“Quả táo cắn dở”… tai tiếng

QĐND - Sau chuỗi tai tiếng liên quan tới trốn thuế, vi phạm bản quyền sáng chế, “người khổng lồ” trong lĩnh vực công nghệ thế giới Apple lại dính vụ bê bối “làm giá” sách điện tử để thu lời bất chính. Trưởng công tố Niu Y-oóc mới đây đã nêu rõ, Apple sẽ phải chi khoản tiền lên tới 400 triệu USD bồi thường cho các khách hàng vì những hành vi thao túng giá sách điện tử (e-book).

Thỏa thuận bồi thường trên đã được Apple dàn xếp với tòa án nhằm tránh việc phải ra hầu tòa. Trước đó, hồi tháng 7-2013, thẩm phán tòa án Niu Y-oóc đã khẳng định, Apple sử dụng chiêu trò để “làm giá” sách điện tử và chèn ép các đối thủ cạnh tranh, vi phạm luật chống độc quyền của Mỹ. Căn cứ vào phán quyết này của thẩm phán tòa án Niu Y-oóc, các khách hàng từ 33 bang của nước Mỹ từng mua sách điện tử từ 5 nhà xuất bản lớn tại Mỹ đã nộp đơn khiếu nại và yêu cầu được bồi thường 840 triệu USD. Nhưng Apple chỉ đồng ý bồi thường ở mức 400 triệu USD.

Khách hàng sử dụng sản phẩm iPad của Apple để đọc sách điện tử. Ảnh: Telegraph

Apple bị cáo buộc đã thông đồng với các nhà xuất bản sách dưới mô hình “hợp đồng đại lý”, đưa ra mức giá bán lẻ sách trực tuyến ở mức 12,99-14,99USD, cao hơn giá bán lẻ 9,99USD của Amazon, hãng bán sách điện tử chi phối 90% thị trường sách điện tử Mỹ. Mục tiêu của hành vi này nhằm ép Amazon cũng phải nâng giá cao, từ đó tăng doanh thu bán sách cho Apple và các nhà xuất bản.

Ước tính, phi vụ bất hợp pháp nói trên làm tăng doanh thu bán sách cho Apple và các nhà xuất bản với mức chênh lệch lên tới hàng trăm triệu USD. Ngoài ra, Apple cũng được bảo đảm nhận 30% tiền hoa hồng trên mỗi sản phẩm sách điện tử bán ra thị trường.

Thực tế, Tổng giám đốc điều hành (CEO) quá cố của Apple Sti Gióp (Steve Jobs) bị phát hiện đã bắt đầu thương thảo với 5 nhà xuất bản trên khi Apple chuẩn bị cho ra mắt chiếc iPad đầu tiên vào năm 2010. Âm mưu này đã sớm bại lộ khi từ đầu năm 2010, Vụ Chống độc quyền thuộc Bộ Tư pháp Mỹ đã cáo buộc Apple và các nhà xuất bản âm mưu lũng đoạn thị trường sách điện tử nhằm ép Amazon phải giảm giá bán sách điện tử và thách thức vị trí thống lĩnh thị trường e-book của Amazon. Các nguyên đơn trong vụ kiện cũng cáo buộc hãng phát minh ra iPhone, iPad đóng một vai trò trung tâm và quan trọng trong việc thúc đẩy và thực hiện âm mưu này. Thẩm phán tòa án Niu Y-oóc cũng cho rằng, nếu không có Apple thì các nhà xuất bản không thể hợp tác cùng nhau để đẩy giá bán sách điện tử.

Tuy nhiên, Apple khi đó đã bác bỏ cáo buộc thao túng giá sách điện tử và bao biện rằng, hãng chỉ mới tham gia thị trường e-book và khẳng định cuộc chiến pháp lý này vẫn chưa khép lại. Apple khẳng định sẽ kháng cáo và cho rằng mình chỉ đóng vai trò thụ động trong vụ việc.

Phát ngôn viên của Apple, ông Tôm Niu-may-ơ (Tom Neumayr) biện minh rằng: “Dịch vụ sách điện tử (iBookstore) của Apple ra mắt vào năm 2010 giúp người dùng có thêm nhiều sự lựa chọn, tạo áp lực lên các đối thủ cạnh tranh và phá vỡ thế độc quyền của Amazon trên ngành công nghiệp xuất bản sách điện tử”. Ông Tôm Niu-may-ơ còn đặt câu hỏi “làm như vậy có gì là sai trái?”

Đây không phải lần đầu tiên Apple bị buộc tội lũng đoạn giá sách điện tử. Năm ngoái, hãng công nghệ với biểu tượng “quả táo cắn dở” cũng phải xử lý một vụ kiện chống độc quyền giá sách điện tử với Ủy ban châu Âu, nhưng không thừa nhận hành vi của mình là sai trái.

Hiện, vụ dàn xếp thỏa thuận bồi thường nói trên vẫn cần phải có sự đồng ý của thẩm phán tòa Niu Y-oóc Đen-nít Cót-tê (Denise Cote). Vụ dàn xếp này được thực hiện trước thời điểm phiên tòa xét xử vụ bồi thường dự kiến diễn ra vào ngày 25-8 tới. Các điều khoản của vụ dàn xếp sẽ không được tiết lộ cho đến thời điểm này. Tại phiên tòa sẽ có tổng chưởng lý của 33 bang và vùng lãnh thổ Mỹ, cùng các luật sư đại diện cho khách hàng tham dự để yêu cầu Apple bồi thường 840 triệu USD.

Như vậy, Apple cuối cùng cũng đã chấp thuận dàn xếp thỏa thuận bồi thường sau một thời gian chống lại những cáo buộc. Trước đó, 5 nhà xuất bản lớn tại Mỹ cũng đã đồng ý dàn xếp và chấp nhận trả 166 triệu USD tiền bồi thường cho các khách hàng sau khi Bộ Tư pháp Mỹ đệ đơn kiện Apple và 5 nhà xuất bản sách hồi tháng 4-2012 vì tội “đồng lõa tăng giá bán sách điện tử trên nền tảng iPad”.

Tờ Nhật báo Phố Uôn vào thời điểm đó đã đặt câu hỏi nghi vấn: Vì sao trong khi các đồng phạm là các nhà xuất bản đã đồng ý dàn xếp, Apple vẫn ngoan cố thách thức Bộ Tư pháp Mỹ? Theo giới chuyên gia, Apple không muốn mất lợi thế cạnh tranh trong mảng kinh doanh sách điện tử trước đối thủ sừng sỏ là Amazon, vì trong khi thị phần e-book của Amazon ở mức hai con số thì Apple mới chỉ ở mức một con số. Nếu thua kiện, Apple sẽ không thể đạt được các hợp đồng béo bở mà hãng này tham vọng. Theo ông Đa-vít Ban-tô (David Balto), Cựu giám đốc chính sách thuộc Ủy ban Thương mại quốc tế: “Apple đủ thông minh để nhận ra những rủi ro đang đe dọa toàn bộ ngành thương mại điện tử nói chung. Họ muốn duy trì sức mạnh trên thị trường nhằm đánh bại các đối thủ và làm chủ các điều khoản cạnh tranh”.

Tờ Nhật báo Phố Uôn nhận định, việc chống đối Bộ Tư pháp Mỹ đến cùng của Apple là một “canh bạc”. Vì vụ việc có thể khiến Apple trở thành mục tiêu giám sát chặt chẽ của chính phủ, cũng như nhiều vụ kiện từ khối tư nhân khác.

Vụ bê bối mới này của Apple bị phanh phui giữa lúc Apple phải đương đầu với nhiều cáo buộc từ trốn thuế cho tới vi phạm bản quyền sáng chế của Samsung, đối thủ cạnh tranh lớn nhất của “quả táo cắn dở” trên thị trường điện thoại thông minh toàn cầu.