QĐND - 5 năm tù và 3 năm quản thúc tại nhà là cái giá nhà khoa học P.L. Mát-chê-rô-ni (Pedro Leonardo Mascheroni) phải trả cho những tham vọng “tiền bạc và quyền lực”, khi tìm cách bán các bí mật về vũ khí hạt nhân của Mỹ cho nước ngoài...

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa công bố hồ sơ mật về vụ nhà khoa học nhập cư gốc Ác-hen-ti-na, tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni, 79 tuổi, đã tìm cách giúp một nước khác chế tạo vũ khí hạt nhân bằng cách bán các thông tin mật liên quan. Nhà khoa học này làm việc tại bộ phận thiết kế vũ khí hạt nhân thuộc Phòng thí nghiệm quốc gia Lốt A-la-mốt của Mỹ từ năm 1979 và bị sa thải vào năm 1988. Vợ của ông cũng làm việc tại đây và cùng bị kết án tù sau khi cả hai bị bắt quả tang đã tìm cách chuyển các tài liệu mật cho một đặc vụ FBI đóng giả là một quan chức tình báo nước ngoài.

Bằng chứng và các đoạn băng ghi âm về những tội danh của hai vợ chồng nhà khoa học P.L.Mát-chê-rô-ni được trưng ra tại một tòa án Mỹ. Theo các đoạn băng ghi âm được công bố, nhà khoa học này hứa hẹn chế tạo 40 vũ khí hạt nhân cho nước nọ và thiết kế một quả bom nhằm tấn công Niu Y-oóc. Theo kế hoạch, quốc gia nọ sẽ sử dụng một lò phản ứng bí mật ngầm dưới đất cho việc sản xuất và làm giàu plutonium và một lò phản ứng lộ thiên công khai cho sản xuất năng lượng hạt nhân.

Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni. Ảnh: AP

Đổi lại, nước này phải trả cho tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni một khoản tiền (793.000USD) và cho phép ông nhập tịch. Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni nói với đặc vụ FBI đóng giả quan chức tình báo nước ngoài rằng, quả bom sẽ ngăn chặn Mỹ xâm nhập vào quốc gia này. Theo ý tưởng của tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni, quả bom nhắm vào Niu Y-oóc sẽ không giết bất kỳ ai nhưng sẽ vô hiệu hóa hệ thống điện của thành phố và giúp nước nọ trở thành một siêu cường hạt nhân. Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni cho rằng, nước nọ nên cho quả bom phát nổ để phô diễn sức mạnh với thế giới.

Đoạn băng ghi âm còn cho thấy, nhà khoa học P.L.Mát-chê-rô-ni đã khoe với vợ rằng mình sắp trở nên giàu có. “Tôi sẽ là ông chủ, với tiền bạc và quyền lực. Tôi không còn là một người Mỹ nữa”, tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni nói trong cuốn băng.

Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni bị bắt và bị buộc tội hồi năm 2010, sau hai năm nói chuyện với quan chức tình báo nước ngoài do đặc vụ FBI đóng giả. Trước khi chính thức đi vào thỏa thuận trao đổi với đặc vụ FBI nói trên, nhà khoa học này đã cảnh giác yêu cầu người này cung cấp bằng chứng về quốc tịch của nước nọ và lấy mật danh là “Luke” để giao dịch. Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni lập hẳn một tài khoản thư điện tử riêng để trao đổi, thu xếp việc chuyển giao tài liệu vào một hộp thư mật và đã viết toàn bộ hướng dẫn của mình dưới dạng mật mã để chuyển cho đặc vụ FBI. Tiến sĩ P. L.Mát-chê-rô-ni còn bị cáo buộc đã tìm cách lôi kéo một vài đồng nghiệp tham gia vào thương vụ gián điệp này.

Theo điều tra, tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni đã nhận được khoản tiền đầu tiên là 20.000USD từ tay đặc vụ FBI trên vào năm 2009. Vào tháng 7-2009, tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni đã giao một đĩa chứa 39 trang tài liệu trả lời cho các câu hỏi mà đặc vụ FBI trên gửi cho trước đó. Đây là những tài liệu chứa các dữ liệu thuộc loại “không công bố rộng rãi” liên quan tới chương trình chế tạo hạt nhân của Mỹ. Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni còn tuyên bố thông tin được cung cấp là mật, dựa trên kiến thức của ông về những thử nghiệm hạt nhân của Mỹ mà ông từng biết được trong thời gian làm việc ở Lốt A-la-mốt.

Trước khi bị kết án tù, năm 2013, hai vợ chồng nhà khoa học P.L.Mát-chê-rô-ni đã nhận tội và bị điều tra trong hơn một năm. Tuy nhiên, tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni vẫn không thừa nhận hành vi của mình là hoạt động gián điệp, đồng thời tiếp tục phê phán chính sách hạt nhân của Mỹ và cho rằng, mình bị chính phủ Mỹ “gài bẫy”. Nhà khoa học này đã khai nhận rằng, ông tìm cách tiếp cận quan chức tình báo nước ngoài sau khi một giả thiết khoa học của ông cho rằng, tia laser hydrogen-flouride có thể tạo ra năng lượng hạt nhân bị Phòng thí nghiệm quốc gia Lốt A-la-mốt và sau đó là các giới chức Quốc hội Mỹ bác bỏ. Tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni cho biết, mình tin vào những loại vũ khí hạt nhân đáng tin cậy, sạch và ít tốn kém hơn.

Các luật sư của tiến sĩ P.L.Mát-chê-rô-ni cho rằng, thân chủ của mình “ngây thơ” và là một ông già tự dối lòng muốn hành động như anh hùng vì bất mãn chính phủ Mỹ không trả lời các văn bản và thư điện tử mà ông gửi tới Quốc hội Mỹ suốt 20 năm, nhằm cảnh báo những “lỗi” trong chương trình hạt nhân của Mỹ. Để cãi cho thân chủ của mình trước tòa, các luật sư cho rằng “ông ấy chỉ là một người cô lập, đáng thương hơn là đáng sợ”. Thế nhưng, công tố viên liên bang Phrét Phê-đê-ri-xi gọi nhà khoa học này là một “kẻ phản quốc”. Công tố viên Phrét Phê-đê-ri-xi cho rằng P.L.Mát-chê-rô-ni biết rõ việc mình làm và buộc tội: “Bị cáo chỉ cần soi gương để biết ai phải chịu trách nhiệm về những quyết định khiến bị cáo phải hầu tòa. Nói đơn giản, bị cáo là một kẻ dối trá, tham lam, bất chấp luật pháp và thực tế không có lợi cho bị cáo”.

Trong vụ án gián điệp này, Chính phủ Mỹ không cáo buộc nước nọ hay bất kỳ cá nhân nào vì tìm cách sỡ hữu bí mật quốc gia của Mỹ.

MAI NGUYÊN