QĐND Online – Đây là nội dung được Trung tướng Trần Văn Độ, Phó chánh án Tòa án nhân dân tối cao, đại biểu Quốc hội đoàn An Giang nhấn mạnh khi tham gia góp ý cho dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong buổi thảo luận tại hội trường của Quốc hội chiều 22-11…

Tôi hoan nghênh việc Quốc hội dành thêm một buổi để thảo luận về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), vì đây là một luật rất quan trọng liên quan đến nguồn lực đặc biệt của công cuộc phát triển đất nước, đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Theo tôi dự án luật đã có nhiều điểm mới, có những tiến bộ, thể hiện được quan điểm, chính sách của Đảng, nhà nước chúng ta về đất đai. Tuy nhiên, còn không ít những vấn đề còn có ý kiến khác nhau và có những vấn đề mà theo nhiều đại biểu đã nói chỉ thay đổi câu chữ, chứ nội dung điều chỉnh không có gì mới.

Trung tướng Trần Văn Độ, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, đại biểu Quốc hội đoàn An Giang. Ảnh: http://petrotimes.vn

Định giá đất thời gian qua còn nhiều bất cập nên tạo điều kiện cho một số người làm giàu bất chính trên đất thuộc sở hữu của toàn dân, gây khiếu kiện kéo dài, do vậy, luật sửa đổi các quy định về giá đất trong đó có vấn đề định giá đất là rất cấp thiết.

Tuy nhiên, khi nghiên cứu dự thảo Luật đất đai, tôi thấy những quan điểm chỉ đạo của Trung ương và những bất cập về định giá đất trong thực tiễn vẫn chưa được giải quyết toàn diện, triệt để.

Thứ nhất là chính sách hai giá đất quá bất hợp lý vẫn còn đó, dự thảo luật hầu như chưa có quy định để thu hẹp và xóa bỏ tình trạng hai giá đất để khắc phục tình trạng không công bằng giữa người có đất bị thu hồi và những người có đất thương mại.

Thứ hai, chưa có một quy định thật cụ thể thể hiện giá đất được định giá phù hợp với cơ chế thị trường? Chúng ta vẫn loay hoay phù hợp với giá thị trường, ngang bằng với giá thị trường... nhưng đến giờ, chúng tôi vẫn chưa xác định được thế nào gọi là phù hợp với cơ chế thị trường.

Thứ ba, tôi đồng ý giao cho nhà nước mà cụ thể là UBND cấp tỉnh có quyền quyết định giá đất. Nhưng trong dự thảo lại không hề thấy quy trình định giá đất, không có quy định về cơ quan tham mưu đặc biệt là cơ quan thẩm định giá đất độc lập. Việc luật giao cho UBND cấp tỉnh, vừa có thẩm quyền thu hồi đất, vừa có thẩm quyền định giá đất. Tức là vừa đá bóng, vừa thổi còi mà không quy định các cơ chế độc lập lẫn nhau trong tham mưu, thẩm định thu hồi đất và định giá đất thì rất khó minh bạch, rõ ràng, công khai, công bằng như chúng ta mong muốn.

Điều 115 dự thảo có quy định về tổ chức tư vấn định giá đất nhưng giá đất do tư vấn xác định cũng chỉ có giá trị tham khảo. Đặc biệt, không có cơ chế bắt buộc đối với cơ quan nhà nước mà chỉ khi cơ quan nhà nước yêu cầu thì cơ quan tham mưu, tư vấn định giá đất mới cung cấp tư vấn của mình. Do đó, tư vấn chủ yếu có ý nghĩa trong hoạt động thương mại về đất đai mà ít có ý nghĩa về góc độ quản lý nhà nước, nhất là trong bồi thường đất. Ngoài ra quyết định thu hồi đất, quyết định giá đất là quyết định hành chính, người bị thu hồi đất có quyền khởi kiện vụ án hành chính ra trước tòa án và theo Luật tố tụng. Khi giải quyết vụ án, tòa án thành lập cơ quan định giá đất độc lập và giá đó là cơ sở để tòa án quyết định. Như vậy, cũng không có sự thống nhất giữa hoạt động quản lý hành chính nhà nước và hoạt động tư pháp về vấn đề định giá đất. Điều này có thể dẫn đến việc tăng vụ kiện hành chính về quyết định bồi thường ở tòa án một cách không cần thiết.

Để giải quyết những bất cập trên và thực hiện đầy đủ các quan điểm của Đảng ta về chính sách đất đai, tôi đề nghị:

Một là bổ sung vào Mục 1, Chương VI một điều về cơ chế tham mưu thu hồi đất, trong đó có quy định về cơ quan tham mưu thu hồi đất.

Hai là bổ sung vào Mục 2 Chương VIII về giá đất, một điều về cơ quan thẩm định đất độc lập trong từng trường hợp thu hồi đất cụ thể do UBND cấp tỉnh thành lập, trong đó có đại diện các cơ quan chức năng của Ủy ban nhân dân, HĐND và một số chuyên gia độc lập trong lĩnh vực tài chính, môi trường, bất động sản... và cũng quy định giá trị pháp lý về giá đất do cơ quan thẩm định này xác định. Việc có một cơ quan định giá đất độc lập sẽ làm cho việc định giá đất khách quan hơn, ít nhất là về mặt tâm lý sẽ tạo cho người được bồi thường tin tưởng hơn vào quyết định của cơ quan có thẩm quyền, giảm bức xúc, khiếu kiện trong nhân dân liên quan đến đất đai nói chung, đến bồi thường đất đai nói riêng.

Ba là quy định cơ chế giám sát đặc thù của HĐND, của công dân trong thù hồi định giá đất.

XUÂN DŨNG (lược ghi)