Kích cầu vĩ mô

Cả ngày 16-12, tại Trung tâm Hội Nghị quốc tế (Hà Nội), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và các Phó thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng, Hoàng Trung Hải, Nguyễn Thiện Nhân đã làm việc với lãnh đạo 104 doanh nghiệp là các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Nội dung quan trọng là thống nhất giải pháp nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế năm trong 2009 và bảo đảm an sinh xã hội. Một vấn đề “nóng” được quan tâm là: Làm thế nào để kích cầu nền kinh tế có hiệu quả?

Khởi đầu cuộc gặp, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc thông báo: Việc Chính phủ dự kiến hỗ trợ gói kích cầu một tỉ USD là nhằm thực hiện kích cầu ở tầm vĩ mô. Đây được coi như khoản “mồi”, vì trong quá trình vực dậy nền kinh tế, cần phải huy động các nguồn vốn của toàn xã hội. Thực tế tại nhiều quốc gia, nguồn kinh phí tham gia kích cầu từ xã hội chiếm tới 2/3 “tổng gói”.

Kích cầu theo hướng nào?

Liên quan đến vấn đề kích cầu, các ý kiến thống nhất với các nhóm giải pháp cấp bách của chính phủ, trong đó cần phân biệt rõ kích cầu đầu tư và kích cầu tiêu dùng.

Ông Đinh La Thăng, Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam khẳng định: Ngành dầu khí đang đứng trước những thách thức rất lớn. Giá dầu thế giới tăng, giảm rất khó kiểm soát, ảnh hưởng đến hoạt động khai thác, xuất khẩu trong nước. Tuy nhiên, giá dầu thô giảm, cũng là cơ hội để chúng ta đầu tư. Sắp tới, Tập đoàn sẽ mua lại một số mỏ “giá rẻ” của nước ngoài (đã khẳng định được trữ lượng), đẩy mạnh giải pháp xuất khẩu. Đồng thời, các dự án hợp tác liên doanh, có thể đề nghị với đối tác được trả bằng hàng thay cho tiền. Đối với các dự án đầu tư trong nước đã tạm dừng đầu tư trong năm 2008, Tập đoàn sẽ tiếp tục triển khai để kích thích tiêu dùng các sản phẩm trong nước.

Ông Trần Bắc Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Đầu tư và Phát triển nêu ý kiến: “Tôi cũng đề nghị cần tăng thuế VAT, giảm thuế trực thu để bảo đảm hài hòa chính sách thuế cho doanh nghiệp. Việc Chính phủ chi gói kích cầu một tỉ USD là rất kịp thời, cần thiết. Tuy nhiên, ưu tiên cho lĩnh vực nào phải được định lượng bằng những dự án cụ thể, tránh dàn trải. Theo tôi, số tiền này chỉ nên thực hiện hỗ trợ trong khoảng 20 dự án”.

Kho chứa sản phẩm của Nhà máy chế biến Cà phê Thái Hòa (Lâm Đồng). Ảnh: TTXVN

Cùng chung quan điểm này, ông Nguyễn Hữu Bằng, Tổng giám đốc Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam thẳng thắn: “Tôi cho rằng, chống suy giảm kinh tế thì giải pháp quan trọng là thực hiện tốt các biện pháp kích cầu. Về gói hỗ trợ 1 tỉ USD, tất các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế đều bình đẳng như nhau. Giải pháp cần thiết để kích cầu là phải tăng tiêu thụ sản phẩm tại thị trường nội địa, tăng nội lực cho các doanh nghiệp trong nước”.

Ông Phạm Hùng, Tổng giám đốc Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (Lilama) đề xuất: Để kích cầu sản xuất trong nước, tại sao chúng ta không thay đổi tư duy tiêu dùng sản phẩm? Chẳng hạn, thay bằng xây dựng đường quốc lộ bằng phương pháp trải nhựa, chúng ta có thể làm đường bằng bê tông. Vừa tốt, bền, đẹp mà các ngành sản xuất vật liệu xây dựng như sắt, thép, xi măng… lại tiêu thụ được sản phẩm.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam Đoàn Văn Kiển lại cho rằng: Để kích cầu đầu tư, nên tập trung bù lãi suất cho các dự án có mục tiêu rõ ràng. Như vậy, doanh nghiệp nào cũng sẽ được hưởng lợi. Nhà nước cũng nên có chính sách ưu đãi với các nhà đầu tư trong nước, có cơ chế cho doanh nghiệp tận dụng cơ hội giảm giá. Đồng thời, coi việc xây dựng các công trình phúc lợi, an sinh xã hội nằm trong danh mục đầu tư của các dự án.

Tổng giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam tỏ vẻ am tường: “Tôi hiểu rằng, 1 tỷ USD kích cầu chỉ là con số cứng. Còn hàng tỷ USD đang “ẩn” trong cơ chế chính sách của Nhà nước như hỗ trợ lãi suất ngân hàng, giảm thuế, khoanh nợ, giãn nợ, hỗ trợ vốn, bảo lãnh đầu tư. Tôi nghĩ, để kích thích tiêu dùng, bảo đảm an sinh xã hội, chúng ta cần ưu tiên xây dựng các công trình như nhà ở cho người lao động, trạm y tế, trường học, đường sá… Nhà nước cũng nên có chính sách bảo vệ thị trường nội địa, kích thích sản xuất, tiêu dùng trong nước”.

Điều mong muốn của Thủ tướng

Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng khẳng định: Không nên nghĩ chỉ có 1 tỷ USD mới là gói kích cầu. 5 nhóm giải pháp mà Chính phủ đề ra sẽ là những giải pháp kích cầu tổng thể. Năm 2009, Chính phủ cho phép tăng trưởng tín dụng từ 20 đến 25% (tương đương khoảng 300.000 tỷ đồng), bảo đảm đủ nguồn vốn cho các doanh nghiệp. Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều chỉnh lãi suất ở mức hợp lý, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đầu tư phát triển. Trong thời điểm hiện nay, tăng vốn đầu tư, hạ chi phí sản xuất sẽ là con đường sống cho doanh nghiệp.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lưu ý: Chúng ta không suy thoái kinh tế, mà chỉ suy giảm kinh tế. Vậy phải bàn cách để ngăn chặn suy giảm. Để thực hiện tốt mục tiêu này, vai trò của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước là hết sức quan trọng. Thủ tướng đánh giá cao vai trò quan trọng, nòng cốt của các doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng năm 2008, khu vực doanh nghiệp này vẫn đóng góp 40% GDP và 60% tăng trưởng của nền kinh tế. Thủ tướng mong muốn, năm 2009, các doanh nghiệp cần tích cực, chủ động hơn nữa, đặc biệt phải thực hiện quyết liệt và thiết thực để duy trì sản xuất, dẫn dắt các thành phần kinh tế, cố giữ tăng trưởng kinh tế. Ở tầm vĩ mô, để chống suy giảm kinh tế, thực hiện kích cầu đầu tư và tiêu dùng, Chính phủ sẽ tiến hành 3 nội dung quan trọng. Thứ nhất, sẽ thực hiện nới lỏng chính sách tiền tệ một cách hợp lý và hiệu quả, trong đó có việc hạ lãi suất tín dụng. Thứ hai, trong giai đoạn chống lạm phát chúng ta cắt giảm đầu tư, nay sẽ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, khuyến khích tiêu dùng hiệu quả, hợp lý. Thứ ba, Chính phủ sẽ tiến hành rà soát các văn bản pháp quy, tạo cơ chế chính sách thuận lợi để các doanh nghiệp phát triển, góp phần thực hiện tốc độ tăng trưởng kinh tế 6,5% trong năm 2009.

LÊ THIẾT HÙNG