Mỹ cùng I-ran bàn việc chống IS

QĐND - Trước mối đe dọa ngày càng tăng từ nhóm Nhà nước Hồi giáo (IS), tại cuộc hội đàm với người đồng cấp I-ran Mô-ham-mát Gia-va Gia-ríp (Mohammad Javad Zarif) ngày 21-9 (giờ Oa-sinh-tơn) tại thành phố Niu Y-oóc (Mỹ), Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) tuyên bố, I-ran có vai trò như Mỹ trong việc tìm kiếm liên minh chống các tay súng Hồi giáo cực đoan, lực lượng đang kiểm soát phần lớn khu vực phía Bắc I-rắc và một số vùng ở Xy-ri.

Trong cuộc hội đàm kéo dài hơn một giờ, hai ngoại trưởng đã thảo luận về mối đe dọa từ IS cũng như những tiến triển trong các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của I-ran. Đây là lần thứ hai Ngoại trưởng Ke-ri thừa nhận vai trò của Tê-hê-ran trong công cuộc tìm kiếm liên minh chống lại IS. Trước đó, tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 19-9, lần đầu tiên Mỹ thừa nhận vai trò của I-ran trong vấn đề này, hoàn toàn trái ngược với những tuyên bố nước này đưa ra chỉ trước đó vài ngày. Khi đó, Chính phủ Mỹ thậm chí còn từ chối cho I-ran tham dự một hội nghị quốc tế về hòa bình và an ninh I-rắc và cho rằng, sự có mặt của Tê-hê-ran là không phù hợp.

Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri và người đồng cấp I-ran Mô-ham-mát Gia-va Gia-ríp trong cuộc hội đàm ngày 21-9. Ảnh: Roi-tơ

Tuy nhiên, trong cuộc hội đàm ở Niu Y-oóc, cả Mỹ và I-ran đều công khai bác bỏ khả năng hợp tác quân sự chống IS. I-ran cho biết sẽ hợp tác với Mỹ và các đồng minh của Mỹ ngăn chặn IS với điều kiện Oa-sinh-tơn phải chứng tỏ sự linh hoạt hơn đối với chương trình làm giàu u-ra-ni của Tê-hê-ran.

Cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng Mỹ và người đồng cấp I-ran diễn ra trong bối cảnh IS đang tạo ra mối đe dọa thực sự không chỉ ở Trung Đông mà còn trên toàn cầu. Theo Roi-tơ ngày 22-9, IS đã kêu gọi các phiến quân trên Bán đảo Xi-nai của Ai Cập tăng cường những cuộc tấn công nhằm vào lực lượng an ninh Ai Cập và tiếp tục các vụ chặt đầu. Trong một tuyên bố trên mạng, phát ngôn viên IS A-bu Mu-ham-mát An Át-na-ni (Abu Muhammad al-Adnani) kêu gọi phá hủy đường sá bằng chất nổ, tấn công các căn cứ, nhà cửa và tiến hành các vụ chặt đầu. Phát ngôn viên này còn tuyên dương các phiến quân Ai Cập đã thực hiện những chiến dịch thần thánh nhằm vào lực lượng bảo vệ người Do Thái, các binh sĩ của Tổng thống Ai Cập Áp-đen An Xi-xi (Abdel al-Sisi). Trước đó, giới chức Ai Cập đã thừa nhận về sự phối hợp giữa IS và các phiến quân trên Bán đảo Xi-nai, song khẳng định hiện chưa có tay súng IS nào tại nước này.

Trước sự nguy hiểm của IS, Mỹ đang nỗ lực đẩy mạnh việc tìm kiếm liên minh chống lực lượng này. Trong tuyên bố mới nhất, trả lời phỏng vấn của đài ABC, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Xa-ma-tha Pâu-ơ (Samatha Power) cho rằng, Oa-sinh-tơn sẽ không đơn độc nếu tiến hành không kích IS ở Xy-ri, nơi Mỹ đã quyết định huấn luyện và vũ trang cho các lực lượng đối lập ôn hòa, để tăng cường năng lực chống IS trên thực địa. Bà Pâu-ơ nhấn mạnh, nước Mỹ sẽ không cho phép IS ẩn náu an toàn tại Xy-ri.

Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ nước nào tuyên bố sẽ cùng tham gia các cuộc không kích của Mỹ tại quốc gia đang chìm trong nội chiến Xy-ri. Trong số các đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở châu Âu, hiện mới chỉ có Pháp tuyên bố tham gia các cuộc không kích IS ở I-rắc. Đức khẳng định không tham gia các cuộc không kích mà chỉ gửi vũ khí cho các tay súng người Cuốc ở quốc gia vùng Vịnh này. Trong nỗ lực mới nhất chống IS, các cơ quan tình báo Mỹ đã đề nghị An-giê-ri, Ai Cập và Tuy-ni-di cung cấp danh sách công dân gia nhập IS và nhóm Mặt trận al-Nusra. Đây là những nước được Mỹ coi là đối tác quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố nói chung và IS nói riêng.

Theo các nhà phân tích, điều này lại một lần nữa cho thấy sự bối rối của Chính phủ Mỹ trong cuộc chiến chống lại IS, nhất là giữa lúc có nhiều ý kiến cho rằng, Mỹ sẽ không thành công nếu không có sự hợp tác của I-ran và Xy-ri. Bởi IS hoạt động ở I-rắc và Xy-ri, trong khi I-ran lại có chung đường biên giới với cả hai nước này. Vì thế, sẽ là không hợp lý nếu Mỹ muốn giành chiến thắng, mà lại phớt lờ vai trò của hai nước quan trọng này.