QĐND - Mặc dù người dân châu Âu đã thở phào nhẹ nhõm sau kết quả cuộc trưng cầu dân ý về độc lập của Xcốt-len (Anh), nhưng dư âm của sự kiện lại vẫn đang tiếp diễn ở nhiều vùng đất khác của lục địa già, nơi âm ỷ ngọn lửa ly khai, trong đó phải kể đến vùng Ca-ta-lô-ni-a (Catalonia) ở miền Bắc Tây Ban Nha.

Một cuộc tuần hành ủng hộ trưng cầu dân ý về độc lập của Ca-ta-lô-ni-a, ngày 2-10. Ảnh: Roi-tơ

Ngày 3-10, lãnh đạo vùng Ca-ta-lô-ni-a tiếp tục xúc tiến kế hoạch tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập cho vùng đất này, bất chấp quyết tâm của Chính phủ Tây Ban Nha ngăn chặn kế hoạch trên. Phát biểu tại cuộc họp báo ở thủ phủ Bác-xê-lô-na (Barcelona) của Ca-ta-lô-ni-a, người phát ngôn chính quyền khu vực, ông P.Hôm (Francesc Homs) cho biết, lãnh đạo chính quyền nhất trí giữ nguyên sắc lệnh về trưng cầu dân ý để mọi công dân trong khu vực thực hiện quyền bỏ phiếu vào ngày 9-11 tới. Trước đó, ngày 27-9, người đứng đầu chính quyền vùng Ca-ta-lô-ni-a, A.Mát (Artur Mas) đã ký sắc lệnh tổ chức trưng cầu dân ý vào ngày 9-11, về chế độ chính trị tương lai của vùng tự trị này. Tuy nhiên, Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố kế hoạch trưng cầu dân ý về độc lập của Ca-ta-lô-ni-a là bất hợp pháp và kiện lên Tòa án Hiến pháp yêu cầu hủy bỏ sắc lệnh trên. Ngày 29-9, Tòa án Hiến pháp đã ra phán quyết, yêu cầu tuyên bố sắc lệnh mà chính quyền vùng Ca-ta-lô-ni-a thông qua trước đó về tổ chức cuộc trưng cầu dân ý trên, là không phù hợp với hiến pháp.

Trong một phản ứng mới nhất cùng ngày 3-10, Phó thủ tướng Tây Ban Nha Xan-ta-ma-ri-a (Soraya Saenz de Santamaria) nhấn mạnh, Ma-đrít có trách nhiệm tuân thủ luật pháp và đảm bảo luật pháp được tuân thủ.

Ca-ta-lô-ni-a trở thành một phần lãnh thổ Tây Ban Nha vào năm 1469. Khu vực này có ngôn ngữ và di sản văn hóa riêng, là nơi sinh sống của 7,5 triệu dân trong tổng số 46 triệu người Tây Ban Nha. Theo các nhà phân tích, 5 năm liên tiếp suy thoái kinh tế kể từ cơn địa chấn tài chính toàn cầu năm 2008, cùng sự thất vọng về việc phân bổ không cân xứng thu nhập từ chính quyền trung ương, chính là một phần nguyên nhân khiến Ca-ta-lô-ni-a muốn tách khỏi Tây Ban Nha.

Trong hai năm qua, chính quyền Ca-ta-lô-ni-a đã liên tục kiến nghị chính phủ trung ương cho phép trưng cầu dân ý về độc lập nhưng luôn bị Ma-đrít từ chối. Với dân số lớn hơn Đan Mạch và quy mô kinh tế tương đương Bồ Đào Nha, Ca-ta-lô-ni-a là một trong những vùng phát triển nhất, tạo ra 20% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và 25% kim ngạch xuất khẩu của Tây Ban Nha. Nếu vùng này tách ra, Tây Ban Nha sẽ mất đi đầu tàu kinh tế và nguồn thuế quan trọng bởi Ca-ta-lô-ni-a là nơi tập trung nhiều tập đoàn lớn và viện nghiên cứu tốt nhất nước. Thủ phủ Bác-xê-lô-na là một trong những thành phố lớn nhất thế giới, thu hút gần gấp đôi lượng du khách so với thủ đô Ma-đrít. Điều đó cho thấy tại sao viễn cảnh Ca-ta-lô-ni-a đòi độc lập lại khiến Ma-đrít lo ngại. “Nước Anh vẫn là nước Anh nếu không có Xcốt-len. Tây Ban Nha không có Ca-ta-lô-ni-a là một trường hợp hoàn toàn khác”, L.Bát-xét (Lluis Bassets), nhà bình luận của tờ El País viết. M.Ben-nét (Matthew Bennett), biên tập viên nhật báo Spain Report thậm chí còn cho rằng, nếu Ca-ta-lô-ni-a tách ra độc lập, nền kinh tế vốn đã yếu kém của Tây Ban Nha sẽ hoàn toàn sụp đổ, kéo theo nền kinh tế châu Âu và có khi là cả thế giới. Trong khi đó, tờ Financial Times bình luận, với một đất nước từng phải nhượng nhiều phần lãnh thổ trong nhiều thế kỷ, việc mất thêm Ca-ta-lô-ni-a là điều nằm ngoài sức tưởng tượng của xứ sở bò tót.

Tuy nhiên, liệu rằng tách khỏi Tây Ban Nha có phải là cách tốt nhất cho Ca-ta-lô-ni-a không bị cuốn vào vòng xoáy khủng hoảng kinh tế?

Giới phân tích cho rằng, nếu nhìn nhận sâu hơn thì sẽ thấy điều đó hoàn toàn ngược lại. Trước hết, tách khỏi Tây Ban Nha đồng nghĩa với việc Ca-ta-lô-ni-a cũng sẽ phải rời khỏi Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) và Liên minh châu Âu (EU), ít nhất là trong ngắn hạn. Việc rời khỏi Eurozone có thể gây ra nhiều vấn đề kinh tế cho Ca-ta-lô-ni-a, bởi chính quyền khu vực hiện vẫn còn mắc nợ cao, và điều đó sẽ nghiêm trọng hơn nếu Ca-ta-lô-ni-a không thể nhận cứu trợ từ các quỹ cứu trợ tài chính của Eurozone. Trong một nghiên cứu của mình, Credit Suisse Group ước tính GDP của Ca-ta-lô-ni-a sẽ giảm gần 20% nếu tách khỏi Tây Ban Nha, do các doanh nghiệp sẽ rời đi và hoạt động thương mại với phần còn lại của Tây Ban Nha cũng bị ảnh hưởng. GDP giảm 20% đồng nghĩa Ca-ta-lô-ni-a sẽ còn nghèo hơn cả phần còn lại của Tây Ban Nha, chưa kể hoạt động ly khai còn gây ra tình trạng dòng vốn chảy ra khỏi khu vực, bất ổn tài chính và sự ra đời của một loại tiền tệ mới.

HOÀNG VŨ