Lợi nhuận từ việc kinh doanh cổ phiếu (CP) trên thị trường đạt từ 20% đến 100% trên số vốn bỏ ra trong thời gian qua đã làm cho nhiều người đổ xô vào lĩnh vực này. Tuy nhiên, do nguồn cung không đáp ứng đủ cầu nên đã diễn ra việc thu tóm, săn lùng CP bằng mọi cách.

Đấu bằng mọi giá!

Phải mất thời gian khá lâu sau khi thị trường chứng khoán nước ta đi vào hoạt động, phương thức đưa cổ phiếu ra thị trường thứ cấp bằng hình thức đấu giá mới được thực hiện.

Đó là ngày 17-2-2005, tại Dinh Thống Nhất (TPHCM), Công ty cổ phần Vinamilk tiến hành bán đấu giá 1.827.000 CP VNM với giá khởi điểm 220.000 đồng/CP. Kết quả bất ngờ đã xảy ra khi giá trúng thầu bình quân lên đến 313.000 đồng/CP, làm lợi cho Nhà nước gần 400 tỷ đồng, đồng thời xóa bỏ việc ban phát quyền mua CP bằng hình thức cổ phần khép kín.
Phương thức đấu giá trở nên hấp dẫn giới đầu tư khi Tổng công ty Vinaconex tổ chức đấu giá ở hai đầu Hà Nội và TPHCM vào tháng 10-2006. Từ giá khởi điểm 11.000 đồng/CP, giá thắng thầu bình quân đã đạt mức 26.029 đồng/CP. Mức giá này một số nhà đầu tư cho là cao ở thời điểm ấy nhưng chỉ một tuần sau, giá giao dịch ở thị trường tự do (OTC) của Vinaconex tăng lên đến 35.000 đồng/CP. Và đến tháng 12-2006 đã đẩy lên mức 60.000 đồng/CP. Đến thời điểm này, cổ phiếu trên được chào mua bán ở mức 90.000 đồng/CP!

Lợi nhuận mà người thắng thầu thu được từ giá đấu giá và giá thị trường quá lớn đã tạo “chất men” kích thích mọi người, mọi giới vào cuộc. Cộng với sự sôi động của thị trường chứng khoán trong 3 tháng qua và việc giá cổ phiếu thay đổi liên tục với chiều đi lên đã làm cho sàn đấu giá trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết.

Một cuộc đấu giá bây giờ có từ 2.000 đến trên 7.000 nhà đầu tư tham gia! Việc đặt giá trở nên khó đoán hơn bao giờ hết do nhà đầu tư gần như không còn dựa vào kết quả kinh doanh cũng như tiềm năng tương lai của doanh nghiệp mà cứ đấu bằng mọi giá để được sở hữu cổ phiếu. Giá đấu thắng của Công ty cổ phần (CTCP) Vận tải dầu khí lên đến 81.237 đồng/CP, Công ty cổ phần Bảo hiểm Dầu khí 160.250 đồng/CP!

Tuy nhiên, những kỷ lục này bị giá trúng của Khu công nghiệp (KCN) Hiệp Phước làm lu mờ khi giá CP đấu lên đến 225.569 đồng/CP. Tỷ lệ người trúng giá thường chỉ chiếm khoảng 5% số người tham gia, thậm chí như lượng nhà đầu tư thắng trong phiên đấu giá KCN Hiệp Phước chỉ chiếm khoảng 0,4%. Điều này cho thấy mức độ khốc liệt của phương thức đấu giá doanh nghiệp.

Không đấu vẫn thắng (?!)

Không thể bỏ qua lợi nhuận béo bở từ kinh doanh CP, những nhà đầu tư không thắng thầu đã sử dụng nhiều phương cách để có được CP mà họ muốn. Ai cũng biết công nhân, nhân viên các công ty cổ phần được mua CP của chính công ty họ ở mức giá dưới giá thắng thầu khoảng 30%.

Ngay sau khi có kết quả trúng thầu, giới đầu tư liền tiếp xúc ngay với đối tượng trên để gạ mua cổ phiếu với mức giá trên giá trúng thầu từ 1.000 đến 5.000 đồng/CP.

Hiện nay, đang có đợt bùng phát thu gom CP ở các doanh nghiệp cao su Tây Ninh, Thống Nhất, Đồng Phú… Một hình ảnh trở nên quen thuộc khi những xe hơi mang bảng số TPHCM chạy bon bon trong các lô cao su ở các tỉnh miền Đông Nam bộ để tiếp cận với công nhân. Việc mua tận gốc này còn diễn ra ở các đơn vị dệt may như Nhà Bè, Việt Thắng...

Ngoài ra, một số người không trực tiếp tham gia đấu thầu mà tiến hành mua lại CP từ những nhà đầu tư trúng thầu “bán lúa non”. Và thường mức giá này cao hơn giá trúng thầu khoảng 5.000-10.000 đồng/CP, xem ra vẫn hời hơn nếu đặt hớ giá trong phiên đấu thầu chính thức.

Nghề mới: Cò cổ phiếu

Nhà đầu tư hiện nay cũng dễ dàng tìm ra nguồn cung cũng như bán lại CP từ đội quân “cò” chứng khoán. Đội quân này xuất thân từ nhiều thành phần và xuất hiện nhiều nhất kể từ giữa 2006 đến nay tại các công ty chứng khoán.

Ở Công ty Chứng khoán Sài Gòn (SSI) không dưới 50 “cò” có mặt thường xuyên để tìm nguồn khách. Hưởng phần trăm từ mua và bán CP, có “cò” kiếm được trên 30 triệu đồng/ngày.

Có sự liên kết giữa những nhóm “cò”, thậm chí đường dây này có thể thực hiện giao dịch từ Hà Nội vào TPHCM và ngược lại. Đây cũng là đội quân tung tin thất thiệt khiến thị giá nhiều CP tăng giảm vô căn cứ. Khi có trong tay một mã chứng khoán nào đó, họ hết lời ca ngợi hoặc thêu dệt những kế hoạch kinh doanh mà đến những vị giám đốc của chính các công ty ấy cũng không nghĩ ra được.

Chỉ với mục đích bán và đẩy giá CP đó lên thật cao đã làm cho người đầu tư vào CP của TDH, SDN, SFN… thời gian qua thành nạn nhân. Những cổ phiếu trên được kích giá lên khá cao trước khi được niêm yết, song đến khi giao dịch chính thức trên TTGDCK đã có một sự đều chỉnh giá, làm không ít nhà đầu tư mất đi một khoảng tiền không nhỏ.

Nguy hiểm hơn nữa, trong đội quân này còn có nhân viên của các công ty chứng khoán nên họ dễ dàng gây được lòng tin của giới đầu tư. Nhưng qua họ, nhà đầu tư thường thua nhiều hơn là thắng trong việc đầu tư vào một loại CP nào đó. Riêng họ thì dễ dàng hốt bạc mà không cần bỏ vốn.

Rủi ro trong việc săn lùng CP không phải là nhỏ. Khi một số nhà đầu tư hết “say” và bình tĩnh lại, thị trường đã xuất hiện tình trạng bỏ cọc sau khi thắng thầu. Kết quả bỏ thầu ở Công ty CP Cao su Đồng Phú và Công ty TNHH Một thành viên Cao su Tây Ninh là một ví dụ cụ thể.

Số lượng cổ phần nhà đầu tư từ chối mua cổ phần của Cao su Đồng Phú là 11.212 cổ phần và Cao su Tây Ninh là 16.006 cổ phần. Như vậy, có nghĩa là họ chấp nhận mất đi số tiền cọc tương đương 498.089.400 đồng chỉ cho hai loại CP trên. Xem ra có được CP cũng quá chua cay. Chiến thắng ở cuộc chơi này là không dễ.
HỒNG TRƯỜNG - SGGP