Chọn phương án có lợi nhất cho dân

* Sáng 29-11 sẽ thông qua Dự án Luật Đất đai (sửa đổi)

QĐND - Nhắc lại lời dạy của Bác Hồ: “Cái gì có lợi cho dân thì phải hết sức làm”, đại biểu Nguyễn Bắc Việt (đoàn Ninh Thuận) đã kiến nghị dự thảo Luật Đất đai khi sửa đổi phải thể hiện quan điểm chỉ đạo như vậy. Đó cũng là tinh thần của nhiều ý kiến phát biểu suốt buổi chiều qua (22-11), Quốc hội đã dành thêm một buổi để thảo luận về đạo luật hết sức quan trọng này…

Đừng quên mục tiêu ruộng đất của cách mạng

Nhiều đại biểu đã đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, có nhiều tiến bộ của Dự thảo Luật. Đại biểu Nguyễn Quốc Bình (đoàn TP Hà Nội) nhận xét, với 212 điều, Dự thảo Luật Đất đai đã hoàn thiện hơn, cụ thể hơn, có nhiều thay đổi, nhất thể hóa với nhiều luật khác, khắc phục tình trạng chồng chéo. Đại biểu La Ngọc Thoáng (đoàn Cao Bằng) đánh giá cao các quy định khá cụ thể về quy hoạch trong Dự thảo. Còn đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (đoàn Quảng Bình) thì cho rằng, Dự thảo đã tập trung tháo gỡ những khó khăn vướng mắc của Luật Đất đai 2003.

Là một cán bộ công tác tại quê lúa, Đại biểu Phạm Xuân Thường (đoàn Thái Bình) nhất trí cao với quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân, coi đây là một trong những mục tiêu chính của cách mạng. Nhưng các quy định hiện hành cho thấy quyền sở hữu toàn dân chưa được bảo đảm tốt trên thực tế. Đại biểu Thường băn khoăn trước thực trạng những người sinh sau năm 1993 chưa được chia đất thì sở hữu với họ chỉ trên danh nghĩa. Đại biểu này kiến nghị không nên kéo thời gian giao đất nông nghiệp lên 50 năm, chỉ có lợi cho những “đại gia” đầu cơ đất. Nước ta là nước nông nghiệp, dân số tăng nhanh, từ  năm 1993 đến nay có khoảng 20 triệu người  tăng thêm, trong đó 14 triệu người làm nông nghiệp… “Những người này làm gì để sống nếu không có đất. Suốt 212 điều luật không có chỗ nào nhắc đến những người này?” - đại biểu Thường băn khoăn và đề xuất, nên 5 năm một lần điều chỉnh việc giao đất.

Vấn đề này được đại biểu Trần Đình Long (đoàn Đắc Nông) đồng tình, nhấn mạnh: “Luật Đất đai có tính chất quyết định tồn tại của chế độ XHCN. Nhưng những quy định khẳng định rõ bản chất sở hữu toàn dân lại chưa cụ thể, nhất là với 1/4 dân số chưa được giao đất.

Trung tướng Trần Văn Độ (Đại biểu Quốc hội đoàn An Giang) phát biểu tại hội trường. (ảnh: VPQH)

Xử lý các “lỗ hổng” về thu hồi đất

“Vấn đề thu hồi đất còn chưa thận trọng, chưa quán triệt hết quan điểm của Đảng, giành chính quyền rồi thì phải chú ý khẩu hiệu ruộng đất cho dân cày, phải lo đất cho dân” - đại biểu Nguyễn Bắc Việt đi từ vấn đề mục tiêu cách mạng và cho rằng cách dùng từ “thu hồi đất” là chưa phù hợp, nên thay bằng cụm từ “thay đổi quyền sử dụng đất”. Theo đó, Điều 54 của dự thảo cũng nên quy định việc Nhà nước thay đổi quyền sử dụng đất của cá nhân và tổ chức trong trường hợp thật cần thiết vì “lợi ích quốc gia và lợi ích của nhân dân”, chỉ cần nêu hai lợi ích đó là đầy đủ.

Nhiều đại biểu đã dẫn nội dung hiến định trong Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, chỉ thu hồi đất trong những trường hợp “thật sự cần thiết” và chỉ ra quan điểm này chưa được thể hiện rõ trong Dự thảo Luật Đất đai. Theo đại biểu Tô Văn Tám (đoàn Kon Tum), các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành Luật Đất đai 2003 đã mở ra tới 54 lĩnh vực được thu hồi, gây nên những hệ lụy bức xúc. Cho nên, vấn đề thu hồi cần được quy định rõ, chỉ trường hợp nào phục vụ lợi ích công cộng thì thu hồi, trường hợp nào vì lợi ích kinh doanh thì không thu hồi. Đại biểu Bùi Mạnh Hùng (đoàn Bình Phước) cũng phát hiện chương 6 của Dự thảo còn thiếu các quy định về trường hợp “thật sự cần thiết”. Việc thu hồi phải thỏa mãn hai điều kiện “đúng quy định của pháp luật” và “thật sự cần thiết”.  Đại biểu đề nghị tất cả các trường hợp thu hồi đất đều phải thông qua Quốc hội và HĐND cấp  tỉnh. Điều này biểu hiện, Chính phủ là đại diện chủ sở hữu còn quyền quyết định các vấn đề của chủ sở hữu thì nên giao cho Quốc hội và HĐND các cấp. Có như vậy thì quan điểm sở hữu toàn dân mới thật sự có ý nghĩa thực tế.

Người dân phải có mặt trong quy hoạch

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Phương, điều này vô cùng cần thiết và sẽ là thanh gươm chặt đứt các “nhóm lợi ích”. Bởi vì hiện nay quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất người dân không được tham gia, nhiều nơi thu hồi đất mà người dân không nắm rõ quy hoạch nên bị lừa đảo, thiệt thòi, còn những “cò”, những cán bộ nắm được quy hoạch thì đầu cơ trục lợi.

Đại biểu La Ngọc Thoáng đề nghị thay cụm từ “có trách nhiệm” lấy ý kiến người dân trong quy hoạch bằng “có nghĩa vụ” để tăng hiệu lực vấn đề. Ngoài ra, cần phải quy định thêm tỷ lệ trên 70-80% người dân đồng thuận thì quy hoạch mới được triển khai.

Đại biểu Bùi Mạnh Hùng đề xuất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sau 3 năm mà không thực hiện thì phải hủy bỏ hoặc điều chỉnh để tránh quy hoạch treo; song điều chỉnh không quá một lần, không mở rộng diện tích, để tránh bị “lách luật” và bị lợi ích nhóm chi phối.

Loại bỏ nghịch lý giá đất

Nhìn nhận ở góc độ một chuyên gia pháp luật, Trung tướng Trần Văn Độ (đại biểu Quốc hội đoàn An Giang) cho rằng, giá đất là vấn đề cực kỳ phức tạp, nhạy cảm. Chính sách hai giá đất và việc định giá đất mất công bằng là nguyên nhân  tạo ra tham nhũng, khiếu kiện. Bất hợp lý này chưa được thu hẹp hoặc xóa bỏ trong Dự thảo. Trong dự thảo không thấy bóng dáng quy trình giá đất, cơ quan tham mưu giá đất, vẫn còn tình trạng cơ quan thu hồi “vừa đá bóng vừa thổi còi”. Cho nên, cần bổ sung cơ chế tham mưu thu hồi đất, có cơ quan tham mưu thu hồi đất, cơ quan định giá đất độc lập và có cơ chế giám sát đặc thù của HĐND trong định giá đất.

Đại biểu La Ngọc Thoáng kiến nghị có quy định trình tự, thủ tục định giá đất ngay trong luật, tránh mỗi tỉnh một cách làm khác nhau.

Chiều qua, có 24/31 đại biểu đăng ký đã phát biểu tại Quốc hội. Theo kết luận của Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, dự án Luật Đất đai sửa đổi sẽ được Quốc hội biểu quyết thông qua vào sáng 29-11 tới.

NGUYÊN MINH