Kiềm chế lạm phát: Cần cái nhìn khách quan và sự chung sức của cả xã hội

Chính phủ ưu tiên kiềm chế lạm phát

Những vấn đề lớn trong quý I

Theo Thứ trưởng bộ Kế hoạch và Đầu tư Cao Viết Sinh, tình hình kinh tế xã hội quý I năm 2008 nổi lên 5 vấn đề lớn. Đó là: Tốc độ tăng trưởng GDP quý I ước đạt 7,4%, thấp hơn tốc độ tăng trưởng của quý I năm 2007 (7,7%) nhưng cao hơn tốc độ tăng trưởng cùng kỳ các năm trước (quý I năm 2004 là 7%, năm 2005 là 7,3%, năm 2006 là 7,1%). Trong đó, khu vực nông, lâm, thuỷ sản tăng khoảng 2,9%, cao hơn tốc độ tăng trưởng quý I năm trước là 2,6%, chủ yếu do được mùa ở vụ đông xuân ở Đồng bằng Sông Cửu Long. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng khoảng 8,1% (quý I năm 2007 là 9,1%). Tốc độ tăng giá trị gia tăng khu vực dịch vụ ước đạt 8,1% so với quý I năm 2007 là 8%.

Chỉ số giá tiêu dùng tháng 3- 2008 so với tháng 12-2007 tăng 9,19%. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng cao nhất (14,45%), nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 8,01%, phương tiện đi lại và bưu điện tăng 7,32%. Chỉ số giá vàng tăng 18,46% do giá vàng thế giới tiếp tục tăng, còn tỷ số giá Việt Nam đồng so với USD lại giảm 1,88%, chủ yếu do cán cân thanh toán quốc tế thặng dư lớn. Thị trường chứng khoán hoạt động không ổn định.

Tổng kim ngạch xuất khẩu 3 tháng đầu năm đạt 13 tỷ USD, tăng 22,7% so với cùng kỳ năm trước. Nhưng kim ngạch nhập khẩu lại ước đạt 20,39 tỷ USD, tăng 62,5% so với quý I năm 2007. Kim ngạch nhập khẩu nhiều mặt hàng chủ yếu tăng rất cao so với cùng kỳ năm trước là: xăng đầu tăng 89%, sắt thép tăng 161,9%, phân bón tăng 106%, chất dẻo tăng 30%… Do tốc độ tăng kim ngạch nhập khẩu cao hơn kim ngạch xuất khẩu nên trong 3 tháng đầu năm, nhập siêu đã ở mức 7,36% tỷ USD, bằng 56,5% tổng kim ngạch xuất khẩu, gấp 3 lần so với tỷ lệ nhập siêu cùng kỳ năm trước ( quý I năm 2007 nhập siêu là 1,9 tỷ USD, bằng 18,2% kim ngạch xuất khẩu).

Về đầu tư phát triển đang gặp nhiều khó khăn do giá đầu vào tăng cao làm ảnh hưởng đến chi phí và hiệu quả đầu tư, nhất là đối với đầu tư bằng nguồn vốn nghân sách nhà nước, tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước và nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước.

Đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, nhất là ở các vùng miền Trung chịu tác động của bão lũ cuối năm 2007 và các tỉnh phía Bắc sau đợt rét đậm, rét hại. Những tác động của giá cả ảnh hưởng xấu, làm giảm thu nhập thực tế của người lao động. Tình trạng tái nghèo đang có xu hướng gia tăng…

Nhiều biện pháp bước đầu mang lại hiệu quả

Trong những biện pháp kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế, giải pháp về tiền tệ, tín dụng là những giải pháp mang lại hiệu quả khá cao. Ngay từ đầu năm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã tiến hành rút tiền lưu thông về bằng biện pháp điều chỉnh tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc 1%, phát hành tín phiếu Ngân hàng Nhà nước bắt buộc; Điều chỉnh tăng mức lãi suất điều hành từ 0,5%-1,5%/năm. Từ cuối tháng 02, yêu cầu các ngân hàng thương mại áp dụng trần lãi suất tiền gửi tối đa là 12%/năm; hỗ trợ vốn ngắn hạn qua các kênh tái cấp vốn cho các ngân hành thương mại; điều hành nhịp nhàng việc rút tiền từ lưu thông về và đưa tiền ra mua ngoại tệ tăng dự trữ ngoại hối Nhà nước theo cơ chế tập trung mua ngoại tệ cho các doanh nghiệp xuất khẩu thông qua các ngân hàng thương mại; điều hành tỷ giá theo hướng để Việt Nam đồng lên giá so với USD… Nhờ các biện pháp tích cực này tốc đột tăng tổng phương tiện thanh toán ở mức thấp, tương ứng ½ tốc độ tăng cùng kỳ năm 2007. Lãi suất huy động và cho vay của ngân hàng thương mại biến động theo xu hướng thực dương và phù hợp với cung-cầu vốn thị trường. Các ngân hàng thương mại đảm bảo khả năng thanh toán, từ cuối tháng 02 đến nay, vốn khả dụng luôn dư thừa; vốn kinh doanh bằng đồng Việt Nam và ngoại tệ được đảm bảo cân đối, nguồn vốn chên lệch dương so với dư nợ cho vay.

Các giải pháp triển khai ngay từ đầu năm của Ngân hàng Nhà nước đến nay luôn phù hợp với chỉ đạo và thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô, tạo niềm tin đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Các giải pháp được thực hiện đã tạo hiệu ứng tốt về mặt tâm lý đối với thị trường và kiềm chế sự gia tăng tổng phương tiện thanh toán.

Thuận lợi và thách thức trước mắt

Chỉ số lạm phát của nước ta tăng cao, nhưng khi đặt vào trong bối cảnh khó khăn và lạm phát của toàn cầu hiện nay thì Việt Nam không phải đã quá khó khăn, thậm chí vẫn còn nhiều mặt mạnh. Trong khi nhiều nền kinh tế lớn, mạnh của thế giới lạm phát tăng mà tốc độ tăng trưởng trong quý I chỉ đạt 1% thậm chí 0% thì Việt Nam vẫn tăng tới 7,4%. Dự trữ ngoại tệ của nước ta chưa bao giờ lớn như hiện nay. Trong khi các nước đang gặp khó khăn về đầu tư, Việt Nam vẫn là điểm đến của nhiều nhà đầu tư. Bằng chứng là trong quý I đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đạt 5,4 tỷ USD. Ngoài ra, Việt Nam còn có lợi thế về xuất khẩu do mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam như cao su, hạt tiêu, lương thực… đều là những mặt hàng các nước trên thế giới cần.

Trước thực trạng kinh tế trong nước và quốc tế hiện nay, Chính phủ đã đưa ra 8 nhóm giải phát chủ yếu cần tập trung tiến hành. Đó là thắt chặt chính sách tiền tệ, tiết kiệm chi tiêu công, bảo đảm cân đối cung cầu, giảm nhập siêu… Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng nhấn mạnh về thực hiện 8 giải pháp này bằng 8 từ: “tinh thần quyết tâm, hành động quyết liệt”. Phó thủ tướng cũng cho biết thêm, kiềm chế lạm phát để từ đó ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định an sinh xã hội không chỉ là công việc riêng của Chính phủ mà của toàn Đảng, toàn dân. Với Chính phủ và cơ quan chức năng thì cần có mục tiêu rõ ràng, phương pháp rõ ràng và thực hiện quyết liệt. Với các đơn vị, doanh nghiệp thì cần nghiên cứu, thay đổi chiến lược kinh doanh, đầu tư sao cho hiệu quả cao nhất, giảm giá thành. Với toàn dân là việc tiết kiệm chi tiêu, tiết kiệm xăng dầu, điện, nước…

Việc kiềm chế lạm phát trong hoàn cảnh kinh tế thế giới khó khăn như hiện nay phải có cái nhìn toàn diện, khách quan, không thể nóng vội ngày một ngày hai, nó đòi hỏi cả một quá trình nỗ lực của toàn xã hội trong nhiều tháng, nhiều quý, thậm chí cả năm.

Bài và ảnh: Đinh Xuân Dũng