QĐND - Đốt vàng mã từ lâu đã trở thành một nét văn hóa ăn sâu vào tiềm thức của người Việt, đặc biệt là vào các dịp lễ, Tết, cúng giỗ tổ tiên. Không thể phủ nhận, xuôi theo dòng thời gian nó đã trở thành một tập tục, một nét đẹp truyền thống trong văn hóa ở nước ta. Tuy nhiên trong vài năm gần đây, cách mà người ta dùng để tưởng nhớ về tổ tiên đã biến tướng và dần mất đi những giá trị tốt đẹp vốn có ban đầu của nó.
Người Việt Nam ta vẫn thường quan niệm “trần sao âm vậy”. Vì vậy, để tận hiếu với ông bà, cha mẹ, người ta không ngại đốt nhà lầu, xe hơi, tiền bạc… để những người đã khuất không phải sống một cuộc sống thiếu thốn bên kia thế giới. Nhiều người thực dụng hơn thì luôn cho rằng, đốt càng nhiều tiền, càng nhiều đồ thì các cụ sẽ càng phù hộ cho con cháu ăn nên làm ra. Vì thế họ không ngại chi tiền trăm, tiền triệu vào việc đốt vàng mã mà chỉ để mong các cụ có thể “hiểu” được lòng của con cháu.
Trước đây, do mang tính tâm linh là chủ yếu, đồ vàng mã được làm khá cơ bản, đơn giản, không cầu kỳ. Nhưng hiện nay, do tâm lý chạy theo phong trào, “cụ nhà anh có mà cụ nhà tôi lại không?”, đồ vàng mã trở nên rườm rà và cầu kỳ hơn. Mẫu mã và chủng loại vì thế cũng rất phong phú và đa dạng. Không chỉ có tiền, quần áo, giày dép... như trước kia, nhiều gia đình còn chịu chơi đặt làm cả vila, ô tô, xe máy SH, thẻ rút tiền, iphone, ipad… miễn là họ có gì thì các cụ cũng phải đầy đủ như vậy. Có lẽ với đà này, ở thế giới người âm người ta cũng phải dựng lên hàng loạt trạm xăng, cây rút tiền, ngân hàng địa phủ… thì mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu.
Mỗi năm nước ta có đến hàng chục nghìn lễ hội, chưa kể đến những ngày rằm, mồng một, những ngày cúng giỗ gia tiên. Nếu làm một phép tính đơn giản thì con số mà người Việt Nam ta chi cho hàng mã mỗi năm cũng phải lên tới hàng tỷ. Có lẽ chưa nơi nào trên thế giới, người âm lại được sống sung túc, đầy đủ như ở Việt Nam.
Theo quan điểm của những người theo đạo Phật, người đã chết thì không còn quan tâm đến tiền bạc, của cải nữa. Vậy phải chăng người ta đang cố làm trái lại những gì vốn là lẽ tự nhiên. Thêm vào đó việc đốt vàng mã bừa bãi còn gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Tại nhiều khu di tích lịch sử, đình, chùa, miếu, mạo, người đi lễ vô tư đốt hương, vàng mã khiến bầu không khí ngột ngạt và làm hư hại các công trình kiến trúc của các di tích. Thiết nghĩ, việc đốt tiền giấy và vàng mã là một nét đẹp văn hóa của người Việt Nam ta, vì vậy mỗi người dân cần nêu cao ý thức, thực hiện tốt các quy định trong việc tổ chức ma chay, cúng lễ đơn giản, lành mạnh, tiết kiệm, không nên lãng phí. Đừng để một nét đẹp trong văn hóa truyền thống trở thành một hủ tục trong văn hóa tâm linh của người Việt.
HOA ĐÀO