Công ty “ma” - cổ phiếu giả

Phiên giao dịch chứng khoán

Thời gian gần đây, một số đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thị trường chứng khoán để thực hiện các hành vi lừa đảo. Đặc biệt phải kể đến là hiện tượng lập công ty "ma" để phát hành cổ phiếu giả. Hầu hết các vụ đã bị phát hiện đều liên quan đến đối tượng là người nước ngoài.

Thực trạng hoạt động thị trường chứng khoán Việt Nam

Sự kiện Trung tâm giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh chính thức khai trương và đi vào hoạt động cách đây 5 năm có thể xem là bước khởi đầu của thị trường chứng khoán nước ta. Hoạt động thị trường chứng khoán đã đạt được những kết quả bước đầu rất quan trọng. Tổng giá trị chứng khoán niêm yết và đăng ký giao dịch đạt hơn 41.800 tỷ đồng. Thị trường chứng khoán đã thu hút sự tham gia của công chúng và các nhà đầu tư trong, ngoài nước với hơn 29.000 tài khoản. Bộ Tài chính đã chỉ đạo các trung tâm giao dịch chứng khoán tổ chức đấu giá cổ phần lần đầu cho 64 doanh nghiệp với tổng giá trị cổ phần bán ra đạt hơn 5.470 tỷ đồng. Bộ Tài chính cũng hướng dẫn các doanh nghiệp triển khai cơ chế kết hợp cổ phần hoá với việc niêm yết trên thị trường chứng khoán... Có thể nói, tuy mới mẻ nhưng thị trường chứng khoán nước ta đang khá sôi động.

Mặc dù đã đạt được những kết quả đáng kể, nhưng hoạt động của thị trường chứng khoán của ta còn bộc lộ nhiều hạn chế và đang gặp không ít khó khăn. Thị trường chứng khoán còn nhỏ bé và chưa thể nói đó là một kênh huy động vốn dài hạn có hiệu quả cho đầu tư phát triển. Số lượng các công ty chứng khoán tham gia hoạt động trên thị trường còn ít, tiềm lực tài chính nhỏ, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ, nhân viên hạn chế và chưa mang tính chuyên nghiệp. Mặt khác, thị trường chứng khoán là một thị trường còn non trẻ nên công chúng đầu tư chưa có những hiểu biết về hoạt động chứng khoán, cũng như không thấy hết được lợi ích của việc tham gia thị trường chứng khoán. Hệ thống văn bản pháp luật về chứng khoán còn nhiều sơ hở, chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ. Chất lượng hoạt động, cung cấp dịch vụ trên thị trường chứng khoán chưa cao, tính minh bạch và hiệu quả còn nhiều hạn chế.

Chiêu thức lừa đảo

Theo thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an), từ đầu năm tới nay loại tội phạm này có xu hướng tăng, đáng chú ý, nhiều vụ liên quan đến các đối tượng là người nước ngoài, Việt kiều và có diễn biến phức tạp. Bằng nhiều thủ đoạn, các đối tượng đã lợi dụng sự chuyển đổi cơ chế thị trường với hình thức mới như hoạt động thị trường chứng khoán, phát hành cổ phiếu và những hạn chế, khó khăn của thị trường non trẻ này để thực hiện hành vi tiêu cực, lừa đảo. Từ đầu năm đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã phối hợp với các lực lượng phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ xử lý nhiều đối tượng. Điển hình phải kể đến là vụ: Ngày 1 và 2-9-2006, tại khu biệt thự Vạn Hoa, Đồ Sơn, Công an Thành phố Hải Phòng đã phát hiện một số đối tượng tự ý tổ chức phiên quảng bá, giới thiệu và bán cổ phiếu phổ thông với ký hiệu cổ phiếu là V5G. Nhóm đối tượng này gồm: Lâm Thu Hương, tự xưng là Tổng giám đốc; Trần Thị Sen (tức Kim Sa), tự xưng là giám đốc điều hành một công ty "ma" và người chỉ đạo hoạt động của nhóm là Lý Hữu Hoàng - Việt kiều tại Mỹ. Các đối tượng đã tổ chức tuyên truyền, quảng bá rộng rãi và phát hành 300 giấy mời cho các cấp, các ngành, các doanh nghiệp đến dự phiên giới thiệu và bán cổ phiếu. Hành vi phạm tội của chúng là làm con dấu giả, lợi dụng danh nghĩa của Công ty cổ phần Việt Toàn Cầu do ông Trần Mạnh Lưu, trú tại 80 đường Giải Phóng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định là Chủ tịch Hội đồng quản trị, để tổ chức bán cổ phiếu phổ thông. Cơ quan Điều tra Công an Hải Phòng đã thu giữ 95 quyển cổ phiếu phổ thông, với 100 tờ/quyển, tổng mệnh giá gần 100 tỷ đồng. Sau khi bị bắt, Lâm Thu Hương đã phải thú nhận trước cơ quan điều tra: Thị trường chứng khoán còn rất mới mẻ với Việt Nam, tuy không hiểu nhiều về lĩnh vực này nhưng nhờ vào sự thành thạo của Hoàng nên Hương cũng thấy đây là cơ hội để làm ăn… Còn với Hoàng ban đầu còn lý sự, quanh co nhưng trước những chứng cớ về hành vi lừa đảo, vi phạm pháp luật Việt Nam mà cơ quan điều tra đưa ra thì hắn đã phải cúi đầu nhận tội. Sau khi điều tra làm rõ hành vi phạm pháp của từng đối tượng và những người có liên quan đến vụ việc, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Hải Phòng đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Lý Hữu Hoàng, Lâm Thu Hương và Trần Thị Sen. Ngày 8-9-2006, Viện KSND TP Hải Phòng đã phê chuẩn lệnh bắt tạm giam với 3 đối tượng trên.

Ngăn chặn bằng cách nào?

Hành vi thành lập công ty “ma” và phát hành cổ phiếu giả của nhóm đối tượng trên là rất nghiêm trọng, nó không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn gây tâm lý lo ngại, thiếu tin tưởng vào thị trường chứng khoán Việt Nam trong các nhà đầu tư. Để bảo đảm cho thị trường chứng khoán hoạt động có hiệu quả, hạn chế rủi ro, ngăn chặn những hành vi vi phạm không thể không nói đến vai trò quản lý của Nhà nước mà trực tiếp là Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước. Mặt khác, vì sự phát triển lành mạnh của thị trường chứng khoán rất cần sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan quản lý kinh tế. Mọi hành vi vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán phải được xử lý nghiêm minh đúng pháp luật. Trên thực tế, công chúng, đặc biệt các nhà đầu tư vẫn rất thiếu các kiến thức cơ bản về thị trường chứng khoán. Nên chăng cần thành lập các tổ chức, cơ quan trung gian tư vấn về việc này. Với các nhà đầu tư, nếu chưa thạo nên tranh thủ ý kiến của các tổ chức, cơ quan tư vấn để tránh bị lừa, hạn chế rủi ro.

Theo chúng tôi, cái căn bản nhất là chúng ta đang thiếu một khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực này. Văn bản pháp lý cao nhất về chứng khoán và thị trường chứng khoán hiện nay là Nghị định 144/2003/NĐ-CP của Chính phủ. Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan trên cơ sở của Nghị định 144 xây dựng Dự án Luật Chứng khoán, báo cáo Chính phủ xem xét trình Quốc hội thông qua. Theo dự kiến, từ ngày 1-1-2007 Luật Chứng khoán sẽ có hiệu lực thi hành. Các nhà đầu tư cũng như công chúng mong rằng những hạn chế, bất hợp lý của Nghị định 144 sẽ được Luật Chứng khoán khắc phục triệt để. Có như vậy mới bảo vệ được quyền và lợi ích chính đáng của nhà đầu tư, bảo đảm cho thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển lành mạnh./.

Nhóm phóng viên và CTV Quốc phòng – An ninh