QĐND - Vận dụng nhiều gói giải pháp nhằm phục hồi nền kinh tế èo uột, Pháp nuôi tham vọng thay thế Mỹ giải quyết các vấn đề an ninh khu vực ngoài châu Âu, tranh giành ảnh hưởng với Nga tại khu vực hậu Xô-viết, sự trở lại trường quốc tế của Nga… Tại "lục địa già" diễn ra những cuộc đua trên nhiều mặt trận, từ kinh tế đến chính trị-an ninh quốc phòng. Nếu châu Âu năm 2012 được ví như một nhà hát vắng khán giả, thì năm 2013 là một đấu trường vô cùng sôi động cho các cao thủ so đòn thế.

Không thể phủ nhận rằng, năm 2013 châu Âu đã nỗ lực vượt qua những khó khăn do cơn bão “nợ công” tàn phá suốt 5 năm qua và ít nhiều đã thành công trong việc đưa nền kinh tế khu vực vượt qua cơn bĩ cực. Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) chính thức thoát khỏi cuộc suy thoái kinh tế kéo dài nhất kể từ khi khối này được thành lập năm 1999 khi tổng sản phẩm quốc nội (GDP) quý II/2013 tăng 0,3%. Sự kiện này đã chấm dứt đợt suy thoái kinh tế suốt 6 quý liên tiếp của Eurozone, đánh dấu thời kỳ bắt đầu phục hồi của EU. Ai-len, một thành viên của Eurozone từng phải viện đến gói cứu trợ quốc tế, đã tuyên bố thoát khỏi chương trình cứu trợ và hiện được coi là quốc gia có triển vọng phục hồi nhất trong số các nước trong khu vực rơi vào khủng hoảng. Lòng tin của giới đầu tư cũng gia tăng đối với các nước Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và I-ta-li-a khi những nước này đều được nâng mức xếp hạng tín nhiệm.

Có lẽ, khi thoát được nỗi lo cơm áo, châu Âu bắt đầu nghĩ đến việc vực dậy hình ảnh và vai trò của mình trên thế giới. Nước Đức đang nỗ lực vươn ra khỏi tầm khu vực khi liên tục tham gia vào các vấn đề chính trị. Pháp đang có những bước đi khẳng định tiếng nói của mình trong việc can dự các vấn đề an ninh toàn cầu. Năm 2013, Pháp đã nhiều lần “vượt lên tuyến đầu” thay Oa-sinh-tơn giải quyết các vấn đề an ninh khu vực ngoài châu Âu, mà cụ thể là những diễn biến phức tạp tại Trung Đông và châu Phi. Pháp đã can thiệp vào Trung Phi và Ma-li ngay sau khi được Liên hợp quốc bật “đèn xanh”, chớm nở ý tưởng mở cuộc tấn công vào các cơ sở vũ khí hóa học của Xy-ri hồi tháng 8-2013, hăng hái trong hồ sơ I-ran… Nước Pháp dưới thời Tổng thống P. Ô-lăng-đơ là một trong những nước thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) chú tâm nhiều nhất vào bảo vệ an ninh, nguyên tắc và lợi ích của phương Tây.

Đó là ở phía Tây!

Phía Đông châu Âu, Tổng thống Nga V. Pu-tin đã khiến phần lớn thế giới ngỡ ngàng khi khoan dung trả tự do cho cựu tài phiệt dầu mỏ Mi-kha-in Khô-đô-cốp-xki (Mikhail Khodorkovsky) cũng như hai thành viên “to mồm” của ban nhạc Pussy Riot. Nhưng thực sự khiến người ta chú ý, chính là sự trở lại mạnh mẽ và đầy ấn tượng của nước Nga trong việc khôi phục tầm ảnh hưởng, dưới sự lãnh đạo tài tình của Tổng thống V. Pu-tin.

Hẳn ai cũng còn nhớ, với “lời đề nghị không thể từ chối được”, Tổng thống V. Pu-tin đã dẫn điểm trước người đồng cấp Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma khi trở thành nhà trung gian hòa giải đưa các bên liên quan đạt được thỏa thuận về vũ khí hóa học của Xy-ri. Ai cũng có thể hình dung được thiệt hại và hệ quả nếu cuộc chiến Xy-ri nổ ra. Bài học I-rắc, Áp-ga-ni-xtan hay Li-bi vẫn còn nguyên giá trị. Chính vì thế, giải pháp của Nga được đánh giá là “không thể hoàn hảo” hơn.

Không chỉ có thế, nước Nga lại một lần nữa khẳng định vị thế của mình trên bản đồ chính trị thế giới khi qua mặt Liên minh châu Âu (EU) trong cuộc đấu trí giành ảnh hưởng với U-crai-na. Với quân bài chốt về kinh tế, cùng với 15 tỷ Ơ-rô “hỗ trợ” U-crai-na đúng lúc nước này đang gặp khó khăn, Nga đã “tặng” cho EU một cú knock-out ngọt ngào. Sau nhiều tháng dằng dai, U-crai-na đã bất ngờ tuyên bố tạm ngừng ký Hiệp định liên kết với châu Âu, một thỏa thuận có thể đưa quốc gia từng nằm trong Liên bang Xô-viết xích lại gần hơn với phương Tây và hạn chế tầm ảnh hưởng của Mát-xcơ-va ở quốc gia láng giềng này. Dù EU và U-crai-na vẫn để ngỏ về khả năng ký Hiệp định này, thì không thể phủ nhận rằng, trong ván bài tranh giành ảnh hưởng ở không gian hậu Xô-viết với EU, Nga đã và đang giành được ưu thế.

Thế nhưng, cuộc “so găng” địa-chính trị trong năm 2013 giữa Nga và phương Tây sẽ không thú vị như thế nếu thiếu đi “gia vị” E. X nâu-đơn. Việc quyết định cho cựu điệp viên Cơ quan tình báo trung ương Mỹ (CIA), kẻ tiết lộ thông tin về chương trình do thám thông tin tuyệt mật của Mỹ, tỵ nạn chính trị một năm ở Nga không chỉ được nhiều nước trên thế giới hoan nghênh, dù khiến Mỹ “giận tím gan”, mà nó còn cho thấy chính nước Nga, trong đó có cá nhân Tổng thống V. Pu-tin, đã giành chiến thắng trong cuộc đua giành lại ảnh hưởng trên toàn cầu.

Cũng chính Xnâu-đơn lại hé mở ra một câu chuyện khác của EU trong năm 2013: Câu chuyện về lòng tin.

Năm 2013, mối quan hệ liên minh giữa hai bờ Đại Tây Dương, vốn được thử thách từ thời Chiến tranh Lạnh, đã bị rơi vào khủng hoảng lòng tin nghiêm trọng sau khi cựu điệp viên CIA tiết lộ thông tin Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) trong một thời gian dài đã nghe lén điện thoại lãnh đạo nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có các đồng minh thân cận của Oa-sinh-tơn ở "lục địa già". Thông tin "động trời" này đã khiến lãnh đạo nhiều nước châu Âu như Đức, Pháp, I-ta-li-a, Tây Ban Nha nổi trận lôi đình. Không thể tiếp tục tin tưởng "ông bạn" bên kia bờ Đại Tây Dương, châu Âu đã hối thúc Mỹ nhanh chóng ký kết thỏa thuận chung về bảo mật dữ liệu thông tin. Động thái này đã cho thấy Mỹ và châu Âu đã bắt đầu thiếu lòng tin lẫn nhau.

Đã thế, những thông tin tình báo mà Xnâu-đơn tiết lộ cho thấy, NSA đã cộng tác chặt chẽ với các cơ quan tình báo châu Âu như Đức, Anh, Pháp, I-ta-li-a, cũng tạo ra những đợt “sóng ngầm” trong quan hệ giữa các nước nội khối EU. Cuộc đua “nắm giữ thông tin tình báo” để giành thế chủ động trong mọi tình huống đã tạo ra bầu không khí nghi ngờ khó chịu ở khắp EU.

Năm 2013 đã khép lại song cuộc đua vẫn tiếp diễn trên nhiều mặt trận ở châu Âu. Người dân tiếp tục chạy đua để ra khỏi vùng ảnh hưởng của cơn bão “nợ công”. Các cuộc đua giữa Nga-Mỹ, giữa Nga và EU chắc chắn vẫn diễn ra, báo hiệu một năm mới đầy sôi động ở “lục địa già” trong năm 2014.

LINH OANH