QĐND - Tổng thống U-crai-na Pi-ốt Pô-rô-sen-cô (Petr Poroshenko) ngày 25-9 tuyên bố “giai đoạn nguy hiểm nhất” của cuộc chiến tại miền Đông đã trôi qua, đồng thời  cho biết Ki-ép quyết tâm đi theo con đường hướng Tây, đến với Liên minh châu Âu (EU). Tại cuộc họp báo đầu tiên ở thủ đô Ki-ép kể từ khi nhậm chức Tổng thống U-crai-na hồi đầu tháng 6, ông Pi-ốt Pô-rô-sen-cô đã trình bày chương trình cải cách đất nước quy mô lớn trong thời gian 6 năm mang tên "Chiến lược - 2020", với mục tiêu đưa Ki-ép gia nhập Liên minh châu Âu (EU).

Chương trình này gồm 60 cải cách sẽ được hoàn tất trước nhiệm kỳ Quốc hội khóa mới. Cuộc bầu cử quốc hội trước thời hạn được ấn định tổ chức ngày 26-10. Chiến lược trên bao gồm cải cách chống tham nhũng, cải cách tư pháp, cải cách các cơ quan bảo vệ pháp luật và cơ quan quốc phòng và an ninh quốc gia, phi tập trung hóa và cải cách quản lý nhà nước, phát triển doanh nghiệp, cải cách hệ thống y tế, cải cách thuế, phát triển tổ hợp quốc phòng. Những cải cách này thể hiện mục tiêu của ông Pô-rô-sen-cô đưa U-crai-na trở thành thành viên Liên minh châu Âu trong 6 năm tới.

Tổng thống P. Pô-rô-sen-cô tại cuộc họp báo hôm 25-9 ở Ki-ép. Ảnh: AP.

Cùng ngày, Tổng thống U-crai-na Pô-rô-sen-cô cũng ra lệnh cho nội các bãi bỏ quy chế không liên minh, mở đường cho nước này có thể gia nhập các liên minh quân sự như NATO. Trước đó, năm 2010, U-crai-na đã ban bố quy chế không liên minh sau khi quốc hội thông qua một đạo luật cấm nước này trở thành thành viên của bất cứ khối quân sự nào, nhưng vẫn cho phép hợp tác với những liên minh này.

“Kế hoạch hòa bình”, với lệnh ngừng bắn và vùng phi quân sự được thiết lập tại miền Đông Nam U-crai-na đang phát huy tác dụng đưa sự bình yên dần trở lại với nhiều khu vực tại đây. Những diễn biến tích cực tại khu vực này đang trở thành nền tảng để Tổng thống Pô-rô-sen-cô tiếp tục kế hoạch hòa bình của mình, nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng và xung đột, vốn đã cướp đi sinh mạng của hơn 3.500 người.

Trong phát biểu ngày 25-9, ông Pô-rô-sen-cô bày tỏ tin tưởng rằng, thỏa thuận hòa bình giữa chính quyền Ki-ép và lực lượng đối lập miền Đông đồng nghĩa với phần “nguy hiểm nhất” của cuộc xung đột kéo dài 5 tháng đã đi qua. Ông hy vọng vào cuộc bầu cử diễn ra ngày 26-10 tới, qua đó thúc đẩy chương trình cải cách đầy tham vọng để biến đất nước U-crai-na trở nên hấp dẫn hơn với tư cách là một đối tác của châu Âu.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, tham vọng của ông Pô-rô-sen-cô được dự báo sẽ vấp phải rất nhiều khó khăn. Thỏa thuận ngừng bắn đã giúp làm dịu diễn biến chiến sự ác liệt tại miền Đông U-crai-na, tuy nhiên để khôi phục hòa bình thực sự và chấm dứt khủng hoảng U-crai-na sẽ còn một chặng đường dài. Ngay cả khi kế hoạch hòa bình tại miền Đông đã phát huy tác dụng, song vấn đề mấu chốt vẫn là việc chính quyền Ki-ép không có được sự đồng lòng của khu vực này để có thể thực hiện cuộc cải cách toàn diện.

Trong khi chính quyền U-crai-na đang thúc đẩy những nỗ lực gia nhập EU và cả NATO để đối trọng với Nga, thì lực lượng đối lập miền Đông đang thúc đẩy một cuộc bầu cử cho riêng mình. Bằng chứng là thông điệp lạc quan của ông Pô-rô-sen-cô hôm 25-9 nhanh chóng vấp phải phản ứng tiêu cực từ miền Đông. Lại có thêm một số cuộc đụng độ xảy ra và lực lượng đòi liên bang hóa tuyên bố sẽ tổ chức bầu cử độc lập vào ngày 2-11 tới mà không có sự can thiệp của Ki-ép. Đây là điều mà Tổng thống Pô-rô-sen-cô sẽ không bao giờ chấp nhận. Tổng thống U-crai-na đã kêu gọi phần còn lại của thế giới không công nhận các cuộc bầu cử này.

Cuộc chiến tại miền Đông U-crai-na nổ ra từ tháng 3 vừa qua, nhưng đã kéo theo nó là sự đối đầu Đông-Tây căng thẳng chưa từng có. Mọi động thái của các bên liên quan đến khủng hoảng U-crai-na đều có tác động tới những lợi ích đan xen. Việc Nga và phương Tây tiếp tục những trừng phạt và trả đũa lẫn nhau khiến quan hệ đối đầu và tình hình khu vực thêm căng thẳng. Rõ ràng, hiện U-crai-na đang đi trên con đường cải cách đầy chông gai khi mà việc khôi phục hòa bình và kinh tế không chỉ cần sự đồng lòng trong nước, mà còn cần một môi trường quốc tế thuận lợi. Trong thời điểm này, chính phủ của Tổng thống Pô-rô-sen-cô đang nghiêng về phía châu Âu nhiều hơn với hy vọng vào một thỏa thuận thương mại với khối này, vốn là khởi nguồn cho cuộc khủng hoảng U-crai-na và là trung tâm gây căng thẳng Nga - U-crai-na. Trong khi đó, Nga chưa từng từ bỏ lập trường đanh thép về thỏa thuận này.

Về phần gia nhập NATO, đó không phải là điều dễ dàng với U-crai-na. Dù nước này đánh tiếng là “sẵn lòng”, nhưng không phải tất cả các nước thành viên NATO đều hào hứng với ý định này. Bản thân Thủ tướng U-crai-na Y-át-xê-ni-úc (Yatsenyuk) cũng cho rằng, việc nước này gia nhập NATO sẽ không diễn ra trong ngắn hạn.

NGỌC HÀ