QĐND - Bộ trưởng thương mại các quốc gia tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) ngày 28-7 bước vào vòng đàm phán mới tại Ha-oai, Mỹ. Vòng đàm phán TPP lần này được xem là cơ hội cuối cùng để 12 nước đạt được một thỏa thuận trong năm nay. Đoàn Việt Nam do Bộ trưởng Công Thương Vũ Huy Hoàng dẫn đầu.

Vòng đàm phán 4 ngày này đi thẳng vào các rào cản then chốt đang tồn tại giữa các bên như quy định về quyền sở hữu trí tuệ, hoạt động của các doanh nghiệp, các điều khoản về thị trường lao động và bảo vệ môi trường, giải quyết các tranh chấp… Giới phân tích cho rằng, hy vọng về đàm phán TPP thành công đã gia tăng trong những tuần gần đây. Cuộc gặp cấp Bộ trưởng tại Ha-oai có thể là vòng đàm phán cuối cùng để các bên đi đến thỏa thuận. Trước đó, đàm phán TPP rơi vào bế tắc trong nhiều tháng khi các nước tham gia phải miễn cưỡng chấp nhận những nhượng bộ lớn để tiến gần hơn tới thỏa thuận, cho tới khi Quốc hội Mỹ thông qua đạo luật thúc đẩy thương mại (TPA), còn gọi là quyền đàm phán nhanh cho Tổng thống B.Ô-ba-ma (B.Obama).

Bộ trưởng Thương mại các nước tham gia đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương tại Ha-oai.Ảnh: AP

Với quyền đàm phán nhanh, chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma nắm trong tay cơ hội đẩy nhanh tiến trình đàm phán TPP với 11 nước đối tác. Theo nhà phân tích G.Xcốt (Jeffrey Schott) tại Viện nghiên cứu Kinh tế quốc tế Peterson có trụ sở ở Oa-sinh-tơn, chỉ còn một số vấn đề nhỏ còn tồn tại trong tiến trình đàm phán TPP, song đây chắc chắn là những vấn đề khó khăn nhất, phức tạp nhất hoặc mang tính nhạy cảm chính trị nhất.

Một trong những điểm nhấn tại vòng đàm phán TPP lần này là cuộc gặp song phương giữa Mỹ và Nhật Bản, hai nước đóng vai trò lớn nhất trong TPP. Nếu Mỹ-Nhật Bản hoàn tất đàm phán về tiếp cận thị trường song phương trong lĩnh vực nông nghiệp và sản xuất ô tô, nó sẽ đồng thời định hình cho cả tiến trình đàm phán TPP.

Đại diện thương mại Mỹ M.Phrâu-man (Michael Froman) kỳ vọng vào cuộc gặp hôm 28-7 với Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Chính sách tài chính Nhật Bản A.A-ma-ri (Akira Amari) để giải quyết những nút thắt còn tồn tại, trong đó có yêu cầu của Mỹ về việc mở rộng sự tiếp cận với thị trường gạo của Nhật Bản. Theo giới chuyên gia, Mỹ và Nhật Bản đều đang chờ đợi bên kia cam kết trong đàm phán về tiếp cận thị trường trước khi có hành động cuối cùng.

Ông T.Âu-vơ-bai (Tami Overby), Phó trưởng phòng Thương mại Mỹ phụ trách khu vực châu Á nhận định, đàm phán Mỹ-Nhật sẽ kết thúc đồng thời với đàm phán TPP. Về phía Nhật Bản, Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Chính sách tài chính Nhật Bản A-ma-ri cũng nói rằng, các bên đều đang nỗ lực để đạt được tham vọng về một hiệp định thương mại châu Á-Thái Bình Dương.

“Mọi điều đang được xem xét, với 12 nước tham gia đàm phán. Chúng tôi đang làm việc để có được một kết quả toàn diện trước thời hạn chót. Có hai nội dung chính mà Mỹ và Nhật Bản thảo luận. Hai nước có một số điểm đàm phán cần phải thông qua và chúng tôi cần thiết phải hợp tác để hướng tới các cuộc đàm phán của tất cả các bên liên quan”, Bộ trưởng A.A-ma-ri cho biết.

Đàm phán TPP được khởi động từ năm 2005 và đến nay đã thu hút sự tham gia của 12 nước gồm: Ô-xtrây-li-a, Bru-nây, Ca-na-đa, Chi-lê, Nhật Bản, Ma-lai-xi-a, Mê-hi-cô, Niu Di-lân, Pê-ru, Xin-ga-po, Mỹ và Việt Nam. Các nước này đang nỗ lực hướng tới việc ký kết thỏa thuận trong thời gian sớm nhất, sau khi đã bỏ lỡ hạn chót đặt ra cuối năm 2013.

Tiềm năng khi tham gia TPP là điều không còn phải bàn cãi. Theo ước tính, một khi được ký kết, TPP sẽ trở thành khu vực thương mại tự do với 800 triệu dân, chiếm 30% kim ngạch thương mại toàn cầu và gần 40% sản lượng kinh tế thế giới. Nhưng TPP được coi là thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới không chỉ vì những con số ấn tượng trên mà còn vì thỏa thuận phức tạp này, bao gồm cả các quy định trong lĩnh vực tài chính, sở hữu trí tuệ và quyền của người lao động. 

Chính vì thế, Thủ tướng Nhật Bản S.A-bê (Shinzo Abe) từng khẳng định, mục tiêu hoàn tất ký kết TPP cũng là một trong những trọng tâm trong sách lược kinh tế vốn được biết đến với cái tên Abenomics của ông. Tuy nhiên, trước thềm hội nghị tại Ha-oai lần này, ông cũng đã cảnh báo các bộ trưởng trong nội các của mình cần phải chuẩn bị tinh thần cho một giai đoạn đàm phán cuối cùng hết sức khó khăn. Chuyên gia về kinh tế toàn cầu và phát triển của Viện nghiên cứu Brookings có trụ sở tại Oa-sinh-tơn, ông G.Mét-dơ (Joshua Meltzer) chỉ ra rằng, hai nền kinh tế lớn nhất trong các nước tham gia đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương là Mỹ và Nhật Bản đang vấp phải những thách thức về mặt chính trị khi tham gia các vòng đàm phán này.

Dù giữa các nước còn nhiều bất đồng, Bộ trưởng Thương mại Ô-xtrây-li-a, A.Rốp (Andrew Robb) vẫn tin tưởng rằng, nhiều khả năng các bộ trưởng thương mại sẽ đạt được một thỏa thuận vào cuối tuần này. Ông A.Rốp cũng cảnh báo, nếu vòng đàm phán TPP lần này thất bại, thì nó sẽ làm trì hoãn một thỏa thuận thương mại xuyên Thái Bình Dương trong vài năm vì các cuộc bầu cử tại Mỹ và Ca-na-đa. Do đó, vòng đàm phán tại Ha-oai lần này rất quan trọng.

Nếu các nước tham gia đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương đạt được sự đồng thuận vào cuối tháng này hoặc đầu tháng sau thì thỏa thuận này còn phải được trình lên Quốc hội từng nước thông qua, trong đó Quốc hội Mỹ sẽ bỏ phiếu cuối cùng vào đầu tháng 12-2015.

NGỌC HÀ