QĐND - Căng thẳng đã nổi lên trong nội bộ nước Mỹ với việc Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma cáo buộc một nhóm các thượng nghị sĩ của đảng Cộng hòa đang âm mưu phá hoại các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của I-ran.

Ông B.Ô-ba-ma nói với giới báo chí về bức thư của các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa ngày 9-3. Ảnh: AP

Theo AFP, ngày 9-3, một nhóm Thượng nghị sĩ Mỹ của đảng Cộng hòa đã gửi thư tới Chính phủ I-ran cảnh báo một thỏa thuận hạt nhân giữa Tê-hê-ran và nhóm các cường quốc thế giới sẽ không thể tồn tại lâu dài. Bức thư được đồng ký tên bởi 47 thượng nghị sĩ Mỹ, trong đó có cả Thượng nghị sĩ Mít Mác-con-nen (Mitch McConnell), thủ lĩnh phe Cộng hòa tại Thượng viện, nhấn mạnh bất cứ hiệp ước quốc tế nào do Tổng thống B.Ô-ba-ma ký kết cũng cần đa số Quốc hội thông qua để có thể trở thành luật. Các thượng nghị sĩ của đảng Cộng hòa khẳng định, nếu thỏa thuận liên quan tới chương trình hạt nhân của I-ran không nhận được sự phê chuẩn nói trên thì sẽ chỉ được coi như một hiệp định ký kết giữa riêng Tổng thống B.Ô-ba-ma và lãnh tụ tinh thần I-ran, Đại Giáo chủ A-ya-tô-la Kha-mê-nây (Ayatollah Khamenei). Và rằng, thỏa thuận này nếu thành hiện thực thì cũng có thể bị các tổng thống kế nhiệm hủy bỏ, cũng như bị Quốc hội Mỹ sửa đổi nội dung.

Bức thư của nhóm thượng nghị sĩ nói trên dường như đã khiến Tổng thống B.Ô-ba-ma “nổi đóa” và ông chủ Nhà Trắng ngay lập tức có phản ứng mạnh mẽ. Ít giờ sau đó, phát biểu trước báo giới, ông B.Ô-ba-ma đã “mỉa mai” việc làm của các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa, cho rằng hành động này là nhằm tạo lập "một kênh hậu thuẫn" với các thành phần bảo thủ ở I-ran.

Trong một tuyên bố đưa ra cùng ngày, người phát ngôn Nhà Trắng Giót Ơ-nét (Josh Earnest) cũng cho rằng, hành động nói trên của các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa không khác gì "ném đất cát" vào các cuộc đàm phán hạt nhân giữa nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và Đức) và I-ran. “Đó là một chiến lược mang tính phe phái nhằm hủy hoại nỗ lực của Tổng thống B.Ô-ba-ma trong việc triển khai chính sách đối ngoại cũng như bảo đảm nền an ninh quốc gia", ông Giót Ơ-nét khẳng định. Người phát ngôn Nhà Trắng cũng cáo buộc các nghị sĩ đảng Cộng hòa cổ xúy cho các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở của I-ran nhằm làm trì hoãn tạm thời chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran và không mang lại lợi ích tốt nhất cho Oa-sinh-tơn.

Về phần mình, I-ran cũng lên tiếng chỉ trích hành động của các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa. Ngoại trưởng I-ran Mô-ha-mét Gia-vát Da-ríp (Mohammad Java Zarif) còn cảnh báo, nếu chính quyền Oa-sinh-tơn hủy bỏ bất kỳ thỏa thuận nào với Tê-hê-ran thì xem như "vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế".

Được biết, nhiều thành viên đảng Cộng hòa đã bày tỏ lo ngại rằng, việc ký kết một thỏa thuận với I-ran chẳng khác nào “vẽ đường cho hươu chạy”, bởi nó sẽ tạo điều kiện để Tê-hê-ran phát triển công nghệ vũ khí hạt nhân.

Những động thái trên diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán hạt nhân giữa I-ran và nhóm P5+1 đang có những bước tiến đáng kể, mở ra hy vọng về việc đạt được một thỏa thuận khung vào trước ngày 31-3 và thỏa thuận chi tiết toàn diện trước cuối tháng 6 tới. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Gien Pxa-ki (Jen Psaki) cho biết, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) sẽ có các cuộc đàm phán hạt nhân song phương với người đồng cấp I-ran Mô-ha-mét Gia-vát Da-ríp vào ngày 15-3 tại Thụy Sĩ.

Mới đây, Tổng thống B.Ô-ba-ma nhận định mặc dù vẫn còn những khoảng cách cần nỗ lực vượt qua, song Mỹ và I-ran đã thu hẹp được các bất đồng về chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran. Tuy nhiên, ông B.Ô-ba-ma cũng cảnh báo rằng, Mỹ sẽ rút khỏi tiến trình đàm phán nếu I-ran không đáp ứng được các yêu cầu mà Oa-sinh-tơn đưa ra.

ANH VŨ