Cuộc chiến chống nhập siêu đang đi đúng hướng

Đẩy mạnh việc khai thác nguồn nguyên, nhiên liệu trong nước là một trong những biện pháp quan trọng để kiềm chế lạm phát, hạn chế nhập siêu.

Ưu tiên cho nhập khẩu nguyên liệu sản xuất

- Thưa Thứ trưởng, trong tháng 9 qua, cuộc chiến chống lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô của Việt Nam đã có được những tín hiệu khả quan. Trong đó, chúng ta đã bước đầu hạn chế được nhập siêu. Liệu chúng ta đủ khả năng đạt được chỉ tiêu khống chế nhập siêu ở dưới 20 tỷ USD mà Chính phủ đề ra?

- Nếu biết rằng mức nhập siêu 3 tháng đầu năm lên mức 7,4 tỷ USD (thậm chí sang tháng 4 mức nhập siêu còn là 3,2 tỷ USD), thì đúng là chúng ta đã đạt được kết quả đáng khích lệ trong việc kiềm chế nhập siêu (tháng 7 nhập siêu dưới 800 triệu USD; tháng 8 dưới 900 triệu USD; tháng 9 chỉ còn dưới 500 triệu USD).

Mức nhập siêu những tháng đầu năm tăng cao còn có nguyên nhân là giá cả nhiều mặt hàng nguyên, nhiên vật liệu trên thị trường thế giới tăng mạnh. Hiện nay, do kinh tế thế giới có dấu hiệu suy thoái nên giá nhiều loại hàng có xu hướng giảm, có lợi cho mục tiêu giảm nhập siêu. Việc đề ra nhóm hàng hạn chế nhập khẩu như ô tô dưới 9 chỗ, linh kiện ô tô, phụ tùng xe gắn máy, các hàng tiêu dùng xa xỉ như điện thoại di động, mỹ phẩm, rượu ngoại… cũng đã mang lại hiệu quả.

9 tháng qua, mức nhập siêu là 15,828 tỷ USD. Trước tình hình này, Chính phủ đã tiếp tục hạ chỉ tiêu khống chế nhập siêu xuống khoảng 19 tỷ USD. Từ nay tới cuối năm, nếu mức nhập siêu trung bình mỗi tháng dưới 1 tỷ USD thì chắc chắn chúng ta sẽ đạt được chỉ tiêu trên.

- Hiện chúng ta dựa tương đối sâu vào nguyên liệu nhập khẩu từ các nước khiến nhiều ngành công nghiệp của chúng ta không thể chủ động về nguyên liệu. Hướng tháo gỡ tồn tại này trong tương lai là như thế nào, thưa Thứ trưởng?

- Nhập khẩu từ ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc... với những mặt hàng như nguyên phụ liệu dệt may, da giày, xăng dầu, hóa chất, phân bón, sắt thép, máy móc, thiết bị, phụ tùng đều là nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu, phục vụ các ngành công nghiệp chính. Tuy nhiên, hiện nay, các ngành công nghiệp của chúng ta đều đang nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc này. Ví dụ, ngành thép cũng đã cố gắng xây dựng thêm những nhà máy luyện phôi. Ngành giấy cũng đang tích cực đầu tư công nghệ sản xuất bột giấy. Công nghiệp phụ trợ cũng đang dần được xây dựng. Chúng ta cũng đang tăng nhanh việc chuẩn bị các loại vật tư, nguyên liệu chính cho sản xuất công nghiệp.

- Để kiềm chế lạm phát, Chính phủ chỉ đạo phải đẩy mạnh sản xuất. Nhưng việc hạn chế nhập siêu rõ ràng làm ảnh hưởng tới nhu cầu nhập nguyên, nhiên liệu của doanh nghiệp. Bộ Công thương đã làm thế nào để hài hòa hai yêu cầu khá “nghịch” nhau này?

- Chính phủ chỉ chủ trương hạn chế những mặt hàng tiêu dùng, hàng xa xỉ, còn nhu cầu nhập nguyên, nhiên liệu phục vụ sản xuất vẫn được ưu tiên. Bằng chứng là lượng nhập phôi thép vẫn tăng 16%, sợi các loại tăng 41,5%, bông tăng 42,9%, bột giấy tăng 21%...

- Những tháng đầu năm, chúng ta đã gặp những cơn sốt thép, đường, giấy, phân bón... Việc chủ động nhập khẩu nguyên liệu và tăng cường sản xuất trong nước hiện đã được cải thiện ra sao, thưa đồng chí?

- Để giải quyết những khó khăn về nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp, Bộ Công thương đã chỉ đạo đẩy mạnh sản xuất các sản phẩm làm nguyên liệu, phụ tùng, linh phụ kiện... cho sản xuất sản phẩm chính, góp phần giảm nhập khẩu. Các sản phẩm công nghiệp chủ yếu như điện, than, thép xây dựng, xăng dầu, phân bón... cơ bản được đáp ứng đủ, trên cơ sở đẩy mạnh sản xuất trong nước.

Mở rộng thị trường và hàng hóa xuất khẩu

- Trong điều kiện hiện nay, theo ông các doanh nghiệp Việt Nam phải làm gì để đẩy mạnh được xuất khẩu?

- Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu, Bộ Công thương đã chỉ đạo cần tập trung triển khai theo các hướng chính như thực hiện đồng bộ các biện pháp nâng cao chất lượng, tăng giá trị hàng hóa xuất khẩu đối với các mặt hàng truyền thống, các mặt hàng sản xuất do bị hạn chế về cơ cấu (diện tích, năng suất, thời tiết…) không có điều kiện tăng nhiều về khối lượng, trong đó đặc biệt chú ý đến các mặt hàng nông, lâm, thủy sản. Đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm và mở rộng thị trường các mặt hàng có tiềm năng phát triển không bị hạn chế về khả năng sản xuất, sử dụng nhiều nguyên liệu trong nước như: hàng thủ công mỹ nghệ, sản phẩm cao su, hàng thực phẩm chế biến, hóa mỹ phẩm, sản phẩm cơ khí, dịch vụ phần mềm…

Bộ Công thương tiếp tục quán triệt phương châm đa phương hóa và đa dạng hóa thị trường, vì vậy đồng thời duy trì các thị trường chủ lực là thị trường châu Á (Nhật Bản, ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc…), châu Âu (chủ yếu là EU), Bắc Mỹ (Hoa Kỳ, Ca-na-đa) và châu Đại Dương; tiếp tục khai thác, thâm nhập một số thị trường truyền thống hoặc thị trường mới như Nga, Trung Đông, Mỹ La-tinh, châu Phi.

Chưa thể giảm mạnh giá xăng, dầu

- Hơn nửa tháng gần đây, giá dầu thô trên thị trường thế giới giảm mạnh. Nhưng giá xăng, dầu trong nước vẫn chưa giảm?

- Thật ra, giá dầu đi-ê-den vừa giảm 450 đồng/lít và giá xăng cũng vừa giảm 500đ/lít. Nhưng chưa thể giảm mạnh giá xăng, dầu bởi còn đang tồn trong kho một lượng xăng, dầu lớn mua ở thời điểm giá cao. Hơn nữa, doanh nghiệp cũng đang phải hoàn lại khoản bù lỗ cho Ngân sách Nhà nước, tính ra là khoảng 1.000 đồng/lít xăng, dầu. Tuy đã quyết định cho doanh nghiệp được tự quyết giá xăng, dầu, nhưng Liên Bộ Tài chính- Công thương vẫn giám sát chặt chẽ, bảo đảm quyền lợi của các bên, làm sao có lợi cho nền kinh tế. Chắc chắn, thời gian tới, giá xăng, dầu sẽ theo sát hơn diễn biến thị trường.

- Cùng trong điều kiện giá nguyên, nhiên liệu tăng cao, nhưng giá trị sản xuất công nghiệp của doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng 20,7%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 17,9%; trong khi khu vực doanh nghiệp Nhà nước chỉ tăng 6,4%. Đây phải chăng là điều bất hợp lý, thưa đồng chí?

- Sở dĩ khu vực doanh nghiệp nhà nước chỉ tăng 6,4% là bởi họ đã ở giai đoạn khai thác tối đa năng lực. Và hiện chúng ta đang đẩy nhanh quá trình đa sở hữu, cổ phần hóa các doanh nghiệp Nhà nước, đó cũng là nguyên nhân khiến giá trị sản xuất công nghiệp của doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng.

- Đồng chí nhận định gì về triển vọng của ngành công thương ba tháng cuối năm?

- Ba tháng cuối năm 2008, do kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại, giá các loại nguyên vật liệu trên thị trường thế giới còn nhiều bất ổn, tình hình thiên tai, dịch bệnh còn diễn biến phức tạp, nhất là những khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sức mua xã hội tăng không đáng kể có thể tác động bất lợi đến thị trường hàng hóa trong nước.

Tuy nhiên, điều đáng mừng là hiện nay, thị trường hàng hóa, tiền tệ đã có nhiều dấu hiệu ổn định. Như thế là cuộc chiến chống lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô đang đi đúng hướng, tạo tiền đề tốt cho năm 2009 sắp tới. Ngành công thương có thể hoàn thành được các chỉ tiêu đề ra như giá trị sản xuất công nghiệp tăng 16,3%; xuất khẩu tăng 33%, nhập siêu ở mức 19 tỷ USD…

- Người dân có thể yên tâm vì sẽ không xảy ra những cơn “sốt” hàng hóa như hồi đầu năm?

- Để tránh khả năng này, Bộ Công thương đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp đề xuất, yêu cầu về tỷ lệ dự trữ lưu thông bắt buộc đối với doanh nghiệp tham gia sản xuất và kinh doanh các mặt hàng trọng yếu, cân đối cung cầu. Đặc biệt, Bộ yêu cầu phải có kế hoạch chặt chẽ trong việc cung ứng hàng dịp Tết Nguyên đán. Bộ cũng chủ trì việc hướng dẫn và tổ chức thực hiện Nghị định số 107/2008/NĐ-CP ngày 22-9-2008 về quy định xử phạt hành chính các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá quá mức, đưa tin thất thiệt, buôn lậu và gian lận thương mại. Vì thế chúng ta có đủ cơ sở để tin rằng sẽ không xảy ra những đợt “sốt” ảo một số hàng thiết yếu như đầu năm.

- Xin cám ơn đồng chí!

HỒ QUANG PHƯƠNG (thực hiện)