QĐND - Báo cáo mới công bố của Công ty năng lượng British Petroleum (BP) của Anh khẳng định, Mỹ đã chính thức soán ngôi A-rập Xê-út và Nga trở thành nước sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới trong năm 2014 nhờ “cuộc cách mạng” dầu đá phiến.

Tại một diễn đàn về năng lượng ở thủ đô Oa-sinh-tơn mới đây, chuyên gia kinh tế hàng đầu của BP, ông Xpen-xơ Đên (Spencer Dale) cho rằng, thế giới đang chứng kiến một cuộc đổi ngôi giữa các nước cung cấp năng lượng chính cho nền kinh tế toàn cầu do những tác động mạnh mẽ của “cuộc cách mạng” dầu đá phiến. Cuộc cách mạng dầu đá phiến là nguyên nhân chính khiến sản lượng khai thác dầu tăng đột biến, giúp Mỹ năm 2014 qua mặt A-rập Xê-út và Nga trở thành quốc gia sản xuất dầu và khí đốt lớn nhất thế giới. Thực tế này cho phép Mỹ giờ đây bớt phụ thuộc hơn vào nguồn năng lượng nhập khẩu, một yếu tố từng gây tổn hại đối với sự cân bằng trong cán cân thương mại và nền kinh tế Mỹ.

Công nhân khai thác dầu đá phiến ở Bắc Đa-cô-ta (Mỹ). Ảnh: FT.com

Theo chuyên gia Xpen-xơ Đên, sản lượng khai thác dầu hằng ngày của Mỹ năm 2014 tăng thêm 1,4 triệu thùng. Đây là mức tăng sản lượng khai thác lớn nhất thế giới trong một năm. Mỹ cũng là nước lần đầu tiên trong ba năm qua có sản lượng khai thác hằng ngày tăng thêm hơn 1 triệu thùng. Với mức tăng này, sản lượng khai thác dầu của Mỹ trong năm ngoái đã vượt mức đỉnh cao năm 1970 và đưa quốc gia này lần đầu tiên kể từ năm 1975 trở thành nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới.

Ngoài dầu lửa, trong năm 2014, sản lượng khai thác khí đốt của Mỹ cũng tăng đột biến, chiếm gần 80% mức tăng của toàn thế giới trong lĩnh vực này. Với mức tăng này, báo cáo của BP xác định Mỹ cũng đã vượt qua Nga trở thành nước sản xuất dầu và khí đốt lớn nhất thế giới.

Việc Mỹ trở thành nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới không phải là điều quá bất ngờ bởi trước đó đã có những dự báo về khả năng này, có điều việc này đã tới sớm hơn dự định. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) từng đưa ra dự báo đến năm 2015, Mỹ sẽ vượt qua A-rập Xê-út và Nga trở thành nước sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới và đang trên đường trở thành nước tự túc về năng lượng trong 2 thập niên tới trong bối cảnh bùng nổ ngành khai thác dầu đá phiến ở nước này.

Đáng chú ý, IEA cũng cho rằng từ một nước phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ ở khu vực Trung Đông, cụ thể là A-rập Xê-út, Mỹ sẽ trở thành nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới và 90% dầu khí ở khu vực này sẽ được chuyển tới Trung Quốc.

Tuy nhiên, cùng với việc thay đổi bản đồ năng lượng thế giới do ảnh hưởng của “cuộc cách mạng” dầu đá phiến là những quan ngại về những tác động kinh tế, địa chính trị và biến đổi khí hậu ở quy mô toàn cầu. Kinh tế thế giới từng được cảnh báo sẽ bị giáng một đòn mạnh nếu giá dầu tiếp tục sụt giảm xuống mức 40USD/thùng do tác động của cuộc chiến giá dầu giữa Mỹ và Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) thời gian qua khiến giá dầu lao dốc. Cùng với đó là kinh tế một loạt nước xuất khẩu dầu lao đao vì tình trạng giá dầu chao đảo kéo dài.

 “Cuộc cách mạng” dầu đá phiến đã góp phần tăng nguồn dầu dự trữ chiến lược của Mỹ lên mức cao nhất tính từ năm 1982. Về lâu dài, khi có nhiều lựa chọn về nhiên liệu, các quốc gia OPEC, đặc biệt là khu vực Trung Đông sẽ không còn thao túng giá dầu thô trên thế giới. Từ đó làm thay đổi mối quan hệ quyền lực giữa các nước đóng vai trò địa chính trị lớn của thế giới. Nó dẫn đến nhiều hậu quả không mong đợi bao gồm hệ lụy từ cuộc chiến giá dầu như thế giới từng chứng kiến giữa Mỹ và OPEC. Việc Mỹ trở thành nước sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới được dự báo sẽ kéo theo sự thay đổi căn bản về chính trị thế giới. Mối quan hệ giữa Mỹ và các quốc gia khu vực Trung Đông trong nhiều thập kỷ qua vẫn được cho là được xây dựng dựa trên nhu cầu năng lượng của Mỹ, quốc gia “khát” dầu hàng đầu.

Giới chuyên gia đồng thời cũng lo ngại, nếu chính phủ và các công ty lựa chọn loại nhiên liệu hóa thành có giá thành rẻ hơn để thay thế nguồn nhiên liệu bền vững như nhiên liệu gió và mặt trời thì không hy vọng sẽ cắt giảm lượng khí thải gây ô nhiễm môi trường.

XUÂN PHONG