Lúa đông xuân trúng mùa, được giá

Nông dân thu hoạch lúa ở huyện Măng Thít, tỉnh Vĩnh Long.

Mùa vàng bội thu

Tại một đồng lúa thuộc ấp Vĩnh Thái, xã Vĩnh Xuân, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long, ông Nguyễn Hồng Tâm người dân địa phương ngừng gặt lúa trả lời câu hỏi của chúng tôi: Vụ đông xuân này, nhà tôi xuống giống 1ha lúa thơm Jasmin, năng suất ước đạt tổng thu 7,5 tấn. Lúc mới xuống giống nghe thông tin dịch bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá bùng phát cứ lo mất mùa. Ngày nào cũng trực chiến ở ngoài đồng, phun thuốc đến khi lúa trổ mới yên bụng. Với giá mua tại ruộng hiện tại 4.200 đồng/kg, trừ chi phí phân bón, thuê nhân công gặt, dầu máy… vụ này, gia đình tôi lời hơn 20 triệu đồng/ha.

Chúng tôi đến xã Tân Công Sính, một vùng trũng thuộc vùng Đồng Tháp Mười, huyện Tràm Chim (Đồng Tháp). Năng suất lúa năm nay của xã trung bình đạt 6 tấn/ha. Từ sáng sớm cho đến tối mịt, khắp cánh đồng nơi đây đều vang lên tiếng máy tuốt lúa, trên kênh xáng, những ghe xuồng chất đầy lúa xuôi ngược, đậu chen kín ở các bến tập kết lúa của nhà nông. Lúa thu hoạch được “bán tươi” cho thương lái ngay trên ruộng đồng hoặc vận chuyển về nhà phơi phóng, chờ giá cao hơn mới bán.

Nông dân vùng chuyên canh lúa của Đồng Tháp Mười thuộc tỉnh Long An nổi tiếng với những giống lúa đặc sản đã vào mùa thu hoạch rộ. Xã Phú Mỹ, huyện Thủ Thừa, nơi được xem là cánh đồng mẫu, thí điểm phương thức “né rầy” do Viện Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì thực hiện). Theo bà con, năng suất bình quân đạt từ 8 đến 9 tấn/ha. Với giá lúa thương lái thu mua ở thời điểm hiện nay là khoảng 4.200 đồng/kg, nông dân lãi trung bình khoảng 20 triệu đồng/ha. Với phương thức “né rầy” hiệu quả, đem lại năng suất cao hứa hẹn mô hình này sẽ sớm được nhân rộng, nâng cao năng suất lúa toàn vùng.

Bài học về “cắt vụ”

Vụ lúa đông xuân năm nay toàn vùng xuống giống hơn 1,3 triệu ha, sản lượng dự kiến đạt hơn 8 triệu tấn. So với các năm trước, diện tích xuống giống vụ lúa đông-xuân đã tăng cao hơn là vì trong một năm qua, tình hình xuất khẩu gạo đã dần đi vào ổn định. Ở các vùng thuộc bán đảo Cà Mau như: Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng… nhiều người dân đã dần từ bỏ nuôi tôm sau một thời gian lỗ vốn để quay lại trồng lúa. Theo thống kê của các ngành nông nghiệp của 3 tỉnh này, diện tích nuôi tôm được nông dân chuyển hóa, trở lại trồng lúa đạt hơn 50.000ha.

Được mùa, trúng giá, nhưng sau thu hoạch xong, việc triển khai cắt vụ, chuẩn bị xuống giống hợp lý, đúng thời điểm để tạo hiệu quả cao trong vụ lúa xuân-hè là một thách thức chung. Giá lúa đang ở mức cao, không ít người sau khi thu hoạch xong, vội vã xuống giống vụ xuân-hè (vụ 3), với hy vọng khi kết thúc vụ, thu hoạch sẽ rơi vào thời điểm chính thu hoạch, sẽ bán được giá. Thực trạng khó cắt vụ này, trước đây đã để lại nhiều bài học đau xót cho nông dân, làm cho năng suất lúa bị hạ thấp do đất chưa kịp hồi phục độ dinh dưỡng; bị bạc màu và sức kháng rầy trên lúa kém, dẫn đến dễ bùng phát sâu bệnh, vàng lùn và lùn xoắn lá… Nhiều cán bộ nông nghiệp khuyến cáo, nông dân nên chú ý các thông báo của ngành chức năng để xuống giống lúa mới đúng thời điểm. Nếu để đồng ruộng trống một thời gian để “cắt vụ” sau đó mới xuống giống vụ xuân-hè nhằm tránh dịch rầy nâu bùng phát, gây ảnh hưởng lớn đến năng suất chung.

Theo giáo sư, tiến sĩ Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng Trường đại học An Giang, để khắc phục tình trạng này, chính quyền địa phương các tỉnh, thành phố đồng bằng sông Cửu Long cần nhanh chóng tổ chức các ngành chức năng và chính quyền cơ sở vận động bà con ngưng ngay việc xuống giống vụ 3 trước thời vụ. Do lúa vụ 3 luôn tiềm ẩn tỷ lệ rủi ro lớn, dễ bùng phát dịch bệnh; ngành nông nghiệp cần giám sát chặt chẽ diện tích lúa vụ 3; tổ chức khoanh vùng có khả năng bùng phát dịch; chuẩn bị trữ lượng thuốc diệt rầy, trừ sâu để kịp thời dập những ổ dịch bùng phát, có khả năng lây lan nhanh. Chủ động trước mùa vụ, sản xuất bền vững sẽ giúp đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng đủ sản lượng 4,5 triệu tấn gạo xuất khẩu trong năm 2008.

Bài, ảnh: Trung Kiên