Phác thảo thành phố sông Hồng

Đây là dự án đang gây sự quan tâm đầy háo hức của người dân Thủ đô bởi quy mô hoành tráng mà các nhà nghiên cứu phác thảo ra. Trong tháng 9 này, thành phố Hà Nội sẽ tổ chức hội thảo và triển lãm để lấy ý kiến của các cơ quan chức năng và nhân dân về dự án này. Trên cơ sở đó sẽ hoàn thiện báo cáo cuối cùng để trình Chính phủ phê duyệt vào tháng 11-2007. Nếu được chấp thuận, sẽ khởi công dự án vào năm 2009 và dự kiến hoàn thành vào năm 2020. Như vậy, đây sẽ là dự án lớn chưa từng có ở Hà Nội, có tầm ảnh hưởng lớn đến đời sống của nhân dân Thủ đô.

Thành phố hai bên bờ sông

Đô thị Hà Nội bên sông Hồng

Qua một năm nghiên cứu (7-2006 đến nay), Tổ dự án đã qua giai đoạn nghiên cứu khả thi, hoàn thành 75% công việc lập quy hoạch cơ bản, thông qua phân tích các kết quả điều tra, khảo sát, tính toán và hiện đang bước vào giai đoạn tổng hợp, đề xuất kết quả cuối cùng. Quy hoạch của các chuyên gia đã hình thành nên 4 khu vực trên đoạn sông với không gian, cảnh quan, kiến trúc và mục đích sử dụng riêng. Khu vực 1 bắt đầu từ ranh giới hành chính phía bắc sông Hồng chảy vào Hà Nội tới cầu Thăng Long. Khu 2 từ cầu Thăng Long đến cầu Chương Dương. Khu vực 3 từ cầu Chương Dương đến cầu Thanh Trì. Và khu vực còn lại đến hết phần địa giới hành chính. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng nhất là giữ an toàn đê. Do vậy, phải có kế hoạch chỉnh trị dòng sông nhằm bảo đảm cho Hà Nội an toàn với nạn lũ và tạo môi trường sông ngòi tốt.

Tổ dự án đã lập quy hoạch hành lang thoát lũ cho sông Hồng với đề xuất vừa xây dựng mới vừa gia cố đê hiện có, tổng chiều dài là 75,5km. Mở rộng khoảng cách giữa hai đê ở các điểm thượng lưu cầu Thăng Long, cầu Chương Dương; chỉnh trị lòng dẫn khu vực cảng Hà Nội và chỗ phân nhánh sông Đuống; thu hẹp khoảng cách ở đoạn bắc Thanh Trì hiện tại. Theo đó, độ an toàn trị thủy sẽ là 500 năm. Mực nước tiêu chuẩn sau chỉnh trị là 13,4m, dòng chảy hợp lý và ổn định.

Những đô thị hiện đại và thơ mộng

Nhờ phần đê mới kè, thành phố sẽ có thêm khoảng 2.050 ha đất, trong đó hơn 1.500 ha sẽ dành để phát triển đô thị. Như đã nói trên, sông Hồng đoạn chảy qua Hà Nội cùng phần đất trên bờ sẽ được phân chia thành 4 khu vực có chức năng khác nhau. Các khu đô thị mới ở những khu vực này được xây dựng theo mô hình chung cư, sẽ cung cấp khoảng 90 nghìn căn hộ; trong đó một phần sẽ dành cho các hộ dân trong diện di dời giải phóng mặt bằng.

Theo kế hoạch, khu vực 1 sẽ xây dựng thêm một cây cầu tại Chèm và phát triển khu dân cư lân cận khu công nghiệp hiện hữu. Tại đây cũng sẽ hình thành khu phân phối hàng đa chức năng được liên kết với sân bay và khu công nghiệp, đồng thời phục vụ thu hút dân di dời đợt một. Khu vực 2 là phần quan trọng nhất của dự án: Tại hữu ngạn (phía Hà Nội, diện tích 280 ha), sẽ phát triển khu đa chức năng quốc tế liên kết trên cơ sở các khu phố tập trung những công ty chứng khoán, tài chính, kinh doanh hiện hữu. Tại đây còn có các khu dân cư cao cấp. Khu vực tả ngạn (phía Đông Anh, Cổ Loa, diện tích 320 ha) sẽ có 2 chức năng chính: khu phức hợp phục vụ các sự kiện văn hoá, thể thao lớn như làng Olympic, làng báo chí... nhằm tạo đông lực phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và khu phức hợp triển lãm nhằm phục vụ các lễ hội, triển lãm lớn. Khu vực 3 kéo dài từ cầu Chương Dương đến cầu Thanh Trì (170 ha) sẽ là khu dân cư, đồng thời là khu phân phối hàng đa chức năng bao gồm các chợ đầu mối, trung tâm phân phối hàng và công trình phụ trợ. Khu vực 4 có diện tích lớn nhất trong dự án (980 ha) mang chức năng một khu sinh thái, nghỉ ngơi, vui chơi và cư trú. Tại đây hình thành một quần thể du lịch có liên kết với không gian văn hóa, lịch sử của làng Bát Tràng, một sân golf và khu công nghệ cao.

Thành phố còn cho xây dựng đường ven sông Hồng theo đê hiện có và đê mới, liên kết với mạng lưới đường vành đai 2, 3, 4 và mở rộng thêm đường bộ trên trục Nam - Bắc. Hệ thống đường bộ này được liên kết với đường thủy, bảo đảm tiếp cận sông dễ dàng. Dự tính trong phạm vi dự án có 4 đường vành đai, 8 đường hướng tâm và 5 cây cầu, trong đó một cầu đang xây dựng (cầu Vĩnh Tuy) và 4 cầu khác có kế hoạch xây dựng. Các tuyến đường huyết mạch đô thị đều có tốc độ thiết kế 60 km/h. Hai bên bờ sông sẽ là các công trình giúp người dân tiếp cận sông, trong đó sẽ có các tuyến đường đi bộ và các bậc thang. Gần bờ sông có những bãi đỗ xe và điểm dừng xe buýt. Lại có cả những công viên ven sông được quy hoạch phù hợp với cảnh quan mặt nước kết hợp với bảo tồn thiên nhiên rất đẹp. Các bãi sông, bãi bồi sẽ được tận dụng. Các địa danh lịch sử văn hóa được bảo tồn (như đền Đồng Nhân, đền Chèn, chùa Bồ Đề, làng Bát Tràng…) để phát triển du lịch.

Cần nguồn vốn đầu tư gần 2 tỷ USD

Phạm vi dự án lớn, khối lượng công việc đồ sộ và số lượng dân cần di dời là 17 vạn dân nên các chuyên gia Hàn Quốc ước tính sẽ phải đầu tư cho "thành phố sông Hồng" khoảng 27.240 tỷ đồng (tương đương gần 2 tỷ USD), trong vòng 12 năm. Như vậy trung bình mỗi năm Hà Nội sẽ cần đến 2.400 tỷ đồng để thực hiện dự án. Dự án khi được thực hiện sẽ phải chia làm 3 giai đoạn. Từ năm 2008 đến 2012, tiến hành di dời các hộ dân ở khu vực 1 và 2 để chỉnh trị đoạn sông thứ nhất và xây dựng khu dân cư 220ha. Từ năm 2013 đến 2016, di dời các hộ dân thuộc khu vực 2 và 3 để chỉnh trị đoạn sông tiếp theo và xây dựng đô thị. Từ năm 2017 đến 2020, di dời dân khu vực 4 để chỉnh trị đoạn sông còn lại và hoàn thành dự án.

Tổ công tác đã đề xuất phương án là các doanh nghiệp tư nhân và Nhà nước cùng huy động vốn thực hiện. Trong đó thành phố chi phí đền bù giải phóng mặt bằng; các doanh nghiệp lấy lợi ích từ việc triển khai dự án phát triển đô thị để đầu tư vào công trình hạ tầng. Lãnh đạo thành phố Hà Nội cho rằng sẽ hướng tới thành lập Công ty cổ phần xuyên quốc gia với sự tham gia của các nhà đầu tư trong và ngoài nước để thu hút nguồn vốn. Việc giải phóng mặt bằng theo hướng bố trí tái định cư tại chỗ sẽ bảo đảm lợi ích hài hòa giữa các bên liên quan đến dự án.

Tại một cuộc họp nghe báo cáo giữa kỳ dự án, Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng chỉ đạo: Cần có cơ chế phù hợp, tạo nguồn thu bù chi trong qúa trình thực hiện. Vì là dự án có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, có ý nghĩa hết sức quan trọng về mọi mặt nên tổ công tác và thành phố Hà Nội phải tiếp tục nghiên cứu rất cẩn thận, khoa học và chặt chẽ, đặt quy hoạch này trong tổng thể quy hoạch toàn bộ lưu vực sông Hồng, kết hợp với quy hoạch chung Thủ đô và vùng Thủ đô, quy hoạch phát triển các ngành, nghề…

Theo các chuyên gia của nước bạn, dự án này có nét tương tự như Dự án sông Hàn mà Hàn Quốc thực hiện thành công từ những năm 70 của thế kỷ trước, đã trở thành một kỳ tích đem lại hiệu quả to lớn cho sự phát triển. Vì vậy, bạn sẽ hết sức giúp đỡ, hỗ trợ để chúng ta làm nên “Kỳ tích sông Hồng” thế kỷ 21./.

Hạnh Nguyên