Chú trọng tăng trưởng bền vững

Những biến động của tình hình kinh tế đất nước đã được thể hiện khá rõ trong báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Ủy ban thường vụ Quốc hội trong khuôn khổ phiên họp thứ 13. Tăng trưởng kinh tế giữ ở mức khá ổn định, lạm phát đã có dấu hiệu giảm và dự báo năm sau vẫn giữ được mức như năm 2008. Điều đó cho thấy cố gắng của Chính phủ trong điều hành đất nước, tuy nhiên, bội chi ngân sách, nguy cơ lạm phát tăng cao vẫn là vấn đề gây ra nhiều lo lắng, băn khoăn.

Năm 2008, tăng trưởng ở mức 6,5 – 7%, lạm phát 24%

Theo báo cáo của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc, năm 2008 mặc dù có những tác động tiêu cực của kinh tế thế giới và những khó khăn nội tại của kinh tế đất nước, nhưng nước ta vẫn đạt mức tăng trưởng khá, tổng sản phẩm trong nước (GDP) của 9 tháng đầu năm tăng 6,52%, với xu hướng này GDP cả năm ước tăng 6,5-7% so với năm 2007. Cũng theo đánh giá của Bộ trưởng Võ Hồng Phúc, tốc độ tăng giá và lạm phát của năm nay cao hơn nhiều so với các năm trước, mặc dù chỉ số giá tiêu dùng (CPI) từ tháng 6 đã giảm xuống, riêng tháng 9 chỉ tăng 0,18%, nhưng CPI tháng 9-2008 so với tháng 12-2007 lên tới 21,87%, dự báo cả năm sẽ tăng khoảng 24%. Báo cáo còn cho thấy các cân đối vĩ mô của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm, xuất khẩu dự kiến cả năm tăng 33,9%, nhập siêu đang giảm dần, đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng cao (vốn thực hiện ước đạt 10-11 tỷ USD), an sinh xã hội được chú trọng…

Mặc dù có những tác động tiêu cực của kinh tế thế giới và những khó khăn nội tại của kinh tế đất nước, nhưng nước ta vẫn đạt mức tăng trưởng khá (ảnh minh họa)

Mặc dù bức tranh tổng thể nền kinh tế-xã hội đất nước đang có dấu hiệu tốt hơn, nhưng nhìn vào từng chỉ tiêu cụ thể còn rất nhiều vấn đề đáng lo ngại. Chủ nhiệm Ủy ban kinh tế của Quốc hội-Hà Văn Hiền cho rằng, mặc dù Quốc hội có Nghị quyết giảm tăng trưởng GDP từ 8,5-9% xuống 7% nhưng phần lớn địa phương không điều chỉnh và nhiều nơi vẫn đạt ở mức cao, từ đó thể hiện sự thiếu đồng bộ trong điều hành từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó, 9/25 chỉ tiêu dự báo không hoàn thành kế hoạch trong đó có nhiều chỉ tiêu về môi trường và xã hội cho thấy sự thiếu bền vững về phát triển kinh tế trong trung hạn. Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, ngân sách-Phùng Quốc Hiển cảnh báo: Chúng ta sẽ phải trả giá nếu kinh tế phát triển không bền vững, môi trường đang bị đe dọa, rất nhiều nhà máy không có hệ thống xử lý nước thải và xả thẳng ra sông.

Từ dự báo kinh tế-xã hội năm 2008, báo cáo của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đưa ra một số chỉ tiêu chính cho năm 2009, trong đó dự báo 3 phương án tăng trưởng kinh tế. Phương án thứ nhất trong hoàn cảnh các giải pháp chính sách kiềm chế lạm phát có tác động tích cực đến ổn định kinh tế vĩ mô, thì mức tăng trưởng GDP năm 2009 sẽ khoảng 7%. Ở mức độ lạc quan hơn, phương án 2 đặt trong hoàn cảnh kinh tế thế giới sẽ phục hồi vào cuối năm 2009, tăng trưởng GDP khoảng 7,5%. Còn phương án 3 dự báo trái ngược, khi những khó khăn của hệ thống tài chính chậm được khắc phục, kinh tế thế giới trì trệ, tăng trưởng GDP trong nước sẽ chỉ còn 6,5%. Hiện nay Chính phủ đề nghị chọn phương án tăng trưởng kinh tế năm 2009 là 7%. Trong khi đó, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội lại nhất trí với mức tăng trưởng năm 2009 là từ 6,5 đến 7%, bằng với năm nay, nhưng kiềm chế tốc độ tăng CPI ở mức dưới 15%. Về việc lựa chọn phương án này, ông Hà Văn Hiền lý giải: trong bối cảnh kinh tế thế giới đang diễn biến xấu sẽ tác động tiêu cực đến xuất khẩu của nước ta, năm 2009 sẽ tập trung vào nhiệm vụ kiềm chế lạm phát. Cũng về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật-Nguyễn Văn Thuận nêu ý kiến: tại sao chúng ta hiện nay vẫn có tư duy là phải giữ được chỉ số tăng trưởng cao, trong khi thực tế tăng trưởng phải giúp cho đời sống nhân dân nâng lên, không thể có tăng trưởng mà đời sống không tăng.

Bội chi ngân sách Nhà nước đã gần đến mức báo động

Theo xu hướng chung của nền kinh tế đất nước, những kết quả về thu, chi, quản lý điều hành ngân sách Nhà nước (NSNN) cũng có những thay đổi đáng kể, trong đó cả thu và chi ngân sách đều tăng cao. Theo báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, dự toán thu cân đối NSNN năm 2008 là 399.000 tỷ đồng, vượt 23,5%, dự toán chi là 474.280 tỷ đồng, vượt 18,9%. Mặc dù tăng thu ngân sách cao nhưng chủ yếu từ bán tài nguyên và các yếu tố bên ngoài, còn thu nội địa chỉ đạt tỷ lệ thấp. Chẳng hạn thu từ doanh nghiệp nhà nước chỉ tăng 1,5%, điều đó cho thấy tình hình kinh tế năm 2008 có dấu hiệu chững lại và suy giảm. Trên cơ sở năm 2008, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra dự kiến cân đối NSNN năm 2009 như sau: tổng thu NSNN là 418.000 tỷ đồng, tăng 4,8% so với năm 2008, tổng chi là 509.400 tỷ đồng, tăng 7,4%.

Cán cân thu chi NSNN năm 2008 đã cho thấy mức bội chi rất lớn, Chính phủ dự kiến bội chi năm 2008 là 4,95% của GDP, năm 2009 sẽ là 4,8%. Mặc dù mức bội chi giảm, nhưng Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế-Hà Văn Hiền cho rằng: tuy bội chi NSNN đã giảm về tỷ lệ so với năm 2008 nhưng số bội chi tuyệt đối sẽ là 87.300 tỷ đồng vượt xa so với mức bội chi của năm 2008 (66.200 tỷ đồng). Kiểm toán Nhà nước cảnh báo: theo các chuyên gia thế giới mức bội chi 3% là đáng lo ngại và 5% là báo động, chúng ta đang ở giữa mức đáng lo ngại và báo động. Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách-Phùng Quốc Hiển bày tỏ băn khoăn: một vấn đề chưa rõ hiện nay là thu nhiều hay ít sẽ quyết định mức chi hay ngược lại chi sẽ quyết định thu, chúng ta cần có chính sách tăng thu, tiết kiệm chi, để đến năm 2010 chỉ còn dưới 4%.

Kiến nghị với Ủy ban thường vụ Quốc hội về tình hình bội chi NSNN hiện nay, Kiểm toán Nhà nước đề xuất: không nên quy định mức bội chi theo số tuyệt đối và tương đối cứng, chỉ nên xác định thấp hơn hoặc bằng 4,8%, để khi có tăng thu thì sẽ giảm bội chi, không nên sử dụng tăng thu để bố trí chi bổ sung cho các mục đích khác.

Thời gian của năm 2008 không còn nhiều, những kết quả đã đạt được trong điều hành kinh tế vĩ mô đã được thể hiện, tuy nhiên để bảo đảm mức tăng trưởng bền vững trong dài hạn, giảm lạm phát, giảm bội chi NSNN, cần tính toán cụ thể cũng như dự báo sát thực đối với tình hình kinh tế-xã hội của đất nước những tháng cuối năm nay và năm 2009.

ĐỖ MẠNH HƯNG