Giá nóng-Cần một cơ chế kiểm soát đồng bộ

          Ông Huỳnh Hữu Phúc, 75 tuổi, nguyên cán bộ Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (trước đây) hiện đã nghỉ hưu ở quận Cầu Giấy (Hà Nội) bức xúc nói với tôi: "Giá cả thì liên tục tăng nóng, trong khi đó tiền lương thì vẫn không thay đổi. Có lẽ vấn đề "giá nóng, lương lạnh" là một trong những điều mà cử tri quan tâm nhất muốn gửi gắm và chờ lời giải đáp tại kỳ họp Quốc hội lần này"…
          Giá cả: Chỗ nào cũng tăng Sáng sớm hôm qua (21-10), tôi gửi xe máy ở bến xe Gia Lâm (Hà Nội) để lên ô tô khách đi Hải Phòng. Vừa nhận vé xe và chìa tờ 2.000 đồng, tôi đã bị chị nhân viên ở đây té tát: Anh từ trên trời mới xuống hay sao mà không biết rằng giá trông giữ xe máy bây giờ đã là 5.000 đồng/lượt. Tôi nói với chị rằng thành phố Hà Nội vừa mới có quyết định tăng lệ phí trông giữ xe máy từ 1.000 đồng/lượt lên 2.000 đồng/lượt, tại sao bến xe lại thu tới 5.000 đồng. Chị nhân viên trả lời: Giá cả, chỗ nào cũng tăng cả. Nếu không muốn gửi ở đây thì mang đi chỗ khác.
          Đành phải "ngậm bồ hòn làm ngọt", tôi gửi xe máy và lên chiếc xe ô tô chở khách về Hải Phòng. Vừa ngồi xuống ghế, tôi đã thấy một ông già tóc bạc phơ, bức xúc nói với anh phụ xe:- Tháng trước, tôi mới đi Hải Phòng, giá vé chỉ có 27.000 đồng/lượt, nay sao lại thu tới 32.000 đồng ? Sau khi nghe anh phụ xe giải thích về việc tăng giá do "rất nhiều mặt hàng khác tăng giá", ông già tuy móc ví trả tiền, nhưng vẫn không hài lòng, ông quay sang phân bua với tôi:
          -Giá cả thì liên tục tăng nóng, trong khi đó tiền lương thì vẫn không thay đổi. Có lẽ vấn đề "giá nóng, lương lạnh" là một trong những điều mà cử tri quan tâm nhất muốn gửi gắm và chờ lời giải đáp tại kỳ họp Quốc hội lần này.
          Hỏi chuyện, tôi được biết tên của ông là Huỳnh Hữu Phúc, 75 tuổi, nguyên cán bộ Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (trước đây) hiện đã nghỉ hưu ở quận Cầu Giấy (Hà Nội).
Vừa từ Hải Phòng về nhà, tôi đã bị vợ nhờ đi chợ mua đồ ăn tối. Đến quầy hàng nào tôi cũng bị người bán chê là lạc hậu bởi giá cả đã tăng từ cuối tuần qua. Rau cải mỗi mớ tăng thêm 500 đồng, thịt lợn mỗi cân tăng thêm gần nghìn đồng… Tăng theo giá thế giới ?
          Theo Báo cáo của Bộ Tài chính, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 tăng 0,51% so mức tăng của các tháng trước. Tính chung 9 tháng đầu năm 2007, CPI đã tăng 7,32% , trong đó giá thực phẩm tăng 12,18%, nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 9,66%, lương thực tăng 7,96%, các nhóm hàng hóa và dịch vụ còn lại tăng ở mức dưới 6%. Tổ điều hành thị trường trong nước (Bộ Công Thương) dự báo chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 sẽ tăng khoảng 0,4% so với tháng 9. Như vậy CPI trong 10 tháng đầu năm sẽ tăng tới hơn 7,7 %. Theo quy luật, các tháng cuối năm, giá cả thường tăng mạnh, vì thế mục tiêu kiềm chế tốc độ tăng giá của ta thấp hơn tốc độ tăng trưởng GDP khó có thể đạt được.
          Theo lý giải của các chuyên gia thị trường giá cả, sở dĩ giá cả trong nước tăng cao, trước hết là do thị trường nguyên, nhiên, vật liệu thế giới (như xăng dầu, phôi thép, nhựa, hóa chất...) tiếp tục chịu sức ép tăng từ giá dầu thô tăng cao, tác động vào sản xuất và giá cả trong nước. Cuối tuần qua, giá dầu thô trên thị trường thế giới đã chính thức chạm ngưỡng 90 USD/thùng, mức giá kỷ lục kể từ khi phương thức giao dịch kỳ hạn được áp dụng vào năm 1983. Dự kiến của một số chuyên gia, giá dầu thô có thể chạm ngưỡng 100 USD/thùng. Cũng trong cuối tuần qua, giá vàng trên thị trường thế giới đã chạm gần tới ngưỡng 770 USD/ounce, đẩy giá vàng trong nước lên mức 1,478 triệu đồng/chỉ.
          Hai mặt hàng tăng giá khá mạnh cũng được lý giải là do giá trên thị trường thế giới tăng nhanh là phân bón và thép. Theo Hiệp hội Phân bón Việt Nam, do nhiều nhà máy urê, kali trên thế giới dừng sản xuất để bảo dưỡng thường niên và nhu cầu sử dụng một số loại phân bón toàn cầu tăng (khoảng hơn 20%) dẫn đến nguồn cung thấp hơn cầu, đẩy giá phân tăng lên. Hiện tại trong nước, giá phân bón đã tăng khoảng 10 % so với giữa tháng 9.
          Cuối tuần qua, giá phôi thép chào từ Trung Quốc đã tăng lên mức 618 USD/tấn, đây là mức giá chào cao nhất từ trước đến nay. Trong vòng một tháng qua giá phôi đã tăng đúng 100 USD/tấn.
          Tuy nhiên, trên thực tế, không phải mặt hàng nào tăng giá của ta cũng theo giá thế giới bởi sự tăng giá mạnh nhất thuộc nhóm thực phẩm, trong đó đại đa số sau, quả, củ, cá, tôm, lợn, gà, bò... bày bán trên thị trường đều sản xuất tại Việt Nam.
          Có thuốc nhưng lại thiếu thang ?
          Cách đây gần ba tháng, ngày 1-8-2007, trước thực trạng giá cả hàng hóa tăng nhanh, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị số 18/2007/CT-TTg về một số biện pháp cấp cấp bách kiềm chế tốc độ tăng giá thị trường.
          Thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng, các cơ quan chức năng đã ráo riết thực hiện nhiều việc làm nhằm "gìm cương con ngựa giá" như tổ chức thanh tra giá cả, hạ thuế nhập khẩu, quản lý chặt chẽ giá cả mặt hàng do Nhà nước chi phối giá. Cuối tuần qua (ngày 19-10), Bộ Tài chính đã có công văn hỏa tốc gửi các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu yêu cầu tiếp tục giữ ổn định giá bán lẻ trong nước thêm một thời gian nữa, dù dầu thế giới đã đạt kỷ lục mới 90 USD một thùng. Trong công văn, Bộ Tài chính nhấn mạnh, giá dầu thế giới tăng cao nhưng chưa ảnh hưởng nhiều đến hoạt động của doanh nghiệp. Cũng trong ngày 19-10, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trương Chí Trung đã ký quyết định giảm thuế đối với mặt hàng ôtô mới nguyên chiếc dùng chở người, từ 70% hiện xuống còn 60%. Như vậy, từ đầu năm đến nay, thuế suất với mặt hàng này đã được điều chỉnh 3 lần, giảm từ 90% xuống còn 60%.
          Nhờ các giải pháp nói trên, tốc độ tăng giá của một số loại hàng hoá đã chững lại, nhưng các mặt hàng liên quan trực tiếp tới đời sống hằng ngày của người dân vẫn tiếp tục tăng. Có chuyên gia kinh tế đã đặt dấu hỏi: Giải pháp kiềm chế tăng giá của Chính phủ đưa ra là liều thuốc đúng, nhưng trong quá trình thực hiện, các cơ quan chức năng đã chưa kết hợp với thang tốt, thành thử hiệu quả không được như mong muốn. Hết thanh tra thì giá lại tăng, giảm thuế nhập khẩu nhưng giá cả không giảm và lạm phát vẫn đang trên đà tăng cao.
          Chúng ta có một Pháp lệnh về giá niêm yết nhưng không biết bán thế nào là hợp lý, thế nào là tùy tiện nâng giá, là "té nước theo mưa", vì không có cơ chế nào để tác động được giá, không thể kiểm tra kiểm soát được giá cả...
          Sẽ đồng bộ và quyết liệt
          Mới đây, Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng đã có buổi làm việc với đại diện các Bộ: Tài chính, Kế hoạch và Đầu tư, Công Thương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Văn phòng Chính phủ để bàn các biện pháp điều hành giá cả và kiềm chế lạm pháp từ nay đến cuối năm.
          Về các biện pháp hạn chế tốc độ tăng CPI và kiềm chế lạm phát từ nay đến cuối năm, Phó thủ tướng cho rằng, việc phát hành trái phiếu trên nhiều kênh khác nhau sẽ thu hút được nhiều nguồn tiền từ lưu thông về, tăng cường vốn cho đầu tư phát triển. Đây là biện pháp ưu tiên để thực hiện có hiệu quả các giải pháp kiềm chế tăng CPI. Đồng thời, Phó thủ tướng cũng nhấn mạnh, hiện nay lượng tiền lưu thông phần nhiều đang dồn mạnh vào thị trường hàng hóa và bất động sản, vì thế cần phải tiếp tục lộ trình phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO) của các doanh nghiệp cổ phần hóa và niêm yết chứng khoán, để lượng tiền này san bớt sang thị trường chứng khoán, tạo điều kiện cho thị trường chứng khoán phát triển mạnh mẽ. Song song với các giải pháp trên, Phó thủ tướng cũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương cần phải thực hiện nghiêm túc Chỉ thị 18/2006/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, trong đó tiếp tục giữ ổn định giá một số loại vật tư, hàng hóa, dịch vụ đầu vào quan trọng của nền kinh tế như điện, các loại dầu, than, xi măng, sắt thép, phân bón, giấy bán cho các hộ tiêu dùng lớn, đồng thời giữ ổn định, giảm giá nước sạch, giá dịch vụ bưu chính, giá cước vận tải hành khách.
          Phó thủ tướng chỉ đạo các Bộ, ngành quản lý cần tiếp tục trực tiếp đi kiểm tra, không để các chi phí bất hợp lý của doanh nghiệp gây tăng giá các hàng hóa, dịch vụ; phối hợp với các địa phương tổ chức kiểm tra, kiểm soát giá cả trên thị trường, cần thực hiện kiểm tra toàn diện hoạt động của thị trường như cung cầu, niêm yết giá, kê khai giá, nhất quyết không để tình trạng đầu cơ gây biến động thị trường, chống kinh doanh hàng nhập lậu, hàng nhái, hàng giả. 
          Với sự chỉ đạo kiên quyết và đồng bộ của Chính phủ, hy vọng tốc độ tăng giá từ nay đến cuối năm sẽ được chặn lại và cũng theo lộ trình cải cách tiền lương, dự kiến từ 1-1-2008 sẽ nâng mức lương tối thiểu, như vậy, tiền lương sẽ "không lạnh" nữa. /.
          Đỗ Phú Thọ