QĐND - Nội các Nhật Bản ngày 10-2 đã thông qua hiến chương mới về viện trợ nước ngoài, trong đó lần đầu tiên cho phép sử dụng viện trợ phát triển chính thức (ODA) của nước này để hỗ trợ các lực lượng quân sự nước ngoài trong các chiến dịch phi quân sự.

Hiến chương ODA, được sửa đổi lần đầu tiên kể từ năm 2003, nay được đổi tên thành "Hiến chương Hợp tác Phát triển", nhấn mạnh Nhật Bản sẽ sử dụng viện trợ nước ngoài một cách hiệu quả và chiến lược hơn để bảo đảm "lợi ích quốc gia", cụ thể là để duy trì hòa bình, an ninh và thịnh vượng của đất nước, tạo môi trường quốc tế ổn định, minh bạch cũng như duy trì và bảo vệ trật tự quốc tế trên cơ sở các giá trị phổ quát. Theo giới chức Bộ Ngoại giao Nhật Bản, đây là lần đầu tiên tài liệu này đề cập tới lợi ích quốc gia là một trong số các mục tiêu của việc cấp ODA.

Các binh sĩ Nhật Bản trong một cuộc tập trận chung với Mỹ. Ảnh: nydailynews.com

 

Đặc biệt, theo Roi-tơ, hiến chương sửa đổi tái khẳng định chính sách viện trợ nước ngoài của Nhật Bản không được sử dụng cho mục đích quân sự. Tuy nhiên, tùy theo các trường hợp cụ thể, ODA của Nhật Bản có thể được sử dụng để hỗ trợ các lực lượng nước ngoài trong các chiến dịch phi chiến đấu như cứu trợ thảm họa, xây dựng cơ sở hạ tầng và các hoạt động của lực lượng bảo vệ bờ biển.

Thay đổi nói trên phản ánh chính sách nâng cao vai trò quốc tế và tăng cường an ninh quốc gia mà Thủ tướng Nhật Bản Sin-dô A-bê đang thực hiện. Bản hiến chương sửa đổi có đoạn: "Nếu quân đội hoặc các sĩ quan quân đội của nước nhận viện trợ tham gia sự hợp tác phát triển vì mục đích cải thiện đời sống người dân hay các hoạt động phi quân sự như cứu trợ thảm họa, Nhật Bản sẽ xem xét các chương trình theo từng trường hợp, trong khi tính đến tầm quan trọng của việc cấp ODA".

Hiến chương cũng nhấn mạnh việc mở rộng sự hỗ trợ phi quân sự của Nhật Bản dành cho các quốc gia. “Theo hiến chương mới, chúng ta sẽ đẩy mạnh sự hợp tác phát triển chiến lược và đóng góp nhiều hơn cho hòa bình và ổn định của cộng đồng quốc tế”, Ngoại trưởng Nhật Bản Phư-mi-ô Ki-si-đa (Fumio Kishida) nói trong một cuộc họp báo diễn ra cùng ngày.

Gần đây, có nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại rằng các thiết bị do Nhật Bản tài trợ sẽ được dùng vào mục đích quân sự. “Chính phủ viện trợ để cứu hộ sau thảm họa. Các thiết bị như xe tải, trực thăng được sử dụng cho các kế hoạch tương tự. Vấn đề là không có gì bảo đảm chúng sẽ không bị sử dụng sai mục đích. Chúng ta có thể mua đúng thiết bị nhưng để phân biệt dùng trong quân sự hay phi quân sự lại là ranh giới mỏng manh”, Roi-tơ dẫn lời Giáo sư Y-ô-i-chi I-si (Yoichi Ishii), thuộc Trường Đại học Kanagawa, cho biết.

Cùng với Mỹ, Anh và Đức, Nhật Bản hiện là một trong những quốc gia có nguồn viện trợ phát triển chính thức lớn nhất thế giới. Thời báo Phố Uôn dẫn một báo cáo của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản cho hay, viện trợ nước ngoài của Nhật Bản ước tính đạt 7,1 tỷ USD vào năm 2013. Như lời Ngoại trưởng Phư-mi-ô Ki-si-đa, viện trợ là công cụ ngoại giao lớn nhất của Nhật Bản.

Thời gian gần đây, Tô-ki-ô còn tăng cường viện trợ cho các hoạt động chống khủng bố, điển hình như việc viện trợ 200 triệu USD cho các quốc gia vùng Vịnh để chống lại nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng vào tháng 1-2015.

ANH VŨ