QĐND - Các bên tham gia cuộc họp của Nhóm tiếp xúc về U-crai-na, diễn ra ngày 5-9, tại thủ đô Min-xcơ của Bê-la-rút, đã đạt được thỏa thuận về ba vấn đề chính gồm: Ngừng bắn và rút quân, trao đổi toàn bộ tù nhân và con tin, cung cấp viện trợ nhân đạo cho khu vực Đông-Nam U-crai-na. Dù vậy, các lãnh đạo Mỹ và EU đón nhận thỏa thuận hòa bình với sự thận trọng, trong khi vẫn nỗ lực gây sức ép kinh tế lên Mát-xcơ-va.

Các bên tham gia cuộc họp tại Min-xcơ (Bê-la-rút) ra tuyên bố chính thức về việc ký kết thỏa thuận ngừng bắn ở U-crai-na. Ảnh: AP

Đại sứ Nga tại U-crai-na M. Du-ra-bốp (?ikhail Zurabov) cho biết, một cơ chế đặc biệt để giám sát và kiểm soát lệnh ngừng bắn giữa các bên tại U-crai-na sẽ được thành lập. Tất cả các thỏa thuận đạt được trong cuộc họp này sẽ được phản ánh trong một Biên bản ghi nhớ. Trong vòng ba ngày tới, một nhóm chuyên gia có nhiệm vụ soạn thảo chi tiết Biên bản ghi nhớ trên để chính quyền Ki-ép và các bên tham gia cuộc họp thông qua.

Ngày 5-9, đại diện của Tổng thống U-crai-na về giải quyết tình hình miền Đông Nam I-ri-na Ghê-ra-sen-cô (Irina Gerashenko) nói rằng, theo thỏa thuận trên, việc phóng thích tù nhân dự kiến sẽ được thực hiện trong 7 ngày. Ngoài ra, trong thỏa thuận vừa đạt được tại Min-xcơ cũng có điểm đề cập việc tiến hành bầu cử trước thời hạn tại Đôn-bát và phân quyền cho khu vực Đông-Nam U-crai-na.

Liên quan vấn đề này, Tổng thống U-crai-na Pi-ốt Pô-rô-sen-cô (Petro Poroshenko) tuyên bố, Ki-ép sẵn sàng có các bước đi nhằm thực hiện phân quyền tại một số khu vực ở Đôn-bát, trong đó có việc trao quyền tự do về kinh tế, bảo đảm tự do sử dụng một ngôn ngữ bất kỳ và duy trì các truyền thống văn hóa tại khu vực này. Tổng thống Pô-rô-sen-cô cũng cho biết, đàm phán sẽ tiếp tục trong quá trình ngừng bắn nhằm đạt được một nền hòa bình dài lâu. ông cho biết, nghị định thư đã nói rõ “12 bước để thiết lập hòa bình và ổn định” các khu vực Đô-nhét-xcơ và Lu-gan-xcơ, với sự tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và độc lập của U-crai-na”.

Các quan chức Nga đã nhanh chóng chào đón thỏa thuận này. Interfax dẫn lời phát ngôn viên điện Crem-li Đ. Pê-xcốp (Dmitry Peskov) nói: “Mát-xcơ-va hy vọng, các điều khoản trong thỏa thuận đã đạt được sẽ được các bên tuân thủ nghiêm ngặt và tiến trình thỏa thuận sẽ tiếp diễn nhằm mang lại một giải pháp triệt để cho khủng hoảng ở U-crai-na”.

Theo các nhà phân tích, thỏa thuận này có thể có lợi cho tất cả các bên. U-crai-na có thêm thời gian để củng cố năng lực quốc phòng. Nga thì tránh được sự xa cách hơn với phương Tây.

Tuy nhiên, việc đạt được thỏa thuận không làm cho các nhà lãnh đạo của Mỹ và EU hoàn toàn lạc quan, mà vẫn tiếp tục gây những sức ép về kinh tế lên Mát-xcơ-va.

Tổng thống Ba-rắc ô-ba-ma (Barack Obama), ngày 5-9 đã bày tỏ lạc quan một cách thận trọng về hiệu lực của thỏa thuận ngừng bắn vừa được ký. ông ô-ba-ma một mặt bày tỏ hy vọng, nhưng mặt khác cũng tỏ ý hoài nghi về việc thực thi thỏa thuận ngừng bắn, nhất là sự tuân thủ của lực lượng đòi liên bang hóa ở miền Đông U-crai-na và sự can dự của Nga vào quốc gia láng giềng phía Tây. Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố, Oa-sinh-tơn và các đồng minh châu âu sẵn sàng đưa ra những biện pháp trừng phạt mới “sâu rộng và toàn diện hơn nhằm vào hệ thống ngân hàng, ngành năng lượng và quốc phòng” Nga để gây áp lực đối với Mát-xcơ-va. Tuy nhiên, ông cũng cho biết, các biện pháp trừng phạt có thể sẽ được bãi bỏ nếu thỏa thuận ngừng bắn được tôn trọng và các bên đạt được hiệp định cuối cùng, nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua tại U-crai-na.

Thủ tướng Anh Đ. Ca-mơ-rôn (David Cameron) cũng cho rằng, sẽ phải tiếp tục loạt trừng phạt mới và lệnh trừng phạt chỉ được dỡ bỏ khi Nga đáp ứng một số tiêu chuẩn nhất định trong thực hiện thỏa thuận. Trong khi đó, Thủ tướng Đức A. Mơ-ken (Angela Merkel) nói với phóng viên rằng, châu âu cần chuẩn bị gỡ bỏ việc thực thi các chế tài mới đối với Mát-xcơ-va nếu như Nga có những bước đi thực sự để gỡ ngòi xung đột.

Cùng ngày, Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun (Ban Ki-moon) đã hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn tại U-crai-na, đồng thời khích lệ tất cả các bên thể hiện thiện chí và có những bước đi chắc chắn nhằm thực thi đầy đủ và hiệu quả thỏa thuận.

Các nhà quan sát nhận định, thỏa thuận ngừng bắn tuy đã được ký kết nhưng hòa bình ở U-crai-na còn rất mong manh khi Mỹ-NATO và giới chức lãnh đạo ở Ki-ép vẫn còn giữ kiểu tư duy “thù địch” với Nga và lực lượng đòi liên bang hóa ở miền Đông U-crai-na, đồng thời có những tuyên bố và hành động hết sức khó hiểu.

Ngày 5-9, Liên minh châu Âu (EU) thông báo đã nhất trí với gói biện pháp trừng phạt kinh tế cứng rắn mới nhằm vào Nga, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn vừa đạt được. Còn AFP ngày 6-9 đưa tin, lực lượng đòi liên bang hóa ở miền Đông U-crai-na đã tố cáo các lực lượng Ki-ép vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa hai bên. 

NGỌC HÀ