QĐND - Ngày 12-3, Anh tuyên bố nước này hy vọng trở thành nước lớn đầu tiên của phương Tây gia nhập Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) do Trung Quốc đứng đầu. Động thái này đã khiến cho đối tác của Anh bên kia Đại Tây Dương nổi giận...

Bộ trưởng Tài chính Anh G.Ô-xbon (George Osborne) ngày 12-3 cho hay, Anh đã đề nghị tham gia Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB). Nếu được chấp thuận, Anh sẽ là quốc gia phương Tây đầu tiên trở thành thành viên của ngân hàng này. “Tham gia AIIB ngay từ đầu sẽ tạo cơ hội chưa từng có cho Anh và châu Á để đầu tư và cùng nhau phát triển”, hãng tin AFP dẫn lời ông G.Ô-xbon. Bộ trưởng G.Ô-xbon cũng cho biết, Anh sẽ cùng các thành viên sáng lập AIIB bàn bạc cơ chế quản trị và cấu trúc giải trình của định chế này vào cuối tháng 3.

Hồi tháng 10 năm ngoái, Trung Quốc và 20 quốc gia khác đã ký biên bản ghi nhớ về việc thành lập AIIB với vốn điều lệ lên tới 100 tỷ USD và vốn đăng ký ban đầu dự kiến khoảng 50 tỷ USD. AIIB đặt trụ sở tại Bắc Kinh với phần lớn vốn đầu tư ban đầu từ Trung Quốc. Ngân hàng này có chức năng cung cấp tài chính cho các hoạt động xây dựng đường bộ, đường sắt, nhà máy điện và các mạng lưới viễn thông cần thiết cho sự phát triển của các nền kinh tế trong khu vực.

Bộ trưởng Tài chính Anh G.Ô-xbon cho rằng, tham gia AIIB sẽ giúp các công ty Anh có thêm cơ hội đầu tư vào châu Á. Ảnh: AP

Theo Reuters, AIIB được xem là một đối thủ mới cho các thể chế tài chính toàn cầu và khu vực như: Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), nơi Mỹ và các đồng minh là những nhà tài trợ lớn nhất. Ngân hàng mới phản ánh mong muốn thúc đẩy đầu tư trong khu vực cũng như sự bất mãn của các thành viên có tiếng nói yếu trong WB và ADB. Chính quyền Mỹ lo ngại Trung Quốc dùng AIIB để mở rộng thế lực tại châu Á và hạn chế ảnh hưởng của Ngân hàng Thế giới. Một số nền kinh tế lớn được coi là đồng minh của Mỹ như: Nhật Bản, Hàn Quốc và Ô-xtrây-li-a đã từ chối trở thành thành viên sáng lập thể chế tài chính này. Một số nguồn tin cho biết, Mỹ đã gây sức ép để Ô-xtrây-li-a không gia nhập AIIB.

Theo các chuyên gia, AIIB là một nhân tố quan trọng trong cuộc tranh giành quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc tại Thái Bình Dương. Nhưng trong một động thái nhằm tăng cường quan hệ với Trung Quốc, Luân Đôn đã bất ngờ tuyên bố muốn tham gia ngân hàng này. Điều này có thể sẽ dẫn tới những rạn nứt trong quan hệ giữa hai đồng minh đặc biệt.

Nhà Trắng đã ngay lập tức bày tỏ sự không hài lòng đối với quyết định của Anh. Các quan chức Nhà Trắng cho biết, họ không phản đối AIIB, nhưng lo ngại nó có thể sẽ trở thành công cụ ngoại giao của Bắc Kinh nếu nước này sở hữu quyền phủ quyết các quyết định của ngân hàng.

Nhà Trắng ngày 13-3 tuyên bố, việc gia nhập AIIB là quyết định riêng của Anh. Tuy nhiên, tờ Financial Times dẫn lời một quan chức chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma (Barack Obama) bày tỏ bức xúc về việc Luân Đôn đưa ra quyết định mà “không hề tham vấn gì với Oa-sinh-tơn”. Còn hãng tin AFP dẫn lời Phát ngôn viên Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ P.Ven-tren (Patrick Ventrell) cho hay: “Dựa trên nhiều cuộc thảo luận, chúng tôi có những lo ngại về việc liệu AIIB có đáp ứng các tiêu chuẩn này hay không, đặc biệt liên quan tới quản trị và các biện pháp bảo vệ môi trường và xã hội”, ông Ven-tren nói. Ông P.Ven-tren (Patrick Ventrell) khuyến nghị: “Chúng tôi cho rằng, mọi định chế đa phương mới nào cũng cần áp dụng những tiêu chuẩn cao của WB và các ngân hàng phát triển khu vực”.

Thủ tướng Anh Đ.Ca-mơ-rôn (David Cameron) đã mạnh mẽ tìm kiếm các thỏa thuận mới với Trung Quốc, gây ra sự chỉ trích rằng, các mục tiêu kinh tế đã buộc Luân Đôn dịu bớt những chỉ trích đối với Bắc Kinh về các vấn đề chính trị và nhân quyền.

Bắc Kinh đã hoan nghênh tuyên bố của Anh về việc gia nhập AIIB. “Chúng tôi hoan nghênh quyết định của phía Anh”, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi phát biểu trước báo giới ngày 13-3. Theo ông Hồng, “nếu mọi việc tiến triển tốt, Anh sẽ trở thành một thành viên thịnh vượng của ngân hàng vào cuối tháng này”. “Ngân hàng sẽ học hỏi các kinh nghiệm tốt từ các ngân hàng hiện nay nhưng đồng thời cũng có cách thức nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt động”, ông Hồng Lỗi nói.

Trong khi đó, đáp lại tuyên bố mới nhất của Anh, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Jim Yong Kim nói, ông ủng hộ các mục tiêu của AIIB. "Từ góc độ sự cần thiết của việc chi tiêu nhiều hơn cho cơ sở hạ tầng, chúng tôi hoan nghênh việc thành lập AIIB", ông Jim Yong Kim nói.

NGỌC HÀ