QĐND - Ngày 14-4, Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma đã đồng ý để Quốc hội do đảng Cộng hòa kiểm soát có tiếng nói đối với thỏa thuận hạt nhân với I-ran. Đây được cho là động thái nhượng bộ một cách miễn cưỡng của ông B.Ô-ba-ma trong cuộc đối đầu kéo dài vừa qua giữa phe Cộng hòa và phe Dân chủ liên quan tới chương trình hạt nhân của I-ran...

Thượng nghị sĩ Bốp Coóc-cơ (thứ hai, từ phải sang) trả lời các phóng viên sau khi Ủy ban Đối ngoại thượng viện thông qua dự luật về xem xét chương trình hạt nhân I-ran. Ảnh: AP

Nhà Trắng ra thông báo cho biết, Tổng thống B.Ô-ba-ma sẽ ký dự luật có tên “Đạo luật xem xét chương trình hạt nhân I-ran” đã được Ủy ban Đối ngoại thượng viện nhất trí thông qua ngày 14-4. Theo dự luật này, Quốc hội sẽ có quyền xem xét, thậm chí có thể bỏ phiếu đối với thỏa thuận hạt nhân cuối cùng theo kế hoạch dự kiến sẽ đạt được vào cuối tháng 6 tới.

“Đạo luật xem xét chương trình hạt nhân I-ran” được thông qua là kết quả của sự thỏa hiệp giữa các nhà lập pháp của hai đảng, theo đó hai bên nhất trí rút ngắn thời gian xem xét của Quốc hội xuống 52 ngày, thay vì 60 ngày như đề xuất trước đây. Dự luật cũng yêu cầu tổng thống cứ 90 ngày phải xác nhận trước Quốc hội về việc I-ran tuân thủ các điều khoản của thỏa thuận. Ngoài ra, Tổng thống cũng phải đệ trình Quốc hội các báo cáo chi tiết về chương trình hạt nhân của I-ran, cũng như sự ủng hộ (bị cáo buộc) của Nhà nước Hồi giáo đối với chủ nghĩa khủng bố. Đáng chú ý, theo dự luật này, Quốc hội có thể từ chối kết quả thỏa thuận toàn diện cuối cùng nếu các điều khoản vẫn tạo điều kiện để I-ran phát triển chương trình hạt nhân gây tranh cãi.

Để đạt được dự luật mang tính thỏa hiệp trên, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri cùng các quan chức khác của Nhà Trắng đã phải trải qua hai ngày điều trần kín trước Quốc hội về kết quả các vòng đàm phán và thỏa thuận khung vừa đạt được ngày 2-4 giữa nhóm P5+1 và I-ran về chương trình hạt nhân của nước này.

Sự thay đổi thái độ này của chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma được cho là không chỉ vì chịu áp lực từ phe Cộng hòa, mà có cả áp lực từ các nhà lập pháp của đảng Dân chủ. Chủ tịch ủy ban Đối ngoại thượng viện, Thượng nghị sĩ Bốp Coóc-cơ cho biết, dự luật được nhiều thành viên đảng Dân chủ ủng hộ mạnh mẽ. Bằng chứng cụ thể là dự luật về I-ran tại ủy ban Đối Ngoại thượng viện nhận được toàn bộ 19 phiếu thuận và không có bất kỳ phiếu chống nào. Cả 9 thượng nghị sĩ của đảng Dân chủ tại ủy ban đều bỏ phiếu ủng hộ.

Phản ứng về diễn biến trên, theo Roi-tơ, ngày 15-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao I-ran, Ma-di-ê Áp-kham (Marzieh Afkham) cho biết, nước này sẽ không cho phép các vấn đề chính trị nội bộ của Mỹ làm chệch hướng các cuộc đàm phán hạt nhân. Phát biểu tại một cuộc họp báo, ông M.áp-kham nói: “Đó là vấn đề liên quan tới công việc nội bộ của họ. Chúng tôi đang thương lượng với Chính phủ Mỹ”.

Liên quan tới tiến trình đàm phán, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ma-ri Háp (Marie Harf) thông báo, vòng đàm phán mới giữa các chuyên gia về thỏa thuận hạt nhân với I-ran sẽ được khởi động vào tuần tới nhằm giải quyết các vấn đề còn bất đồng.

Trong một động thái nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi tới thỏa thuận cuối cùng, Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken đã hối thúc các nước đang áp đặt các biện pháp trừng phạt I-ran liên quan tới chương trình hạt nhân của Tê-hê-ran nên duy trì cách tiếp cận thống nhất, tiến tới dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Trước đó, trong bài phát biểu trên truyền hình ngày 9-4, Tổng thống I-ran, Hát-xan Giâu-ha-ni tuyên bố nước này chỉ ký thỏa thuận hạt nhân với Nhóm P5+1 khi tất cả các biện pháp trừng phạt được dỡ bỏ.

XUÂN PHONG