QĐND - Chính quyền Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma (Barack Obama) chưa bao giờ “ỉm” thông tin I-ran vi phạm lệnh trừng phạt, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Xa-man-tha Pao-ơ (Samantha Power) ngày 16-6 (giờ Oa-sinh-tơn) đã tuyên bố như vậy tại một cuộc điều trần trước Quốc hội Mỹ...

Đại sứ Mỹ tại LHQ Xa-man-tha Pao-ơ. Ảnh: AFP

Tuyên bố của bà S.Pao-ơ được đưa ra sau khi có những cáo buộc cho rằng, Oa-sinh-tơn đã “giữ im lặng” trước hành động vi phạm các lệnh trừng phạt của I-ran để tránh gây thêm trở ngại cho các cuộc đàm phán hạt nhân với Tê-hê-ran,

Trước đó, Ủy ban Chuyên gia về I-ran của LHQ, cơ quan có nhiệm vụ giám sát lệnh trừng phạt I-ran, cho hay ủy ban này hồi tháng 4 đã không nhận được thông tin xác thực mới nào về việc Tê-hê-ran vi phạm các lệnh trừng phạt. Trong khi đó, một số tin tức truyền thông cho hay I-ran có chuyển vũ khí tới Xy-ri, Li-băng, I-rắc, Y-ê-men cũng như cho các nhóm Hồi giáo vũ trang Hezbollah và Hamas. Theo ủy ban trên, đây là những hành động vi phạm một lệnh cấm vận của LHQ, đồng thời cho rằng, các nước thành viên Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) đã che giấu thông tin này để tránh gây đổ vỡ cho các cuộc đàm phán hạt nhân với nhà nước Cộng hòa Hồi giáo.

Liên quan tới thông tin về việc I-ran sẽ hạn chế thanh sát viên Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) tiếp cận các cơ sở hạt nhân của nước này, một hoạt động giám sát sẽ được quy định trong bất kỳ thỏa thuận nào với I-ran, Đại sứ S.Pao-ơ nói Tổng thống B.Ô-ba-ma sẽ không chấp nhận một thỏa thuận không bảo đảm quyền tiếp cận các cơ sở cần thanh sát. Bà S.Pao-ơ cũng khẳng định, trong trường hợp Tê-hê-ran vi phạm bất kỳ một thỏa thuận hạt nhân nào, Oa-sinh-tơn sẽ có "cơ chế" để bảo đảm lệnh trừng phạt của LHQ đối với I-ran sẽ được áp đặt trở lại ngay cả khi Trung Quốc hay Nga sử dụng đến quyền phủ quyết.

Trong một diễn biến liên quan, phát biểu trên kênh truyền hình Press TV ngày 16-6 trước khi rời Tê-hê-ran sang Viên (Áo) nối lại các vòng thương thảo mới, Thứ trưởng Ngoại giao I-ran Áp-bát A-rắc-chi (Abbas Araqchi) cho biết, nước này không bị ràng buộc bởi thời hạn chót ngày 30-6 tới để đạt một thỏa thuận hạt nhân toàn diện với các cường quốc thế giới. “Tê-hê-ran sẽ không hy sinh một thỏa thuận tốt và thuận lợi vì khung thời gian này”, nhà đàm phán hạt nhân cấp cao I-ran khẳng định. Ông A.A-rắc-chi nhấn mạnh rằng, thời hạn chót ngày 30-6 được rút ngắn hoặc hoãn lại vài ngày không quan trọng vì một thỏa thuận chỉ có giá trị đối với I-ran khi tôn trọng các quyền và đáp ứng các yêu cầu của nước này. Cũng theo ông A.A-rắc-chi, I-ran và Nhóm P5+1 đã đạt được các tiến triển "tương đối tốt, nhưng chậm" trong vòng đàm phán kết thúc hôm 14-6 vừa qua tại thủ đô Viên của Áo.

Ông A.A-rắc-chi cho biết, các biện pháp trừng phạt đối với I-ran sẽ không được dỡ bỏ ngay khi Tê-hê-ran và Nhóm P5+1 ký kết thỏa thuận hạt nhân cuối cùng, do "một số quy trình kỹ thuật và pháp lý". Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt kinh tế và tài chính, trong đó có lĩnh vực dầu mỏ, khí đốt, hóa dầu, ngân hàng, bảo hiểm, vận tải biển và vàng sẽ được dỡ bỏ ngay khi thỏa thuận chính thức có hiệu lực. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các loại máy ly tâm tiên tiến, đặc biệt là các máy ly tâm thế hệ thứ tám, là một trong số các nội dung của thỏa thuận cuối cùng.

Về phần mình, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) cho hay, Oa-sinh-tơn sẽ không yêu cầu Tê-hê-ran giải trình về các hoạt động hạt nhân của nước này trong quá khứ. Ông Giôn Ke-ri khẳng định, Mỹ sẵn sàng "linh hoạt" trong vấn đề này bởi quan tâm hàng đầu của Oa-sinh-tơn hiện nay là thúc đẩy tiến triển của các cuộc đàm phán hạt nhân.

BÌNH NGUYÊN