QĐND - Hơn hai tuần sau khi Nga mở cuộc không kích các mục tiêu của lực lượng Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Xy-ri, tương quan lực lượng cùng những diễn biến trong và ngoài Xy-ri đang khiến người ta lo ngại  kịch bản về “cuộc chiến ủy nhiệm” Mỹ-Nga sẽ diễn ra tại Xy-ri.

Nhân tố làm thay đổi cuộc chơi

Dưới sự trợ giúp của hệ thống tình báo quân sự, bằng các loại vũ khí thông minh, chỉ trong nửa tháng, vũ khí chính xác của Quân đội Nga đã tiêu hao nhiều sinh lực IS, triệt phá nhiều cơ sở huấn luyện, kho tàng, trang bị quân sự của IS tại Xy-ri. Dưới sự yểm trợ của Không quân Nga, quân đội chính phủ đã tấn công và làm chủ nhiều khu vực trước đây bị IS chiếm đóng. Tình hình thực tế tại Xy-ri đang cho thấy sự đúng đắn của Nga.

Quân đội Chính phủ Xy-ri tiến vào thành phố Hom-xơ. Ảnh: Asianews

Trong khi đó, vai trò của Liên minh chống IS do Mỹ cầm đầu ngày càng mờ nhạt. “Tin thắng trận” của Nga từ Xy-ri mỗi lúc lại khiến mâu thuẫn trong Liên minh chống IS gia tăng. Tại Oa-sinh-tơn, Tổng thống B.Ô-ba-ma (Barack Obama) phải đối đầu với những chỉ trích cho rằng, ông không có phản ứng thích hợp trước chiến dịch ném bom lực lượng IS tại Xy-ri của Tổng thống Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin) và điều này khiến ông chủ Nhà Trắng có vẻ yếu thế hơn. Nhiều quan chức Mỹ nhận định, uy tín của Mỹ đang bị đe dọa tại Xy-ri. Mỹ cần phải “lập rào cản” đối với Nga. Có nhiều nghị sĩ Mỹ đã đề nghị lập vùng cấm bay, đưa lục quân tới Xy-ri, thậm chí cung cấp tên lửa đất đối không để tiêu diệt máy bay Nga…

Rõ ràng ông B.Ô-ba-ma đang bị tác động giữa hai luồng quan điểm. Hoặc là muốn thu hẹp phạm vi hoạt động để tính tới những toan tính ngoại giao với Nga và các bên ở Xy-ri. Hoặc là mở rộng phạm vi hoạt động quân sự như mở vùng cấm bay, tăng cường quân đội, trang bị quân sự, thậm chí điều động lục quân tới các khu vực chiến trường ở Xy-ri. P.Xkin-nơ (Patrick Skinner), Giám đốc của các dự án đặc biệt thuộc Nhóm tư vấn tình báo Soufan, nói rằng: Tình hình đã thay đổi và Mỹ phải chấp nhận một sự thật ở Xy-ri, sự hiện diện của Nga đã buộc Quân đội Mỹ phải thích nghi với không gian chiến trường bất ngờ trở nên phức tạp hơn. Đây là nhân tố làm thay đổi cuộc chơi.

Ở thời điểm hiện tại, ông B.Ô-ba-ma đã quá hiểu nước Nga, vì vậy ông không dễ chấp nhận những “lời khuyên” của các nghị sĩ khi đưa tên lửa đất đối không hay quân đội vào Xy-ri. Hơn ai hết, ông B.Ô-ba-ma hiểu rõ tình hình tồi tệ thế nào với nước Mỹ nếu như cứ khăng khăng dùng biện pháp quân sự ngăn cản Nga. Cạnh tranh, thậm chí xung đột cục bộ với Nga là điều nước Mỹ không làm trong thời điểm này. Hơn thế, ông B.Ô-ba-ma cũng như Tổng thống V.Pu-tin đều không muốn “sa lầy” ở Xy-ri như Mỹ và Nga đã từng sa lầy ở I-rắc hay Áp-ga-ni-xtan.

Tuy nhiên, vì tác chiến trong cùng khu vực với những lực lượng được hai bên hậu thuẫn khác nhau, thậm chí đối lập nhau, “mũi tên hòn đạn” của bên này hướng vào bên kia rất dễ thổi bùng bạo lực và khi đó kịch bản về “cuộc chiến ủy nhiệm” có thể xuất hiện.

Khó xảy ra “cuộc chiến ủy nhiệm” tại Xy-ri

Các nhà quan sát cho rằng, rốc-két (rocket) mà Mỹ chế tạo đang phá hủy các xe tăng do Nga sản xuất khiến Mỹ dường như đang bước vào cuộc chiến ủy nhiệm với Nga. Phát biểu trên tờ Bưu điện Oa-sinh-tơn, G.Oai (Jeff White) của Viện nghiên cứu Chính sách Cận Đông Oa-sinh-tơn nói: “Đây là cuộc chiến ủy nhiệm trong tình huống ngẫu nhiên. Phe nổi dậy "tình cờ" có được rất nhiều tên lửa TOW trong kho vũ khí của họ. Và Chính phủ Xy-ri "tình cờ" tấn công với sự trợ giúp của Nga”. Truyền thông Mỹ và phương Tây từng tuyên truyền, sau các đợt tấn công đầu tiên của Quân đội Xy-ri ở ba tỉnh: La-ta-ki-a (Latakia), A-lép-pô (Aleppo) và Hom-xơ (Homs), phe đối lập Xy-ri với sự hỗ trợ vũ khí từ phương Tây nỗ lực ngăn cản thế chủ động của quân đội chính phủ. Báo chí phương Tây trích lời Tư lệnh "Quân đội tự do Xy-ri" khi nhắc đến một số xe bọc thép (sản xuất ở Nga) của lực lượng Quân đội Xy-ri đã bị phá hủy bởi hệ thống tên lửa chống tăng BGM-71 TOW của Mỹ, rằng hệ thống chống tăng của Mỹ có thể ngăn chặn hiệu quả các đợt tấn công của Quân đội Xy-ri.

Về chủ đề này, Báo Thương gia (Nga) phân tích, các cuộc xung đột ở Xy-ri đang ngày càng trở nên bạo lực hơn. Để đối phó với quân đội Chính phủ Xy-ri (đang được các đợt không kích của Nga yểm trợ), Oa-sinh-tơn bắt đầu cung cấp cho các phe đối lập ở Xy-ri hệ thống chống tăng (của Mỹ) thông qua những đồng minh trong khu vực. Lần đầu tiên trên thế giới, người ta nói đến "cuộc chiến ủy nhiệm" giữa Nga và Mỹ ở Xy-ri.

Tuy nhiên, Tổng thống B.Ô-ba-ma đã loại trừ khả năng về một cuộc chiến ủy nhiệm với Nga. Trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng, ông B.Ô-ba-ma cũng khẳng định khả năng hợp tác nhiều hơn với người đồng cấp Nga V.Pu-tin trong vấn đề Xy-ri.

Các chuyên gia cho rằng, có nhiều cách diễn giải khác nhau khi nói đến "cuộc chiến ủy nhiệm" giữa Nga và Mỹ tại Xy-ri. Chủ tịch Hội đồng đối ngoại Liên bang Nga A.Cô-tu-nốp (Adrey Kortunov) giải thích: "Ở cách hiểu sâu xa thì cuộc chiến ủy nhiệm là việc sử dụng bàn tay của người lạ để tiến hành chiến tranh. Cuộc chiến đó về cơ bản diễn ra tại Xy-ri từ lâu bởi Mỹ đã hỗ trợ quân sự cho phe nổi dậy Xy-ri, trong khi quân đội của Tổng thống An Át-xát (B.A.Assad) lại nhận được vũ khí từ phía Nga. Nhưng vũ khí Nga và Mỹ cũng được sử dụng trong nhiều cuộc xung đột khác trên thế giới. Chính bởi vậy, nói "cuộc chiến ủy nhiệm" đầy đủ tại Xy-ri là chưa hoàn toàn chính xác". Trong khi đó, Chủ tịch Trung tâm phân tích chiến lược và kỹ thuật, R.Pu-khốp (Ruslan Pukhov), cho biết: "Chính quyền B.Ô-ba-ma thừa hiểu rằng, việc cung cấp vũ khí cho quân nổi dậy không chỉ được Nga coi là một thách thức đối với Nga và cá nhân Tổng thống V.Pu-tin, mà còn có thể ảnh hưởng tới an ninh của chính Mỹ một khi số vũ khí này rơi vào tay kẻ thù của nước Mỹ".

NGUYỄN HÒA