QĐND - Nhiều người vẫn nói một cách bi hài: Ở Hà Nội giờ cứ ra khỏi cửa là gặp tắc đường. Cách “nói quá” này cho thấy tình trạng ùn tắc giao thông tại Hà Nội nói riêng và các đô thị Việt Nam khác nói chung đang gây nhiều phiền toái cho người dân. Nằm trong nỗ lực khắc phục tình trạng “giao thông khổ” ấy, Hà Nội đang triển khai dự án xây dựng các tuyến đường sắt đô thị...

Mô hình phối cảnh nhà ga Long Biên trên tuyến đường sắt đô thị số 1

 

Giao thông Hà Nội, những hình ảnh không vui

Trước đây, đường phố Hà Nội chỉ ách tắc trong giờ cao điểm. Nhưng hiện nay, với sự phát triển ồ ạt của các phương tiện giao thông cá nhân, trong khi diện tích đất giao thông nội đô tăng không nhiều, ách tắc có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong ngày, đặc biệt là ở những tuyến giao thông huyết mạch. Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tình trạng giao thông hỗn loạn, hay người ta vẫn gọi là “giao thông đàn kiến”. Đó cũng là những hình ảnh không vui trong bức tranh kinh tế, xã hội đầy màu sắc của Thủ đô trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Đường phố tắc nghẽn, các phương tiện tham gia giao thông trên các tuyến phố của Hà Nội chen lấn nhau từng vài chục căng-ti-mét mặt đường để nhích về phía trước. Thực hiện nghiêm quy định về bảo đảm khoảng cách an toàn giữa các phương tiện lưu thông trên đường trở thành giấc mơ xa xỉ đối với phần lớn người dân Thủ đô.

Để không bị “giam mình” trong dòng xe cộ kín mặt đường, không ít người tham gia giao thông ở Hà Nội sẵn sàng điều khiển xe chạy trên vỉa hè dành cho người đi bộ, người điều khiển xe máy len lỏi vào phần đường dành cho ô tô, người điều khiển ô tô cho xe chạy chèn vào phần đường dành cho xe máy. Thậm chí, người tham gia giao thông còn sẵn sàng cho xe chạy hết phần đường dành cho làn xe ngược chiều, khiến giao thông càng thêm hỗn loạn, ách tắc càng thêm trầm trọng. Xe cứu thương, xe cứu hỏa nhiều lúc cũng đành chịu kẹt cứng trong dòng xe cộ hỗn loạn cả tiếng đồng hồ. Ách tắc giao thông không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, mà còn đe dọa đến cả tính mạng con người là vì thế.

Để giảm ách tắc giao thông, Hà Nội nói riêng và các đô thị lớn khác trên cả nước nói chung đã đề ra nhiều giải pháp. Đa phần những giải pháp ấy ít nhiều có cải thiện được tình hình, nhưng vẫn chưa thể “trị” tận gốc vấn đề. Bởi vậy, ách tắc có phần ngày càng trầm trọng hơn do lượng ô tô cá nhân, chiếm diện tích đường gấp nhiều lần xe máy, xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố.

“Gần đây, một số ý kiến cực đoan đổ riệt mọi “tội lỗi” gây tắc đường cho xe máy, rồi đề xuất hạn chế hoặc cấm xe máy lưu thông trong nội đô. Nếu các cơ quan nhà nước không nghiên cứu kỹ mà vội vã cấm xe máy, người ta ùn ùn chuyển sang mua ô tô thì đường Hà Nội còn tắc nữa”, bác Nguyễn Văn Hùng, cán bộ hưu trí ở tổ 37, phường Trung Hòa (Cầu Giấy, Hà Nội) nói với chúng tôi như vậy.

Mới rồi, có việc phải về quê, tôi chọn lên xe buýt tuyến 30 ở đầu phố Lê Văn Lương để ra bến xe Mỹ Đình. Gần 17 giờ 30 phút, chiếc xe đầu tiên lướt qua mà không chờ khách lên xe. Chờ hàng tiếng đồng hồ dưới trời mưa tầm tã, tôi mới chen lên được chiếc xe buýt người đông như nêm, “bò” được đến Mỹ Đình đã là hơn 19 giờ. Phương tiện giao thông công cộng phổ biến ở Hà Nội hiện nay là xe buýt vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu xã hội, bởi vậy, nỗi lo của bác Hùng rõ ràng là có cơ sở.

Tàu điện trên cao - giải pháp khả thi?

Để giải bài toán ách tắc giao thông, việc hạn chế các phương tiện giao thông cá nhân, không chỉ riêng xe máy, là cần thiết. Tuy nhiên, muốn hạn chế các phương tiện giao thông cá nhân có hiệu quả, mạng lưới giao thông công cộng phải thực sự tiện lợi, giúp người dân di chuyển dễ dàng, nhanh chóng trong khu vực nội đô. Giải pháp đang được Hà Nội hướng tới là xây dựng đường sắt đô thị trên cao và mạng lưới tàu điện ngầm. Đây là loại hình giao thông công cộng văn minh, hiện đại đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới ứng dụng thành công.

Theo quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, Hà Nội sẽ xây dựng 8 tuyến đường sắt đô thị. Đó là các tuyến: Ngọc Hồi - Yên Viên - Như Quỳnh; Nội Bài - Trung tâm thành phố - Thượng Đình; Nhổn - ga Hà Nội - Hoàng Mai; Đông Anh - Sài Đồng - Vĩnh Tuy/Hoàng Mai - Thanh Xuân - Từ Liêm - Thượng Cát - Mê Linh; Nam Hồ Tây - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc; Nội Bài - Khu đô thị mới phía tây Ngọc Hồi; Mê Linh - Vân Canh - Dương Nội; Cổ Nhuế - Lĩnh Nam - Bát Tràng - Dương Xá.

Theo Phó giám đốc Ban Dự án Đường sắt đô thị Hà Nội, ông Hoàng Kim Ánh, đến năm 2016, tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội sẽ được đưa vào vận hành. Đoạn đường sắt đô thị Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo thuộc tuyến số 2 Nội Bài - Ngọc Hồi sẽ được hoàn thiện và đưa vào vận hành năm 2017. Hai tuyến đường sắt đô thị thí điểm này được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể khả năng phục vụ của mạng lưới giao thông công cộng ở Hà Nội hiện nay.

Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan, tin tưởng đường sắt đô thị sẽ là “cứu tinh” của giao thông đô thị Hà Nội. Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội Phan Đăng Long cho rằng: Để giải bài toán giao thông đô thị Hà Nội, cần phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp khác nhau. Không thể kỳ vọng chỉ cần có đường sắt đô thị là tình hình giao thông nội đô Hà Nội sẽ được cải thiện. Ông Phan Đăng Long bày tỏ nỗi lo, nếu người dân Hà Nội vẫn chưa từ bỏ được thói quen “cứ xuống đường là đi xe máy”, dù đoạn đường chỉ khoảng vài trăm mét, thì dẫu có đường sắt trên cao, giao thông Hà Nội vẫn ách tắc.

Tuy vậy, theo chúng tôi, nếu đường sắt đô thị thực sự tiện dụng, nhanh chóng, chẳng người Hà Nội nào dại ngồi sau tay lái xe máy, ô tô cá nhân để chịu tắc đường hàng tiếng đồng hồ. Mong rằng, đường sắt đô thị Hà Nội sẽ không chỉ giúp cải thiện đáng kể tình trạng giao thông nội đô, mà còn trở thành biểu tượng của một Hà Nội năng động, hiện đại trên đường tiến tới mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Có lẽ, hình ảnh ấy cũng đẹp như chiếc tàu điện leng keng năm nào trong ký ức của biết bao người dân Thủ đô…

 Bài và ảnh: Minh Thắng