QĐND - Tối ngày 8-9 (theo giờ địa phương, tức rạng sáng ngày 9-9, giờ Hà Nội), Quốc hội I-rắc đã thông qua danh sách Nội các mới do Thủ tướng Hai-đơ An A-ba-đi (Haider Abadi) đứng đầu. Với thành phần chính phủ mới bao gồm cả người Hồi giáo dòng Xăn-ni, Si-ai và người Cuốc, Thủ tướng Hai-đơ An A-ba-đi mong muốn sẽ thu hẹp mâu thuẫn giữa các sắc tộc đồng thời tìm ra biện pháp chống phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) vốn đã kiểm soát một phần lãnh thổ rộng lớn của nước này.

Thu hẹp mâu thuẫn giữa các sắc tộc

Với 177 phiếu thuận trên 289 đại biểu có mặt (Quốc hội I-rắc gồm 328 ghế), Quốc hội I-rắc đã thông qua danh sách nội các mới gồm 24 bộ trưởng, bao gồm cả người Hồi giáo dòng Xăn-ni, Si-ai và người Cuốc. Trong đó, các ông Xa-li Mút-lắc (Salih al-Mutlak), một nhân vật Xăn-ni; ông Ba-ha An A-ra-di (Bahaa al-Araji), một người Si-ai; và cựu Ngoại trưởng người Cuốc Hô-si-a De-ba-ri (Hoshyar Zebari) được bầu làm các Phó thủ tướng. Ngoài ra, Quốc hội I-rắc cũng nhất trí bầu Thủ tướng mãn nhiệm Nu-ri An Ma-li-ki (Nuri al-Maliki), cựu Chủ tịch Quốc hội Ô-xa-ma An Nu-dai-phi (Osama al-Nujaifi) và cựu Thủ tướng A-dát A-la-uy (Ayad Allawi) làm các Phó tổng thống trong Hội đồng tổng thống do Tổng thống Phu-át Ma-xum (Fuad Masoum) đứng đầu.

Thủ tướng I-rắc An A-ba-đi (giữa) cùng thành viên nội các mới được thành lập ngày 8-9. Ảnh: AP

Tuy nhiên, hai vị trí chủ chốt là Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng Nội vụ vẫn để trống do những bất đồng chính trị. Thủ tướng An A-ba-đi cho biết thêm, hiện còn có các bộ được điều hành bởi các bộ trưởng tạm quyền, song không nêu chi tiết tên gọi các bộ này. Ông An A-ba-đi tuyên bố cần tiến hành thêm các cuộc đàm phán với các khối chính trị cho hai vị trí nhạy cảm là Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng Nội vụ và cam kết sẽ hoàn tất trong vòng một tuần tới.

Bên cạnh danh sách Nội các mới, Quốc hội I-rắc cũng thông qua chương trình hoạt động của chính phủ trong 4 năm tới. Những điểm chính trong chương trình này gồm thu hút tất cả các đảng phái tích cực tham gia vào quá trình ra quyết định, hòa giải dân tộc, xây dựng lại quân đội, phân quyền quản lý, thu hút rộng rãi các thành phần tham gia lực lượng an ninh, chống khủng bố cũng như giải quyết những tranh chấp với khu vực tự trị Kudistan của người Cuốc.

Theo các chính trị gia và giới ngoại giao, chính trường I-rắc dưới thời ông An A-ba-đi có thể sẽ thu hẹp được mâu thuẫn giữa các sắc tộc so với người tiền nhiệm An Ma-li-ki (al- Maliki). Trong bài phát biểu công khai, ông An A-ba-đi cũng lên tiếng tái khẳng định tầm quan trọng của việc hòa giải giữa các giáo phái và nhóm dân tộc trong nước.

Đối mặt với những thách thức lớn

Tuy nhiên, giới chuyên gia phân tích nhận định Bát-đa vẫn cần có nhiều nỗ lực và thời gian hơn nữa để giải quyết những vấn đề khó khăn trong nước.

Thứ nhất, quốc gia Trung Đông đang bị chia rẽ tôn giáo và sắc tộc sâu sắc không dễ gì hàn gắn. Theo một nhà lãnh đạo nhóm người Xăn-ni biểu tình chống chính phủ trước đây, tân Thủ tướng An A-ba-đi phải tạo nên sự khác biệt với người tiền nhiệm và để cho người Xăn-ni thấy rằng họ cũng là một bộ phận của đất nước. Trước đó, ông An Ma-li-ki từng bị chỉ trích là một trong những nguyên nhân khiến cuộc khủng hoảng ở I-rắc tồi tệ hơn với các chính sách loại trừ người Xăn-ni, đẩy họ lại gần với lực lượng phiến quân IS hơn.

Một thách thức lớn nhất khác đối với nội các mới của Thủ tướng An A-ba-đi là tái thiết lập an ninh để đối phó với cuộc tấn công của IS, lực lượng đang kiểm soát những khu vực rộng lớn của I-rắc. Nếu cứ để tình trạng trung bình có hàng trăm người dân vô tội thiệt mạng mỗi tháng kể từ khi tổ chức này nổi lên cách đây chưa lâu thì chính phủ mới sẽ lại đi vào vết xe đổ của chính phủ tiền nhiệm, mất uy tín, mất khả năng điều hành đất nước.

Ngoài ra, nội các mới phải có những biện pháp thật cụ thể, rõ ràng và hiệu quả để ổn định và phát triển nền kinh tế đất nước, trước hết là phải khôi phục và phát triển mạnh mẽ hoạt động của ngành công nghiệp dầu khí. Nếu không làm được như vậy, nền kinh tế I-rắc tiếp tục suy giảm, cộng thêm những hoạt động khủng bố và phá hoại các cơ sở hạ tầng của IS, chính phủ sẽ khó trụ vững.

BÌNH NGUYÊN