QĐND - Quan hệ ngoại giao giữa Mỹ và Cu-ba sẽ chính thức được nối lại sau hơn nửa thế kỷ gián đoạn. Trong một tuyên bố được đưa ra vào ngày 1-7, Tổng thống Mỹ B. Ô-ba-ma (Barack Obama) cho biết, Mỹ và Cu-ba đã nhất trí khôi phục quan hệ ngoại giao và mở cửa lại Đại sứ quán tại thủ đô mỗi nước vào ngày 20-7 tới, theo Roi-tơ. Phát biểu tại cuộc họp báo tại Nhà Trắng, Tổng thống Ô-ba-ma cho biết, Mỹ sẽ tổ chức lễ thượng cờ tại Đại sứ quán ở thủ đô La Ha-ba-na trong mùa hè năm nay. Nghi lễ này không thuần túy là một biểu tượng mà với nó, giới ngoại giao Mỹ sẽ có nhiều cơ hội để gia tăng các cuộc tiếp xúc với người dân Cu-ba. “Đây là một bước tiến lịch sử hướng tới việc bình thường hóa các mối quan hệ với Chính phủ và người dân Cu-ba, bắt đầu một chương mới trong mối quan hệ giữa Mỹ với các nước láng giềng ở châu Mỹ”, ông Ô-ba-ma nói.

Theo Tổng thống Ô-ba-ma, Mỹ đã mắc kẹt trong một chính sách phản tác dụng suốt nhiều thập kỷ qua, và thay đổi chính là sự chọn lựa giữa hiện tại và quá khứ. Tổng thống Ô-ba-ma một lần nữa hối thúc Quốc hội sớm bãi bỏ lệnh cấm vận mà ông đã nhiều lần cho là “lỗi thời và không phục vụ các lợi ích của Mỹ”. “Người Mỹ và người Cu-ba đều sẵn sàng để tiến tới. Tôi tin rằng, đã đến lúc quốc hội hành động tương tự. Hãy lắng nghe người dân Cu-ba, hãy lắng nghe người dân Mỹ”, ông Ô-ba-ma nói.  Tuy nhiên, Tổng thống Ô-ba-ma cũng cho hay Oa-sinh-tơn sẽ không né tránh việc đề cập tới những bất đồng trong vấn đề nhân quyền và các vấn đề khác.

Cuộc hội ngộ lịch sử giữa Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma và Chủ tịch Cu-ba R.Ca-xtơ-rô hồi tháng 4-2015. Ảnh: Roi-tơ.

 

Cùng ngày, Chính phủ Cu-ba đã ra tuyên bố chính thức thông báo về quyết định tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Mỹ, đồng thời nhấn mạnh lại điều kiện tiên quyết để hai bên bình thường hóa quan hệ là Oa-sinh-tơn phải xóa bỏ cuộc bao vây cấm vận kinh tế đã áp đặt phi lý hơn nửa thế kỷ nay lên đảo quốc Ca-ri-bê này. Chính phủ Cu-ba nhấn mạnh, quyết định tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Oa-sinh-tơn được đưa ra hoàn toàn trên cơ sở tự chủ và không hề dao động trong các lý tưởng về độc lập và công bằng xã hội, cùng những giá trị khác của cuộc cách mạng do lãnh tụ lịch sử Phi-đen Ca-xtơ-rô (Fidel Castro) khởi xướng. Chính vì vậy, La Ha-ba-na cho biết hai nước sẽ không thể có quan hệ bình thường nếu Oa-sinh-tơn không xóa bỏ cuộc bao vây cấm vận kinh tế, thương mại và tài chính, trả lại Cu-ba phần lãnh thổ hiện đang bị chiếm đóng trái phép làm căn cứ quân sự Goan-ta-na-mô, dừng các đài phát thanh và truyền hình phát sóng trái phép vào lãnh thổ Cu-ba và ngừng hỗ trợ các chương trình chống phá, gây bất ổn nội bộ tại “hòn đảo tự do”.

Như vậy, sau gần 7 tháng thương lượng với 4 vòng đàm phán, ngày 1-7 tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Mỹ với Cu-ba đã đạt được một bước tiến mang dấu mốc lịch sử. Đối với Cu-ba, thỏa thuận tái thiết lập quan hệ ngoại giao đồng nghĩa với sự công nhận chính thức của Mỹ đối với Chính phủ cách mạng Cu-ba và điều này sẽ có tác động quan trọng tới tiến trình đàm phán tương lai. Quan trọng hơn, bước đi này sẽ tạo thuận lợi cho sự hội nhập của Cu-ba vào nền kinh tế thế giới. Đối với Mỹ, cải thiện quan hệ ngoại giao với Cu-ba sẽ giúp Mỹ phần nào lấy lại hình ảnh tại Mỹ La-tinh và Ca-ri-bê - khu vực mà ảnh hưởng của Mỹ có phần sụt giảm trong thời gian qua. Điều đáng nói là nó giúp cho các doanh nghiệp Mỹ có thể chạm tay đến một trong những thị trường tiềm năng nhất khu vực.

Ngay sau tuyên bố của Tổng thống Ô-ba-ma, chính giới Mỹ đã có những phản ứng trái ngược nhau, như thường lệ. Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện, N.Pê-lô-xi (Nancy Pelosi) cho rằng, việc hai nước mở cửa lại đại sứ quán sẽ tạo nền tảng cho một mối quan hệ song phương hiệu quả hơn, qua đó có thể hỗ trợ và thúc đẩy những ưu tiên của Mỹ như quyền con người, hợp tác phòng, chống ma túy và cơ hội kinh doanh của các công ty Mỹ. 

Trong khi đó, những nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn của đảng Cộng hòa như Chủ tịch Hạ viện Giôn Bâu-nơ (John Boehner), các ứng cử viên tổng thống M.Ru-bi-ô (Marco Rubio), T.Cru-dơ (Tez Cruz) và G.Bu-sơ (Jeb Bush) đều phản đối quyết định của Tổng thống Ô-ba-ma khi cho rằng, bình thường hóa quan hệ chỉ khuyến khích chính sách mà họ cho là “hình thức cai trị cứng rắn” của chính quyền Cu-ba, không giúp ích gì cho người dân Cu-ba hay thúc đẩy các lợi ích của Mỹ. Với các phát biểu này, dư luận cho rằng việc Quốc hội Mỹ, hiện do đảng Cộng hòa nắm quyền đa số tại lưỡng viện, bãi bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận Cu-ba cho tới nay chưa có gì là chắc chắn.

Cùng ngày, tại Brúc-xen (Bỉ), Liên minh châu Âu (EU) ra tuyên bố hoan nghênh việc tái thiết lập quan hệ đầy đủ giữa Mỹ và Cu-ba sau 54 năm, mô tả đây là cột mốc lịch sử. Tuy nhiên, tuyên bố của EU hối thúc Mỹ cần phải có thêm bước tiến, bãi bỏ lệnh cấm vận áp đặt năm 1962 mà EU cho là “đã lỗi thời”.

Theo dự kiến, Ngoại trưởng Giôn Ke-ri (John Kerry) sẽ bay sang thủ đô La Ha-ba-na để dự lễ thượng cờ tại Đại sứ quán Mỹ vào ngày 20-7. Cùng ngày, Ngoại trưởng Cu-ba Bơ-ru-nô Rô-đơ-ri-ghết (Bruno Rodríguez) sẽ tới Oa-sinh-tơn để tham dự sự kiện mở cửa lại Đại sứ quán Cu-ba tại thủ đô Oa-sinh-tơn.

NGỌC HÀ