QĐND - Vận tải biển là ngành kinh tế quan trọng của các quốc gia có biển. Vận tải công-ten-nơ, chi phí rẻ, khối lượng vận tải lớn, kết nối với toàn cầu. Nhưng nếu không có cảng nước sâu thì những lợi thế ấy không được phát huy. Bởi vậy, việc khai mở cảng nước sâu Tân Cảng-Cái Mép (ngày 16-3) là sự kiện quan trọng của ngành khai thác cảng Việt Nam.

Cảng nước sau lý tưởng

Cảng nước sâu Cái Mép nằm bên sông Thị Vải (xã Tân Phước, huyện Tân Thành, Bà Rịa-Vũng Tàu), cách biển hơn 10km; luồng tàu quy hoạch rộng 320m (lớn nhất Việt Nam); độ sâu từ 16 đến 20m. Nếu  nạo vét tốt, cảng có thể tiếp nhận tàu 100.000DWT. Nơi đây giao thông thuận tiện, nằm trên trục Quốc lộ 51 nối Vũng Tàu-Biên Hòa; kết nối với đường vành đai 2 và 3 của Thành phố Hồ Chí Minh tạo mạng lưới giao thông liên hoàn với các tỉnh  Nam Bộ và Nam Tây Nguyên. Về đường thủy, từ hệ thống các sông Cái Mép-Thị Vải, Gò Da,  Sài Gòn, Đồng Nai và sông Cửu Long cho phép các tàu thủy nội địa 300-1000 tấn  tới tất cả các tỉnh Nam Bộ. Về đường không, cảng chỉ cách sân bay quốc tế Long Thành (đang xây dựng) 23,5km. Tuyến đường sắt đã quy hoạch nối cảng với Biên Hòa rồi  hòa vào mạng đường sắt quốc gia.

Chính phủ quy hoạch cụm cảng Cái Mép-Thị Vải là cửa ngõ ra biển chính của miền Nam và Nam Tây Nguyên; hậu phương của cảng là vùng kinh tế năng động, đông dân nên nhu cầu xuất nhập hàng hóa rất lớn. Tân Cảng-Cái Mép thuộc Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn (TCSG) là cảng nước sâu đầu tiên khai thác ở khu vực này nên có tiềm năng và lợi thế rất lớn.

Phát triển đúng hướng, đầu tư hiệu quả

Trong hơn 20 năm nỗ lực phấn đấu trở thành nhà khai thác cảng hàng đầu Việt Nam, Tổng công ty TCSG đã có nhiều bài học quý giá về chiến lược đầu tư và phát triển. Bài học lớn nhất là phát triển đúng hướng và đầu tư hiệu quả Cảng trung chuyển nước sâu Tân Cảng-Cái Mép.

Toàn cảnh cảng Tân Cảng-Cái Mép. Ảnh: ĐÌNH MINH

Năm 2004 trong khi các cảng khác thuộc khu vực phía Nam đang lúng túng chọn địa điểm và tìm kiếm nguồn đầu tư để di dời thì Tân Cảng đã chuyển toàn bộ hoạt động khai thác cảng xuống Cát Lái và khởi động dự án Cái Mép. Bước đi này phù hợp với định hướng quy hoạch phát triển hệ thống cảng biển quốc gia và phát triển kinh tế vùng trọng điểm phía Nam của Chính phủ. Quá trình này gồm 2 giai đoạn: Giai đoạn 1, xây dựng 300m cầu tàu, 20ha bãi và 2 bến sà lan, thành lập công ty con là Công ty Cổ phần Tân Cảng-Cái Mép (TCCM) và đón chuyến tàu đầu tiên ngày 3-6-2009. Cảng được trang bị 3 cẩu bờ Post panamax có sức nâng 65 tấn, có thể nâng cùng một lúc 2 công-ten-nơ 20 feet và có các trang, thiết bị hiện đại khác. Cảng đầu tư mua phần mềm quản lý khai thác cảng TOPX (của Ô-xtrây-li-a) cùng các thiết bị phần cứng đồng bộ kết nối với hệ thống wireless, quản lý tốt công-ten-nơ và các phương tiện xếp dỡ tại cảng. Khách hàng, hãng tàu và cảng có thể trao đổi các thông tin trực tiếp qua đường điện tử (EDI) tiến tới kết nối với hệ thống của hải quan để thực hiện các thủ tục thông quan điện tử, tạo thuận lợi cho khách hàng.

Năm 2010, sản lượng thông qua cảng Tân Cảng-Cái Mép là 295.000TEU, chiếm 65% thị phần khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu.

Giai đoạn 2, Tổng công ty TCSG hoàn chỉnh đầu tư cơ sở hạ tầng, sau đó liên doanh 4 bên: Tổng công ty TCSG, hãng tàu MOL (Nhật Bản), Hanjin (Hàn Quốc) và Wanhai (Đài Loan, Trung Quốc). Đây là lần đầu tiên thực hiện mô hình liên doanh giữa cảng với hãng tàu, được Thủ tướng Chính phủ cho phép làm thí điểm. Tháng 2-2011 vừa qua, khi cảng vừa đầu tư hoàn thiện, các hãng tàu đã đưa vào khai thác. Cảng đã đạt tiêu chuẩn hiện đại nhất Việt Nam, gồm 60ha bãi, gần 1km cầu tàu, độ sâu trước bến 16,8m với năng lực thông qua là 1,8 triệu TEUs/năm, tiếp nhận được tàu có tải trọng 115.000DWT - sức chở 9000TEUs.

Tạo cơ hội lớn cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Nước ta tuy nằm trên luồng hàng hải quan trọng xuyên Thái Bình Dương, nhưng khi chưa có cảng nước sâu, hàng xuất nhập khẩu phải qua các cảng trung chuyển của các nước trong khu vực. Do đó, doanh nghiệp xuất nhập khẩu của Việt Nam phải chịu thiệt thòi hơn các doanh nghiệp khác tại châu Á vì phải gánh thêm chi phí trung chuyển hàng hóa.

Tháng 6 năm 2009 đã đánh dấu mốc lịch sử trong ngành khai thác Cảng tại Việt Nam khi cảng nước sâu Tân Cảng-Cái Mép đón tàu lớn vào cảng. Từ đây, các hãng tàu mở tuyến dịch vụ vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu trực tiếp từ Việt Nam sang Mỹ, châu Âu và ngược lại. Tính ra, một công-ten-nơ  từ Cam-pu-chia đi Mỹ trung chuyển qua Việt Nam sẽ rút ngắn được một tuần và tiết kiệm từ 200 đến 300USD so với trung chuyển tại Xin-ga-po, Hồng Công. Vì vậy, một phần không nhỏ lượng công-ten-nơ trung chuyển của các nước sẽ dịch chuyển sang cảng Việt Nam. Còn đối với doanh nghiệp Việt Nam, hàng xuất khẩu trực tiếp đến Mỹ sẽ rút ngắn chuỗi cung ứng, giảm chi phí tại các cảng trung chuyển và giảm thiểu rủi ro.

Còn 2 ngày nữa là chính thức khai trương cảng Tân Cảng-Cái Mép, Đại tá Nguyễn Đăng Nghiêm-Tổng Giám đốc Tổng công ty TCSG cho biết:

- Phát triển cảng nước sâu Tân Cảng-Cái Mép là một chương trình nhằm mở rộng chuỗi dịch vụ vận chuyển hàng hóa khép kín (logistics), kết nối tất cả các cơ sở của Tổng công ty với các cảng lớn trên thế giới và những khu vực hứa hẹn nhiều nguồn hàng xuất nhập khẩu. Đây là cơ hội lớn mang đến cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nước ta vận chuyển hàng hóa đi thẳng tới châu Âu và Hoa Kỳ, giảm thiểu chi phí và tiết kiệm thời gian. Từ đây còn kết nối với các cảng sông, cảng biển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và hệ thống các kho bãi (ICD) tại Long Bình, Sóng Thần, Nhơn Trạch, Tân Cảng, Quy Nhơn, Hải Phòng, An Giang, Đồng Tháp… tạo nên sự hoàn thiện  mạng lưới vận tải khép kín, chuyên nghiệp suốt chiều dài đất nước, và mở rộng ra Đông Nam Á.

Khát vọng vượt đại dương của Tổng công ty TCSG đã và đang là hiện thực.

Đào Văn Sử