QĐND - Ngày 28-6, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách an ninh-đối ngoại Liên minh châu Âu (EU) Ph.Mo-ghê-ri-ni (Federica Mogherini) khẳng định vẫn có khả năng đạt được thỏa thuận hạt nhân vào phút chót giữa I-ran và Nhóm P5+1 (gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga, Trung Quốc và Đức). Bà thừa nhận cuộc đàm phán đang diễn ra rất căng thẳng, tuy nhiên không có nghĩa là các bên sẽ không thể đạt thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân gây tranh cãi của Tê-hê-ran. Phát biểu từ Viên (Áo), nơi đang diễn ra các cuộc đàm phán, bà Mo-ghê-ri-ni nói: "Nếu tất cả các bên đàm phán có ý chí chính trị mạnh mẽ vào những thời khắc cuối cùng, chúng ta vẫn có thể đạt được thỏa thuận". Nhấn mạnh những ngày khó khăn sắp tới có thể là nguy cơ làm lỡ thời hạn chót (30-6) đặt ra trước đó, bà Mo-ghê-ri-ni cho biết nếu cần thiết, cuộc đàm phán có thể kéo dãn thêm vài ngày để đạt được một thỏa thuận có chất lượng.

Ngoại trưởng Mỹ G.Ke-ri trước cuộc gặp với người đồng cấp I-ran M.Da-ríp tại Viên ngày 28-6. Ảnh: AP

 

Tuyên bố trên của bà Mô-ghê-ri-ni được đưa ra trong bối cảnh nhiều nhà ngoại giao nhận định có rất ít cơ hội đạt được thỏa thuận toàn diện về vấn đề hạt nhân của I-ran, theo đó dự kiến đàm phán có thể kéo dài sang tháng 7. Ngoại trưởng Pháp Lô-răng Pha-bi-uýt (Laurent Fabius) ngày 27-6 cho biết, các bên rất khó đạt thỏa thuận khi rất nhiều bất đồng vẫn tồn tại về những vấn đề then chốt.

Ngày 27-6, tại thủ đô Viên (Áo), các cường quốc hạt nhân thuộc Nhóm P5+1 đã bắt đầu các cuộc đàm phán nước rút với I-ran nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng trước thời hạn chót 30-6. Sau nhiều năm căng thẳng và 20 tháng thương lượng ráo riết, đây được xem là thời điểm lịch sử có thể ký kết một thỏa thuật hạt nhân với I-ran với mục tiêu là bảo đảm sao cho chương trình hạt nhân I-ran hoàn toàn phục vụ mục tiêu dân sự. Đổi lại, quốc tế sẽ dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đè nặng lên kinh tế I-ran từ năm 2005.

Mở màn các cuộc đàm phán lần này là cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Mỹ và Ngoại trưởng I-ran nhằm thu hẹp những tranh cãi về chương trình hạt nhân của I-ran giữa nước này với phương Tây trong suốt 13 năm qua. Phát biểu trước báo giới sau cuộc gặp kéo dài 90 phút với Ngoại trưởng I-ran M.Da-ríp, Ngoại trưởng Mỹ G.Ke-ri (John Kerry) cho biết, ông hy vọng cuộc đàm phán sẽ kết thúc đúng thời hạn chót. Tuy nhiên trước mắt, các bên vẫn còn có quá nhiều vấn đề cần giải quyết. “Công bằng mà nói thì chúng tôi vẫn rất hy vọng về cuộc đàm phán. Trước mắt, chúng tôi còn quá nhiều vấn đề cần phải giải quyết. Đó lại là những vấn đề gai góc. Chúng tôi cần hướng về phía trước nhằm đạt được thỏa thuận cuối cùng. Mọi người ai cũng mong muốn có một thỏa thuận, song để làm được điều đó, chúng tôi cần phải trải qua một số vấn đề khó”, ông Ke-ri nói. Cùng chung quan điểm với Ngoại trưởng Mỹ, Ngoại trưởng I-ran Da-ríp cũng cho rằng, các bên còn rất nhiều việc phải làm để thúc đẩy đàm phán tiến về phía trước.

Theo các nguồn tin ngoại giao, khác biệt lớn nhất giữa các bên hiện nay chính là tốc độ và thời gian các nước phương Tây xóa bỏ lệnh trừng phạt đối với I-ran, để đổi lại I-ran sẽ hạn chế các chương trình hạt nhân của nước này, cũng như các bên xây dựng một cơ chế nhằm giám sát chương trình hạt nhân của I-ran. Mỹ và các nước phương Tây lo ngại I-ran đang phát triển vũ khí hạt nhân song I-ran đến nay vẫn bác bỏ những cáo buộc trên, cho rằng chương trình hạt nhân I-ran chỉ để phục vụ cho mục đích hòa bình. Với quá nhiều bất đồng tồn tại, giới phân tích nhận định, cuộc đàm phán lần này sẽ không thể hoàn tất trước thời hạn chót. Nhiều khả năng, đàm phán có thể kéo dài thêm 1 đến 2 ngày nữa. Cuối tuần trước, giới chức Mỹ cũng đã đề cập khả năng đàm phán có thể kéo dài thêm vài ngày. I-ran và Pháp cũng tỏ ý hoài nghi về việc giữ được đúng thời hạn.

Trong khi đó, phát biểu ngày 28-6 với báo giới tại Viên, Ngoại trưởng Anh Ph.Ham-mơn (Philip Hammond) cho rằng thà không có thỏa thuận giữa I-ran với P5+1 còn hơn là có một "thỏa thuận tồi". Trong bối cảnh thời hạn chót để đạt được thỏa thuận cuối cùng đang tới gần, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lý Bảo Đông lưu ý đàm phán đã đạt được nhiều tiến triển song vẫn còn "một số vấn đề hết sức gai góc" không thể xem nhẹ.

Theo Hãng thông tấn Tasnim của I-ran, Ngoại trưởng nước này M.Da-ríp (Mohammad Javad Zarif) về nước ngày 28-6 để tham vấn ban lãnh đạo về cuộc đàm phán đang diễn ra với Nhóm P5+1. Còn Hãng thông tấn IRNA đưa tin: “Trong trường hợp cần thêm thời gian để làm việc về văn bản của thỏa thuận cuối cùng, đàm phán có thể kéo dài sau ngày 30-6”.

NGỌC HÀ