Hòn Khoai là thắng cảnh và cũng là di tích lịch sử cách mạng quan trọng của tỉnh Cà Mau. Đảo Hòn Khoai là chứng tích lịch sử Nam bộ với ngọn Hải Đăng trên biển gắn liền với Khởi nghĩa Hòn Khoai và người anh hùng Phan Ngọc Hiển của tỉnh Cà Mau hào hùng trong kháng chiến.
Hòn Khoai nằm ngoài biển Ðông, cách đất liền gần 15 km. Nơi đây có rừng gần như còn nguyên vẹn với nhiều loại gỗ quý, nhiều nhất là gỗ sao và một quần thể động thực vật phong phú, phong cảnh thiên nhiên hoang dã luôn cuốn hút khách du lịch. Năm 1994, Bộ Văn hóa - Thông tin đã công nhận Hòn Khoai là di tích thắng cảnh cấp quốc gia.
Bờ biển Hòn Khoai có nhiều long tu (rong biển) đóng quanh những tảng đá. Loại rong này ăn rất mát và bổ. Tại Hòn Khoai có đến 221 loài thực vật bậc cao thuộc 78 họ tạo nên một "đại ngàn" phong phú, đa dạng với nhiều loại cây có giá trị kinh tế rất cao. Cây ăn trái gồm xoài, quýt, dừa... Cây lấy gỗ gồm bằng lăng, chiêu liêu, dầu rái, muỗng, ràng vàng (lim), quế quan, rè vàng, thị rừng, trám mạo, trâm trắng, trường kẹn… Cây làm thuốc có cốt toái bổ lá lớn, cốt toái bổ lá nhỏ, dây tiết dê, quyết rồng, khoai mài, ngũ gia bì, quế quan, sầu đâu, thần thông, thiên kim đằng, thiên niên kiện…
Hòn Khoai hiện là môi trường sống cùa 29 loài thuộc 18 họ, gồm: Bò sát 7 loài, chim 20 loài, thú 2 loài. Động vật rừng còn tồn tại một số loài có giá trị và có số lượng cá thể đáng chú ý là: Kỳ đà, rắn mai gầm, rắn ráo, trăn hoa, sóc bụng xám. Đặc biệt loài bản địa của đảo như sóc bụng xám, kỳ đà, trăn hoa... đã phát triển rất mạnh về số lượng, có thể nói ở bất kỳ chỗ nào trên đảo cũng có thể gặp chúng. Các loài chim bay giỏi thuộc họ chim ưng, cắt, chim én, nhạn… cũng thấy xuất hiện nhiều.
Có người ví Hòn Khoai như một nàng công chúa ngủ quên giữa biển, cần sớm được đánh thức. Tiềm năng của Hòn Khoai rất lớn. Nếu có sự đầu tư thích hợp, Hòn Khoai có thể là trung tâm du lịch lớn của Việt Nam, nơi tham quan du lịch hấp dẫn của xứ biển.
Thanh Hương