Ngày 23-4, Đoàn công tác của Chính phủ dẫn đầu là Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng đã làm việc với lãnh đạo thành phố Hà Nội, để kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết số 30/2008/NQ-CP (ngày 11-12-2008) về những giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội.

Việc hỗ trợ lãi suất chưa thực sự giải quyết triệt để khó khăn

Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết: Trong quý 1-2009, thu thuế trên địa bàn Hà Nội giảm khoảng 1.250 tỉ đồng, trong đó giảm thu từ nguồn thuế thu nhập doanh nghiệp là 800 tỉ đồng, từ nguồn thuế giá trị gia tăng là 300 tỉ đồng và từ nguồn thuế thu nhập cá nhân là 150 tỉ đồng. Về cho vay hỗ trợ lãi suất, tính đến tháng 3-2009, tổng dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất là 28.399 tỉ đồng, chiếm tỉ trọng 10,9% tổng dư nợ của các Ngân hàng thương mại. Khách hàng là các doanh nghiệp chiếm tỉ trọng hơn 95% tổng dư nợ vay được hỗ trợ lãi suất.

Truy cập thông tin tuyển dụng tại phiên giao dịch việc làm tháng 4-2009 của Hà Nội. Ảnh: Hữu Việt

Trong quá trình triển khai cơ chế hỗ trợ lãi suất đã nảy sinh nhiều vướng mắc. Theo Phó giám đốc Sở Lao động-Thương binh và Xã hội Đỗ Thị Xuân Phương, chủ yếu là do khách hàng chưa hiểu rõ được mục đích, các ngành nghề và đối tượng được cho vay. Nhiều đơn vị kinh doanh, mua bán hàng hóa trong nước gặp khó khăn trong việc chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Các đơn vị sản xuất vay vốn mua nguyên vật liệu (nguyên vật liệu này thuộc danh mục hàng tiêu dùng) để phục vụ sản xuất lại không được hỗ trợ lãi suất, nên khó giảm chi phí đầu vào để hạ giá thành sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp có thể đã phát sinh chậm trả lãi, chậm trả gốc nhưng hiện đã trả, song vẫn chưa đủ 3 hoặc 6 tháng để chuyển xuống nhóm nợ thấp hơn. Các doanh nghiệp này vẫn đang hoạt động, có khả năng hồi phục nếu kinh tế chung hồi phục, nhưng hiện không đủ điều kiện vay ngân hàng (kể cả cho vay thông thường). Vì vậy, việc hỗ trợ lãi suất chưa thực sự giải quyết triệt để khó khăn mà các doanh nghiệp đang gặp phải. Bên cạnh đó, thực trạng nợ của các hộ kinh doanh tại làng nghề hiện khá xấu vì hàng hóa không bán được, đã phát sinh nợ quá hạn nên không thể vay vốn. Ngân hàng Nhà nước cần xem xét, có chính sách phù hợp để hỗ trợ đối tượng này.

Nhiều doanh nghiệp phản ánh rằng: thị trường xuất khẩu thu hẹp, thị trường trong nước sức mua giảm sút, nếu không tìm được thị trường tiêu thụ thì doanh nghiệp cũng không dám vay vốn cho dù lãi suất thấp. Điều đó cho thấy chính sách hỗ trợ lãi suất (kích cầu đầu tư) cần được kết hợp với các chính sách khác như tạo việc làm, kích cầu tiêu dùng trong nước…

Chưa doanh nghiệp nào vay vốn giải quyết chính sách cho người lao động

Tính đến giữa tháng 3-2009, theo báo cáo của 367 doanh nghiệp, số lao động thôi việc, mất việc làm là 23.644, chiếm 12,9% tổng số lao động của doanh nghiệp. Các quận, huyện cho biết, số lao động bị mất việc làm do suy giảm kinh tế tại các làng nghề truyền thống là 2.463 người, kinh tế hộ gia đình là 5.845 người. Số lao động xuất khẩu phải về nước trước thời hạn là 656 người. Thành phố dự báo số lao động mất việc, thiếu việc tính đến cuối năm 2009 sẽ dao động trong khoảng 55.000 đến 60.000 người.

Hiện nay, thành phố rất khó khăn trong việc nắm thông tin liên quan đến doanh nghiệp có lao động bị mất việc, thiếu việc làm vì các doanh nghiệp báo cáo không đầy đủ (chỉ 367/hơn 7.000 doanh nghiệp báo cáo). Việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với người lao động nhìn chung được các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định.

Nghị quyết 30 của Chính phủ rất thiết thực trong việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, song phạm vi áp dụng còn hẹp. Cho đến nay, trên địa bàn thành phố chưa có doanh nghiệp nào được vay với lãi suất 0% để giải quyết chính sách cho người lao động. Nguyên nhân là phần lớn doanh nghiệp gặp khó khăn, có nhiều lao động mất việc làm từ năm 2008 không thuộc đối tượng được vay (vì đối tượng vay phải là doanh nghiệp gặp khó khăn trong năm 2009). Trong khi đó, doanh nghiệp thuộc đối tượng được vay lại không có nhu cầu vay vì vẫn tự cân đối được… Năm nay, nhiều doanh nghiệp không cắt giảm lao động mà thực hiện cho nghỉ việc luân phiên để giữ số lao động, kịp thời đáp ứng khi hoạt động sản xuất khôi phục và phát triển (nhất là vào dịp cuối năm). Do vậy, cần nghiên cứu mở rộng đối tượng được vay.

Thay mặt đoàn công tác của Chính phủ, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng ghi nhận những kiến nghị từ phía UBND thành phố và sở, ban ngành để báo cáo Thủ tướng Chính phủ, nhằm sớm có giải pháp khắc phục những bất cập hiện nay…

HẠNH NGUYÊN