“Ba ngọn lửa” ở Ba-ku

QĐND - Thời Liên bang Xô-viết, người mê bóng đá Liên Xô thuộc tên hầu hết các đội bóng tham dự giải ngoại hạng của Liên Xô. Ngoài Spartak và Dinamo Kiev là hai đội bóng nổi tiếng mà người hâm mộ Việt Nam thuộc tên hầu hết các cầu thủ, có một đội bóng mà rất nhiều người Việt Nam cũng nhớ tên: Neftchi Baku. Đấy là một đội bóng đại diện cho thủ đô Ba-ku của A-déc-bai-gian. Nhưng nếu như biết rõ những Spartak có nguồn gốc từ tên của một võ sĩ giác đấu thời cổ đại, hay Dinamo có nghĩa là “động lực”, thì ít người biết cái tên Neftchi ấy có ý nghĩa gì! Nó chính là “dầu lửa”, một biểu tượng không chỉ của Ba-ku mà còn của cả đất nước A-déc-bai-gian, nơi Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng Phu nhân dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam thăm chính thức từ ngày 13 đến 15-5-2015.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống In-ham A-li-ép chứng kiến Lễ ký các văn bản hợp tác giữa Việt Nam và A-déc-bai-gian.

Dầu lửa chính là ngành công nghiệp lớn nhất ở A-déc-bai-gian và từng đưa nước này vào lịch sử, cùng với Hoa Kỳ, hồi cuối thế kỷ 19, là hai nước sản xuất phần lớn dầu lửa cho thế giới! Được những nhà lữ hành người A-rập phát hiện từ thế kỷ thứ 10, mãi đến cuối thế kỷ 19, dầu lửa mới được khai thác ở cấp độ thương mại tại Ba-ku. Những mỏ dầu khai thác một cách dễ dàng đã biến thành những quả vàng mang lại sự trù phú cho vùng đất nhô ra biển Caspi như một bán đảo này.

Cuối thế kỷ 19, các công nhân và chuyên gia dầu mỏ đổ xô đến Ba-ku như một trong những miền đất quả vàng của thế giới, thúc đẩy ngành công nghiệp khai thác dầu lửa phát triển với tốc độ chóng mặt. Đến năm 1900, ở Ba-ku đã có hơn 3000 giếng dầu, trong đó có hơn 2000 giếng sản xuất dầu lửa ở cấp độ công nghiệp.

Trước khi diễn ra Chiến tranh thế giới thứ hai, Ba-ku là một trong những trung tâm lớn nhất thế giới sản xuất các thiết bị phục vụ ngành công nghiệp dầu mỏ. Không phải ngẫu nhiên khi phát động cuộc chiến hung hãn chống Liên Xô khi ấy, Hít-le đã chỉ thị cho cánh quân phía Nam tiến nhanh về hướng Ba-ku trong chiến dịch Edelweiss với mục tiêu chiếm trọn những giếng dầu ở đây để đổ nhiên liệu cho cỗ máy chiến tranh khổng lồ của y. Cánh quân này đã bị kìm chân ở những vùng núi Kavkaz rồi bị chặn đứng ở Stalingrad, trận chiến có tính bước ngoặt trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô, mà Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày chiến thắng vừa mới diễn ra ở khắp các thành phố của Liên bang Xô-viết cũ mấy ngày trước... 

Ngay tại trung tâm của thành phố Ba-ku hiện tại, biểu tượng của dầu lửa cũng tồn tại ở khắp nơi. Không chỉ tiếp tục duy trì cái tên của đội bóng đá Neftchi như thời trước kia, giữa trung tâm thành phố nổi lên ba tòa nhà cao sừng sững, được bao quanh bởi lớp kính chống chói ba màu xanh da trời, da cam và xanh lá cây, ba màu của quốc kỳ A-déc-bai-gian. Phần trên của ba tòa tháp này không vuông vức mà uốn lượn mềm mại vút lên trên nền trời xanh. Ban đêm, khi được đèn chiếu sáng, ba tòa tháp giống như ba ngọn lửa màu cam lấp lánh tạc vào đêm. Đó là ba Tòa tháp Ngọn lửa, biểu tượng mới của Ba-ku!

Lĩnh vực hợp tác truyền thống, mang tính chiến lược

Nằm ở bờ phía nam của bán đảo Afsheron nhô ra biển Caspi, Ba-ku nói riêng và A-déc-bai-gian nói chung nằm trên một trong những vùng có trữ lượng dầu lửa lớn nhất thế giới. Thế nên cũng dễ hiểu khi trong chuyến thăm chính thức A-déc-bai-gian của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, hợp tác trong lĩnh vực dầu lửa cũng được đẩy mạnh. Tuy nhiên, không phải cho đến chuyến đi này, hợp tác trong lĩnh vực này giữa Việt Nam với A-déc-bai-gian mới được triển khai mà đã manh nha hình thành từ rất lâu trước đây rồi. Và người đi những bước đầu tiên đặt nền móng cho lĩnh vực hợp tác này, không ai khác chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh!

Khi đi thăm Liên Xô vào năm 1959, Bác đã có chuyến thăm A-déc-bai-gian, khi ấy còn trong thành phần Liên bang Xô-viết. Với nhãn quan thiên tài của một nhà kinh tế, ngày 23-7-1959, khi tham quan vùng mỏ dầu Ba-ku, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói với các nhà lãnh đạo và các kỹ sư dầu khí nước bạn: “Tôi nghĩ Việt Nam chúng tôi có biển, nhất định sẽ có dầu, nhưng đang chiến tranh, chưa làm được. Tôi hy vọng và tin rằng sau khi Việt Nam kháng chiến thắng lợi, các đồng chí sẽ giúp chúng tôi tìm ra dầu, rồi giúp khai thác và chế biến dầu, xây dựng được khu công nghiệp dầu khí như Ba-ku”.

Những lời nói tiên tri ấy đã thành hiện thực. Việt Nam đã có dầu ở ngoài biển khơi và trong nhiều năm tháng trước đây cũng như hiện nay, A-déc-bai-gian đã giúp đào tạo nhiều cán bộ kỹ sư hoạt động trong ngành dầu khí, ngành công nghiệp trụ cột của nền kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Thành phố dầu lửa Ba-ku đã kết nghĩa với thành phố dầu khí Vũng Tàu của Việt Nam, nơi có một đường phố mang tên Ba-ku, cũng là nơi gần nhất với những mỏ dầu khí ngoài Biển Đông. Dù đã trải qua không ít thăng trầm do những biến động lịch sử, sự hợp tác ấy vẫn không bị đứt đoạn mà vẫn tiếp tục phát triển qua năm tháng.

Trong buổi gặp gỡ với báo chí trưa 14-5, cả Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống In-ham A-li-ép đều khẳng định, hai bên nhất trí coi lĩnh vực dầu khí cần phải là một ưu tiên trong hợp tác giữa hai nước, có “tính truyền thống và chiến lược lâu dài”. Tổng thống In-ham A-li-ép cũng phấn khởi tuyên bố A-déc-bai-gian sẵn sàng mời các doanh nghiệp Việt Nam sang A-déc-bai-gian tìm hiểu về các vùng dầu khí của A-déc-bai-gian để đầu tư vào đó; ngược lại, các doanh nghiệp của A-déc-bai-gian cũng rất quan tâm đến dầu khí của Việt Nam!

Những ngọn lửa cháy mãi

Hợp tác giữa Việt Nam với A-déc-bai-gian không chỉ dừng lại trong mỗi lĩnh vực dầu khí. Thời gian trước đây, Ba-ku không những được biết đến ở Việt Nam nhờ đội bóng “Dầu lửa” mà còn là một trung tâm đào tạo cho sinh viên Việt Nam. Trường Đại học Tổng hợp Ba-ku đã là một trong những cái nôi đào tạo ra rất nhiều cán bộ khoa học tự nhiên và xã hội đầu ngành cho Việt Nam trong thời gian trước đây. Rồi Trường Đại học Hàng hải Quân sự Ba-ku là nơi huấn luyện các thuyền trưởng tàu hải quân Việt Nam; Học viện Hóa dầu Ba-ku nằm trên phố “26 chính ủy Ba-ku” đã là nơi đào tạo ra vô số các chuyên gia lành nghề cho lĩnh vực hóa dầu của Việt Nam…

Ngay Tổng thống A-déc-bai-gian, In-ham A-li-ép, trong buổi cùng với Chủ tịch nước Trương Tấn Sang gặp gỡ phóng viên báo chí cũng kể lại rằng khi đi thăm Việt Nam hồi tháng 5-2014 (hai cuộc đi thăm cấp Nhà nước của lãnh đạo hai nước trong vòng hai năm-ông nhấn mạnh), ông đã gặp và mời những sinh viên Việt Nam từng theo học ở Ba-ku những năm trước đây sang thăm A-déc-bai-gian; mới đây, những sinh viên này đã tới A-déc-bai-gian và có ấn tượng sâu sắc về những đổi thay trên đất nước mà họ có vô vàn kỷ niệm đẹp đẽ thời thanh xuân. Những sinh viên này đã và sẽ là những đại sứ thiện chí, là cầu nối để bắc nhịp cầu hữu nghị Việt Nam - A-déc-bai-gian.

Còn nhiều, nhiều nữa những lĩnh vực, ngành nghề khác mà A-déc-bai-gian đã và có thể hợp tác với Việt Nam, vì sự phồn thịnh và phát triển của cả hai nước.

Chuyến thăm chính thức Cộng hòa A-déc-bai-gian của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại những ấn tượng dài lâu về một đất nước giàu tài nguyên, nơi truyền thống pha trộn với hiện đại, để tạo nên bản sắc độc đáo, hài hòa của đất nước A-déc-bai-gian.

Chia tay miền đất quả vàng A-déc-bai-gian, chia tay Ba-ku, nơi những ngọn tháp vẫn đêm đêm tạc lên nền trời những ngọn lửa màu cam, chúng tôi biết rằng những ngọn lửa ấy sẽ còn sáng mãi, như quan hệ giữa Việt Nam và A-déc-bai-gian sẽ tiếp tục được sưởi ấm bởi tình hữu nghị và hợp tác bền chặt đã được thử thách qua nhiều năm tháng.

Bài và ảnh: VĂN YÊN

(từ Ba-ku - Cộng hòa A-déc-bai-gian)