QĐND - Trong bối cảnh chỉ còn 2 tuần nữa là đến hạn chót để đạt được một thỏa thuận khung cuối cùng về vấn đề hạt nhân của I-ran, một cuộc chạy đua "ma-ra-tông ngoại giao" đang diễn ra quyết liệt với mục đích tìm ra một bước đột phá sau nhiều tháng đàm phán căng thẳng.

Ngày 16-3, Ngoại trưởng Mỹ G.Ke-ri (John Kerry) đã gặp người đồng cấp I-ran, M. Da-ríp (Mohammad Javad Zarif) tại Lô-dan, Thụy Sĩ. Phát biểu trước cuộc gặp, ông G. Ke-ri bày tỏ hy vọng, các bên sẽ đạt được thỏa thuận "vào những ngày tới" nếu I-ran chứng tỏ được rằng, chương trình phát triển hạt nhân của nước này là vì mục đích hòa bình. Ông G.Ke-ri nhấn mạnh mục đích của cuộc gặp không chỉ đi tới một thỏa thuận khung mà phải là "một hiệp định thỏa đáng". Tuy nhiên, ông G.Ke-ri cũng thừa nhận vẫn còn “khoảng cách lớn” giữa các bên đàm phán. “Cuối tháng này là thời hạn chót để các bên đi tới một thỏa thuận khung và tất cả đều ý thức được rằng, khoảng thời gian hiện nay là rất quan trọng. Song lúc này tôi không thể khẳng định chắc chắn liệu chúng ta có thể đi tới một thỏa thuận hay chúng ta sẽ lại bỏ lỡ cơ hội”, Roi-tơ dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ G.Ke-ri.

 

Ngoại trưởng Mỹ G.Ke-ri (bên trái) gặp người đồng cấp I-ran, M.Da-ríp hôm 16-3. Ảnh: AFP

Trong khi đó, Ngoại trưởng I-ran, M.Da-ríp tuyên bố có một số vấn đề cần được thảo luận, kể cả những vấn đề chưa tìm ra giải pháp lẫn những vấn đề đã tìm ra lời đáp nhưng cần phải thảo luận vài chi tiết. Theo ông M.Da-ríp, một thỏa thuận về vấn đề hạt nhân của I-ran có thể đạt được nếu các bên cùng bày tỏ thiện chí. “Theo quan điểm của tôi, nếu các bên tham gia đàm phán có thiện chí như I-ran, việc đạt được một giải pháp sẽ không hề khó khăn. Tại vòng đàm phán lần này, có hai vấn đề nổi bật để đưa ra thảo luận. Một là thảo luận các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế khả năng phát triển vũ khí hạt nhân của I-ran và nội dung thứ hai là đưa ra dự thảo nghị quyết trình lên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt Tê-hê-ran nếu các bên đạt được thỏa thuận”, Ngoại trưởng M.Da-ríp cho biết.

Cùng thời điểm diễn ra cuộc gặp giữa những người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ và I-ran, nhóm Nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) và I-ran cũng đã nối lại đàm phán tại Thụy Sĩ với hy vọng sẽ hoàn tất thỏa thuận khung cuối cùng về chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran trước ngày 31-3 tới. Tuy nhiên, càng đến gần thời điểm này, vấn đề hạt nhân I-ran lại nảy sinh một số khó khăn mới. Đáng chú ý là bức thư ngỏ“gây bão" của nhóm 47 nghị sĩ đảng Cộng hòa Mỹ mới đây gửi tới chính quyền I-ran cảnh báo sẽ chống lại hoặc rút bỏ mọi thỏa thuận liên quan đến chương trình hạt nhân nước này nếu không được Quốc hội Mỹ thông qua. Sự việc sau đó đã khiến I-ran lên tiếng bày tỏ sự thất vọng đối với Mỹ, đồng thời cảnh báo về sự sụp đổ của tiến trình đàm phán hạt nhân kéo dài hơn thập kỷ qua.

Trong một diễn biến liên quan, Roi-tơ dẫn lời ông Đ.Mác-Đô-nao (Denis McDonough), Chánh Văn phòng Nội các của Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma (Barack Obama), cho biết bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào giữa I-ran và Nhóm P5+1 đều sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Theo ông Mác-Đô-nao, vì các nhà đàm phán chủ chốt về thỏa thuận với I-ran là 5 nước ủy viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nên cơ quan này dự kiến sẽ thông qua một nghị quyết để thể hiện sự ủng hộ cũng như tăng tính hợp pháp quốc tế của bất kỳ thỏa thuận nào đạt được. Trước đó, ngày 14-3, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ G.Pxa-ki (Jen Psaki) đã tiết lộ cuộc bỏ phiếu của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc sẽ được tiến hành ngay sau khi P5+1 đạt được thỏa thuận với I-ran. Mặc dù vậy, bà G.Pxa-ki cũng nhấn mạnh, văn kiện mang tính chất ủng hộ này không liên quan đến nghị quyết dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Liên hợp quốc đối với Tê-hê-ran.

HOÀNG VŨ