Liên kết cùng phát triển

Ngày 10-10, tại TP Hồ Chí Minh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Báo Sài Gòn giải phóng đã tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác xúc tiến đầu tư khu vực phía Nam. Trên lĩnh vực kinh tế, có thể nói đây thực sự là một hội nghị “nóng” - hội nghị đầu tiên sau 20 năm (từ năm 1988) triển khai công tác xúc tiến đầu tư nước ngoài vào nước ta. Gần 300 đại biểu đại diện các bộ, ngành, ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất, các hiệp hội đầu tư, các địa phương từ Thừa Thiên-Huế trở vào, đã về dự...

9 tháng đầu năm, thu hút gần 60 tỷ USD, giải ngân chỉ được 8,1 tỷ USD?

Theo Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong 3 năm (2006-2008), nước ta đã thu hút được hơn 90,47 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài (ĐTNN) và 9 tháng đầu năm nay, cả nước có 885 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký 57,1 tỷ USD. Riêng khu vực từ Thừa Thiên-Huế trở vào đã thu hút được 609 dự án, với tổng vốn đầu tư đăng ký hơn 43 tỷ USD, chiếm 71% của cả nước. Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư-Nguyễn Chí Dũng khẳng định, những năm qua, công tác này đã có tác động quan trọng trong việc thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Các hoạt động xúc tiến đầu tư được tổ chức cả trong nước và ngoài nước, đẩy mạnh cả về số lượng và chất lượng, với sự chủ động tham gia của các bộ, ngành, địa phương. Nội dung của nó ngày càng hướng vào những vấn đề cụ thể theo ngành, lĩnh vực, đối tác và địa bàn, ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài…

Dây chuyền lắp ráp xe máy của Liên doanh Hoa Lâm - Kymco (ảnh minh họa)

Năm 2008 là năm đầu tiên thực hiện Chương trình xúc tiến đầu tư quốc gia, còn thiếu một chiến lược thống nhất mang tầm quốc gia. Do đó, thời gian qua công tác này thiếu một tầm nhìn dài hạn, thiếu tính hệ thống về các vấn đề liên quan về nội dung hoạt động; hệ thống các biện pháp, công cụ; mô hình tổ chức; bố trí nguồn lực… Việc xây dựng và thực hiện ở các bộ, ngành, địa phương nảy sinh một số mâu thuẫn, chồng chéo. Từ chỗ chỉ được coi là công tác xúc tiến dự án trước khi được cấp phép, đến khi mở dần phạm vi, bao quát cả công tác thúc đẩy, triển khai, mở rộng dự án sau cấp phép, nên đã xảy ra tình trạng cạnh tranh giữa các địa phương, gây lãng phí nguồn lực, làm giảm hiệu quả chung. Bên cạnh đó, việc thực hiện các quy hoạch, kế hoạch phát triển của một số ngành và địa phương còn nhiều hạn chế; chưa kiên quyết trong tổ chức và thực hiện theo quy hoạch; vẫn còn tâm lý bảo hộ doanh nghiệp trong nước ở một số ngành, lĩnh vực; lại được cụ thể hóa thành những thủ tục phức tạp đối với sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài. Tình trạng đó ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác xúc tiến đầu tư, làm suy giảm lòng tin của các nhà đầu tư.

Có ý kiến cho rằng ngoài yếu tố do hạ tầng cơ sở (đường giao thông, cảng biển, thông tin liên lạc…) của ta còn nhiều yếu kém, còn do nguồn nhân lực, thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng nhiều bất cập. Gần đây, việc phân cấp cho các địa phương được cấp phép, quản lý các dự án FDI đã tạo tính chủ động cho các địa phương trong việc hỗ trợ các nhà đầu tư. Nhưng, nếu không xem xét, điều chỉnh hợp lý, có thể sẽ phá vỡ quy hoạch tổng thể do tình trạng mạnh ai nấy làm, mà thể hiện rõ nhất là bùng phát các dự án sân gôn, cảng biển, dự án nhà máy thép…

Cần điều chỉnh cơ cấu, lĩnh vực đầu tư

Nhiều đại biểu cho rằng, đến nay, công tác nghiên cứu thị trường và đối tác đầu tư vẫn là khâu yếu nhất. Hoạt động này thiếu hẳn những nghiên cứu có tính hệ thống, những thông tin cập nhật thường xuyên về tình hình, xu hướng trên thế giới; pháp luật, chính sách, xu hướng của các nước đầu tư vào Việt Nam. Ngoài khâu yếu này, theo bà Nguyễn Thị Bích Vân, Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, dù được triển khai rộng khắp từ trung ương đến địa phương, nhưng sự phối hợp trong cơ chế hoạt động giữa trung ương và các địa phương còn nhiều hạn chế; chưa có được một chương trình tổng thể, thống nhất. Thời gian gần đây xuất hiện tình trạng mất cân đối và chồng chéo trong việc tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư giữa các địa phương.

Điều đặc biệt lo ngại là dòng vốn FDI đang đổ vào các dự án bất động sản ở các thành phố lớn. Việc xem xét, cấp phép đầu tư cho các dự án bất động sản cần phải có chủ trương rõ ràng và thận trọng, nếu không thì sở hữu của những nguồn tài nguyên đất đai lớn, nằm ở những vị trí “đắc địa” tại các thành phố lớn sẽ thuộc về các “ông chủ” nước ngoài, làm mất đi cơ hội kinh doanh của các doanh nghiệp trong nước. Mặt khác, điều gây băn khoăn cho các đại biểu là có quá ít các dự án đầu tư về các vùng sâu, vùng xa và về nông nghiệp nông thôn.

Là đầu tàu kinh tế và hiện đang là địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư nước ngoài, song công tác này của TP Hồ Chí Minh cũng còn nhiều tồn tại, vướng mắc. Chẳng hạn, thời gian cấp phép cho một số dự án chưa bảo đảm đúng quy định do trả lời thẩm định của các bộ, ngành thường chậm; quy định ngành nghề để đầu tư chưa rõ ràng, chưa phù hợp với thông lệ quốc tế… Theo ông Lư Thanh Phong, Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Thành phố thì những tồn tại này phần nào đã gây mất uy tín với các nhà đầu tư.

Trong các giải pháp cho thời gian tới, ông Phan Hữu Thắng, Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài nhấn mạnh, trước tình hình đầu tư FDI có thể vượt ngưỡng hơn 60 tỷ USD, cần phải chuyển từ thế “bị động” - chạy theo các dự án của nhà đầu tư, sang thế “chủ động”- chuyển từ cách thức giới thiệu chung chung sang tập trung phân tích sâu về thông tin ngành, vùng, địa phương, dự án cho từng đối tượng cụ thể. Tiếp tục hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách theo hướng tăng cường công tác quản lý nhà nước và cơ chế phối hợp giữa trung ương với địa phương, giữa các đầu mối trên cùng một địa phương, giữa các địa phương với nhau, các đầu mối trong nước và nước ngoài. Đồng thời, tăng cường công tác quy hoạch ngành, vùng, địa phương; xây dựng chiến lược riêng cho xúc tiến đầu tư và danh mục dự án khuyến khích đầu tư…

VĂN DŨNG