QĐND - Ngày 10-1 vừa qua, hãng tin AP dẫn báo cáo được công bố của Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia và Viện Y học của Mỹ cho biết, trong số 17 quốc gia phát triển được khảo sát, Mỹ đứng vị trí số 1 về số người chết do bạo lực, trong đó, việc sở hữu súng là nguyên nhân không thể thiếu góp phần đem lại "giải quán quân" này.

“Tổn thọ” vì súng đạn

Theo báo cáo, cứ 100.000 dân ở Mỹ thì có 6 người chết vì bạo lực. Trong khi đó, Phần Lan, nước xếp thứ hai trong cuộc khảo sát thì tỷ lệ này là 2:100.000. Như vậy, trong các quốc gia được khảo sát, không có nước nào có tỷ lệ cao như Mỹ. Không chỉ có vậy, Mỹ cũng là nước có tỷ lệ sở hữu vũ khí cao nhất. Cứ 100 người Mỹ thì có 89 người có vũ khí dân dụng và Mỹ đang sở hữu 35-50% lượng vũ khí dân dụng của cả thế giới.

Chính quyền Ô-ba-ma kêu gọi sự ủng hội của các cửa hàng kinh doanh súng đạn tại Mỹ. Ảnh: AP

 

Báo cáo cũng đánh giá, hệ quả kéo theo là tuổi thọ trung bình của dân Mỹ xếp hàng thấp nhất trong 17 quốc gia được khảo sát, ở mức 75,6 tuổi. Tình trạng này dẫn tới nhiều hệ lụy về kinh tế, như chi phí xã hội cao hơn, nhưng lực lượng lao động lại ốm yếu, năng suất lao động thấp hơn so với những nước có thu nhập cao khác.

Đây không phải là lần đầu tiên có một công bố chính thức về hệ lụy của việc sở hữu súng đạn tại Mỹ. Trước đó, nhiều nghiên cứu cho biết súng đạn hiện được xếp thứ 13 trong danh mục các nguồn gốc dẫn tới chết người nhiều nhất hằng năm ở Mỹ. Theo kết quả điều tra của Liên hợp quốc, từ năm 2003 đến năm 2010 đã có khoảng 88.000 người Mỹ thiệt mạng trong các vụ bạo lực do súng đạn.

Trong báo cáo của hai viện nghiên cứu sức khỏe hàng đầu của Mỹ thì súng đạn chỉ là một nguyên nhân khiến tuổi thọ trung bình của người Mỹ bị suy giảm, thế nhưng thông tin này lại gây “tiếng vang” bởi vì nó được công bố chưa đầy một tháng sau vụ thảm sát đẫm máu tại một trường tiểu học ở bang Con-nếch-ti-cớt ngày 14-12-2012. Những vụ xả súng dường như đã trở thành “cơm bữa” tại Mỹ và phải đến khi xảy ra vụ xả súng tại Con-nếch-ti-cớt, làm 26 người thiệt mạng, trong đó có 20 trẻ em ở độ tuổi từ 5 đến 7, hình như toàn thể người Mỹ mới thực sự “tỉnh giấc”. Làn sóng kêu gọi kiểm soát chặt chẽ việc sở hữu súng đạn bắt đầu lan rộng khắp nước Mỹ.

Quyết tâm của Nhà Trắng

Trước phản ứng quyết liệt của người dân, Tổng thống B. Ô-ba-ma (B. Obama) đã chỉ thị thành lập một nhóm đặc nhiệm do Phó tổng thống Giâu Bai-đơn (Joe Biden) đứng đầu, nghiêm túc xem xét các biện pháp, trong đó có việc kiểm tra chặt chẽ lý lịch của người mua súng đạn và giám sát các hoạt động mua bán vũ khí tại các cơ sở trong nước. Các biện pháp được cân nhắc cũng bao gồm tăng cường kiểm tra sức khỏe tâm thần và xử phạt cứng rắn hơn đối với những đối tượng mang súng gần trường học hoặc đưa súng đạn cho trẻ vị thành niên. Nhóm có nhiệm vụ phối hợp giữa các bộ ngành và các nhóm xã hội hữu quan để trong tháng 1 này có thể đưa ra được các khuyến nghị cụ thể đối với một vấn đề đang được cả xã hội Mỹ quan tâm.

Và như để thể hiện quyết tâm của Nhà Trắng, ngày 9-1, trong cuộc gặp với các nhóm nạn nhân và hoạt động yêu cầu kiểm soát súng đạn, Phó tổng thống Giâu Bai-đơn nói rằng, Nhà Trắng “rất quyết tâm hành động nhanh chóng” giải quyết vấn đề bạo lực do súng. “Đây không phải một cuộc gặp mặt chỉ để chụp ảnh hay để hỏi ý kiến quý vị. Chúng tôi coi những ý kiến đó có vai trò sống còn.”, Fox News dẫn lời ông Giâu Bai-đơn.

Hiện nay, trở ngại lớn đối với Nhà Trắng chính là Hiệp hội Súng đạn Mỹ (NRA)-tổ chức vận động hành lang có thế lực nhất ở Mỹ và phe Cộng hòa ở Quốc hội. Quốc hội Mỹ năm 1994 đã từng thông qua đạo luật cấm 10 năm đối với việc buôn bán và sở hữu 19 loại vũ khí tấn công. Đến năm 2004, đạo luật này hết hiệu lực và từ đó đến nay phe Cộng hòa vẫn phản đối mạnh mọi đề xuất luật kêu gọi kiểm soát chặt chẽ việc buôn bán súng trong khi NRA, với khoảng 4,5 triệu hội viên, thì cho rằng mọi biện pháp hạn chế súng đạn là vi phạm quyền hiến định của người dân. Và như một hành động “đục nước béo cò”, ngay sau vụ xả súng tại bang Con-nếch-ti-cớt, NRA lại kêu gọi trang bị súng cho tất cả các trường học.

Theo tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn, Nhà Trắng đang thúc đẩy các chiến lược để đối phó với NRA, trong đó có biện pháp kêu gọi sự ủng hộ, hợp tác của Tập đoàn bán lẻ Wal-Mart và các cửa hàng kinh doanh súng đạn tại Mỹ. Tổng thống Ô-ba-ma cũng đã kêu gọi Quốc hội ban hành lại lệnh cấm vũ khí sát thương kiểu quân đội với lập luận, hạn chế bạo lực do súng đạn phải là một nỗ lực chung mang tính cộng đồng và toàn xã hội.

Thay vì cứ phải “mòn mỏi” chờ đợi một thỏa thuận giữa Nhà Trắng, NRA và phe Cộng hòa tại Quốc hội, ngày 10-1, Thống đốc bang Niu Y-oóc An-đru Cu-ô-mô (Andrew Cuomo) tuyên bố sẽ “làm gương” cho các bang khác của Mỹ để “chấm dứt tình trạng điên rồ hiện nay”. Năm 1911, Niu Y-oóc cũng từng là bang đầu tiên yêu cầu phải có giấy phép mới được sở hữu súng. Ông Cu-ô-mô đề nghị một số biện pháp như siết chặt luật về buôn bán vũ khí tư nhân; gia tăng hình phạt đối với tội tàng trữ vũ khí trái phép; cấm bán súng đạn trên internet; thực hiện thủ tục kiểm soát việc buôn bán, trao đổi vũ khí; cấm người bị bệnh tâm thần mua vũ khí.

Theo hãng tin Roi-tơ, doanh số bán súng đạn ở Mỹ mỗi năm đạt khoảng 3,5 tỷ USD. Với miếng mồi “béo bở” như vậy, cộng thêm khả năng “chịu chơi” cho nên có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ tới giới chính khách Mỹ, nhất là phe Cộng hòa, nhiều nhà phân tích cho rằng, NRA sẽ khó mà chịu nhượng bộ trước Nhà Trắng. Do đó, mặc dù có quyết tâm của Nhà Trắng, thế nhưng cuộc tranh cãi xung quanh một đạo luật kiểm soát súng đạn vẫn chưa ngã ngũ và không biết đến khi nào sẽ có hồi kết. Chính vì vậy mà có thể nhận định rằng, chừng nào nước Mỹ chưa đi đến thống nhất về một đạo luật kiểm soát vũ khí thì chừng ấy, nhiều người dân nước này vẫn sẽ còn tiếp tục phải trả giá bằng sinh mạng của chính mình.

LÂM TOÀN