Những ngày này, nông dân tỉnh Đắc Nông và cả vùng Tây Nguyên đã bước vào cuối vụ thu hoạch cà phê. Đi đến đâu chúng tôi cũng cảm nhận được không khí lao động hết sức khẩn trương, công việc bộn bề. Người lo thu hái nốt đợt cuối, số hộ khác phơi sấy và sơ chế cà phê. Mọi câu chuyện của người dân Đắc Nông vào thời điểm này đều xoay quanh chủ đề năng suất, sản lượng và giá cà phê.

Nông dân xã Quảng Trực, huyện Đắc R'lấp thu hoạch cà phê

Có thể nói, trong vòng gần 10 năm trở lại đây, thì năm nay là năm người sản xuất cà phê ở Đắc Nông có vụ mùa cà phê được cả giá và sản lượng. Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắc Nông, hiện tại toàn tỉnh có 70.762 ha cà phê, trong đó gần 100% diện tích cà phê đã vào thời kỳ kinh doanh. Niên vụ cà phê (2006-2007) này, sản lượng cà phê của Đắc Nông ước đạt 110.744 tấn, bằng 14% diện tích và 17% sản lượng cà phê của cả nước. Diện tích cà phê của Đắc Nông tập trung chủ yếu ở các huyện Đắc R’lấp, Đắc Min, Đắc Song, Krông Nô và thị xã Gia Nghĩa.

Đến thời điểm đầu tháng 1-2007, phần lớn diện tích cà phê của tỉnh Đắc Nông đã thu hoạch xong, người dân đang tập trung vào công việc phơi và sơ chế cà phê nhân. Cà phê thu hoạch nhiều, bà con phải tận dụng hết diện tích sân và những khoảng đất trống để phơi cà phê. Những hộ đã phơi khô cà phê thì tranh thủ xay, chế biến cà phê nhân, loại bỏ những nhân cà phê kém phẩm chất trước khi mang ra thị trường giao dịch. Theo nhận định của ngành nông nghiệp tỉnh Đắc Nông, do thấy được những thua thiệt khi giao dịch cà phê kém chất lượng, nên năm nay bà con đã giảm đến mức thấp nhất tình trạng thu hái cà phê xanh, đồng thời quan tâm đến việc chế biến cà phê nhân sao cho bảo đảm chất lượng, nhằm bán được với giá cạnh tranh.

Chúng tôi về xã Thuận An, vào những ngày người nông dân đang thu hái và chế biến cà phê, cả xã như một đại công trường, ở đâu cũng thấy người dân mải mê với công việc liên quan đến cà phê: Nhà huy động nhân công thu hái cà phê, những hộ khác tranh thủ trời nắng phơi và xay cà phê. Những hộ đã thu hoạch và chế biến xong thì tính toán việc bán cà phê và sử dụng tiền như thế nào cho hợp lý. Theo anh Nguyễn Duy Tuấn, Phó chủ tịch UBND xã Thuận An, toàn xã có 3.200 ha cà phê, với năng suất bình quân 2,5 tấn/ha, sản lượng niên vụ này ước đạt 8.000 tấn. Cũng theo nhận định của các đồng chí lãnh đạo UBND xã Thuận An, với tổng doanh thu của nông dân xã trong niên vụ cà phê này ước đạt 170 tỷ đồng, thì việc trả nợ ngân hàng 1,8 tỷ đồng tiền vay đầu tư cho cà phê những năm trước đây không còn là chuyện khó khăn.

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, xã Thuận An hiện có 1.864 hộ dân, bình quân mỗi hộ 1,7ha cà phê, cây cà phê là cây kinh tế chủ lực. Vì thế đời sống kinh tế người dân xã Thuận An phụ thuộc và thu nhập từ cây cà phê, và do giá cà phê trên thị trường quyết định. Năm nay, nhờ giá cà phê tăng cao, sản lượng cà phê đạt ở mức khá, nên đời sống nông dân xã Thuận An có cải thiện hơn những năm trước đây. Anh Ma Háp, Chủ tịch HĐND xã Thuận An và cũng là nông dân sản xuất giỏi của buôn Bu Đắc tâm sự: “Cà phê được mùa, lại được cả giá, bà con phấn khởi lắm. Buôn, thôn vui tươi hẳn lên; mức sống của bà con có cải thiện. Nhiều hộ dân thu hoạch cà phê xong không những trả hết nợ ngân hàng, mà còn đầu tư cả trăm triệu đồng xây nhà, mua xe máy và sắm các vật dụng sinh hoạt hiện đại khác”. Ngay như nhà Ma Háp có 3ha cà phê; vụ này thu được hơn 7 tấn cà phê nhân, Ma Háp bán được hơn 150 triệu đồng, anh gửi cả vào ngân hàng để hằng tháng rút tiền lãi nuôi 4 đứa con học đại học, còn tiền gốc anh để dành năm sau thu thêm một vụ cà phê nữa xây “biệt thự!”. Theo lời kể của Ma Háp, ở xã Thuận An này không chỉ hàng trăm hộ đồng bào Kinh sản xuất cà phê giỏi có thu nhập vài trăm triệu đồng, mà hàng chục hộ đồng bào M’nông ở buôn Sa Pa, Bu Đắc như Y Si, Y Kớk, Y Cha và Y Đrơng..., cũng thu được từ 100 triệu đồng trở lên. Trúng mùa cà phê, hàng chục hộ đồng bào M’nông ở buôn Bu Đắc mua xe máy, xe cày và xây được nhà mới, cuộc sống của gần 600 hộ đồng bào M’nông xã Thuận An cải thiện rõ rệt, số hộ nghèo giảm đáng kể, số hộ có mức sống khá tăng nhanh.

Điều đáng mừng là qua tìm hiểu những tâm tư, nguyện vọng của nông dân ở tỉnh Đắc Nông nói riêng, Tây Nguyên nói chung, nhất là đồng bào vùng dân tộc thiểu số tại chỗ, chúng tôi nhận thấy, nhận thức và những hiểu biết của bà con về cơ chế thị trường, về kiến thức kinh tế làm ăn thời hội nhập đã giúp bà con thay đổi hẳn nếp nghĩ, cách làm. Những sản phẩm bà con làm ra đã được tính toán kỹ lưỡng, sao cho có chất lượng tốt, mang lại giá trị kinh tế cao và có sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Bà con còn biết phân tích những lợi thế khi nước ta gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới WTO. Ngay như sản phẩm cà phê, mặc dù bà con rất lo lắng trước nạn hái trộm cà phê, thậm chí thực tế ở một vài nơi trên địa bàn tỉnh Đắc Nông đã xảy ra một số trường hợp kẻ gian chặt cả cành cà phê khi ăn trộm, thậm chí dùng cả xe cày đi hái trộm cà phê, nhưng không vì thế mà bà con hái xanh làm ảnh hưởng đến chất lượng cà phê xuất khẩu. Rất nhiều xã ở tỉnh Đắc Nông, bà con biết phát huy vai trò lực lượng dân quân tự vệ, công an xã; đồng thời tranh thủ được sự hỗ trợ tích cực của Bộ đội Biên phòng, của LLVT địa phương trong việc bảo vệ cà phê, nhằm hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng kẻ gian hái trộm cà phê.

Có thể nói, những thắng lợi trong niên vụ cà phê (2006-2007) đã góp phần đáng kể để Đắc Nông hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ kinh tế- xã hội năm 2006: Toàn tỉnh đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế 15,3% (vượt 0,3% so kế hoạch); thu nhập bình quân đầu người trên 7,7 triệu đồng; sản lượng lương thực đạt 208 nghìn tấn (vượt 4% so kế hoạch); thu ngân sách Nhà nước ước đạt 208 tỷ đồng (vượt 8 tỷ đồng so kế hoạch); huy động vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 2 nghìn tỷ đồng. Đời sống kinh tế cũng như văn hoá của nhân dân các dân tộc tỉnh Đắc Nông có nhiều cải thiện. Và đặc biệt, Tết nguyên đán năm nay sẽ là cái tết sung túc của người dân Đắc Nông.

Bài và ảnh: BÌNH ĐỊNH