Bổ sung nhiều nội dung tiến bộ về nhân quyền

* Thông qua Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi) và Luật Đấu thầu (sửa đổi)

QĐND - Dẫn lại câu chuyện đức Giáo hoàng Francis trên chuyến bay trong ngày hội trẻ công giáo toàn cầu lần thứ 28 vào tháng 7 vừa qua đã có câu trả lời rất nhân văn trước các nhà báo về hôn nhân đồng giới, đại biểu Trần Mạnh Cường (đoàn Đắc Lắc) đã đánh giá Dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình (sửa đổi) “phù hợp với cuộc sống xã hội ngày nay, phù hợp với nhận thức quyền con người”. Đó cũng là đánh giá chung của nhiều đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận sáng qua (26-11)…

Hội nhập nhưng phải hài hòa với truyền thống

Điều khiển nội dung phiên thảo luận, Phó chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng cho biết, Dự án luật này đã được thảo luận tại tổ vào ngày 14-11, có 158 lượt đại biểu thảo luận rất sôi nổi, trách nhiệm và phong phú.

Trở lại với phát biểu của đại biểu Cường, dự án luật lần này có những quy định nhạy cảm đối với truyền thống xã hội trước đây như sống chung không đăng ký kết hôn, mang thai hộ và việc chung sống giữa những người cùng giới tính. Tuy nhiên, dự thảo luật khi quy định về hôn nhân đồng giới đã không dùng chữ "cấm" mà chỉ quy định nhà nước không thừa nhận là mang tính nhân văn và phù hợp vì với sự tiến triển của y học sau này, y học có thể chữa trị được cho những người đồng tính.

Đại biểu Hồ Thị Thủy (đoàn Vĩnh Phúc) cho rằng, Dự thảo Luật phù hợp với thực tế Việt Nam là thành viên của các điều ước quốc tế liên quan đến quyền con người, quyền công dân trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, song cần xử lý hài hòa mối quan hệ giữa việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa chuẩn mực đạo đức, gia đình truyền thống Việt Nam, hội nhập quốc tế nhưng không làm thay đổi chuẩn mực đạo đức văn hóa truyền thống.

Đại biểu Quốc hội Trần Hồng Thắm (đoàn TP Cần Thơ) phát biểu tại hội trường. Ảnh: VPQH

Độ tuổi kết hôn: 18 hay 20?

Theo đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (đoàn Bà Rịa-Vũng Tàu) thì quy định nam, nữ đủ 18 tuổi trở lên được kết hôn là phù hợp với quy định của các luật khác và đáp ứng được thực tế kết hôn trong xã hội. Cũng không đáng lo ngại gia tăng kết hôn sớm vì theo báo cáo của tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, nam kết hôn lần đầu ở tuổi 26,2; nữ kết hôn lần đầu ở tuổi 22,8, cao hơn nhiều so với luật định.

Quan điểm trên được đại biểu Khúc Thị Duyền (đoàn Thái Bình) đồng tình và phân tích, quy định đó sẽ phù hợp với công ước quốc tế đã có 187 nước tham gia mà Việt Nam ký kết từ năm 1982. Trong công ước ghi rất cụ thể về lĩnh vực hôn nhân, gia đình, đặc biệt là bình đẳng giữa nam và nữ trong việc kết hôn, đảm bảo loại trừ được các thành kiến, phong tục tập quán dựa trên tư tưởng là giới này hơn, giới kia kém. Đại biểu Trần Hồng Thắm (đoàn TP Cần Thơ) nhấn mạnh sự tương thích với công ước CEDAW, việc quy định tuổi kết hôn cho nam và nữ khác nhau cần phải bị bãi bỏ vì đã dựa trên tư tưởng không đúng cho là phụ nữ có mức độ phát triển trí tuệ và thể chất khác với nam giới. Song đại biểu đề nghị nên bổ sung các quy định chế tài không được khuyến khích kết hôn sớm.

Tuy nhiên, từ thực tế ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Giàng A Chu (đoàn Yên Bái) cho biết, khi tiếp xúc cử tri nhiều lần thì đồng bào còn kiến nghị tuổi kết hôn của nữ là…16 tuổi để cho phụ nữ người dân tộc vùng sâu, vùng xa đủ 16 tuổi được lấy chồng mà không vi phạm luật. Tuy nhiên qua nghiên cứu, đại biểu Chu cũng đồng tình 18 tuổi mới được kết hôn để đảm bảo đủ độ trưởng thành và năng lực làm cha, làm mẹ.

Đại biểu Triệu Thị Thu Phương (đoàn Bắc Kạn) lại không đồng tình với quy định này và cho rằng, nên giữ quy định nam giới đủ 20 tuổi trở lên vì tuổi đang độ trưởng thành, nếu kết hôn sẽ ảnh hưởng đến việc học tập, xin việc làm hết sức khó khăn, kết hôn sẽ là gánh nặng cho cha mẹ, kéo theo nhiều hệ lụy cuộc sống. Đại biểu kiến nghị nên tham khảo kinh nghiệm ở Trung Quốc, quy định độ tuổi kết hôn của nam từ đủ 22 tuổi và nữ từ đủ 20 tuổi.

Hôn nhân đồng giới và mang thai hộ: Còn nhiều băn khoăn

“Điều tôi băn khoăn nhất về mang thai hộ là nguyên tắc bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho trẻ em” - đại biểu Thắm băn khoăn khi quy định trẻ em là đối tượng của hợp đồng trong thỏa thuận mang thai hộ đương nhiên biến trẻ em thành… hàng hóa giao dịch, ý nghĩa nhân đạo sẽ không còn. Đại biểu đề nghị chưa đưa vấn đề mang thai hộ vào luật ở thời điểm này. Hiện nay nhiều nước trên thế giới vẫn quy định cấm mang thai hộ, đặc biệt trong khối EU có 20/28 nước cấm mang thai hộ.

Dẫn ra nhiều bất cập khác, đại biểu Triệu Thị Nái (đoàn Hà Giang) cũng không ủng hộ vấn đề mang thai hộ vì “đây là vấn đề rất phức tạp và nhạy cảm”. Việc mang thai hộ còn “phát sinh nhiều rắc rối”, khó ngăn chặn việc đẻ thuê khi quy định điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo như dự thảo luật là rất lỏng lẻo. Một số nước phát triển như Pháp, Đức, I-ta-li-a và một số tiểu bang của Hoa Kỳ cũng cấm mang thai hộ.

“Chúng ta mới nghĩ nhân đạo cho người không mang thai được, còn người mang thai hộ có nhân đạo không và có nhân đạo với đứa trẻ mới sinh ra hay không thì cần  phân tích thấu đáo” - Đại biểu Lê Văn Hoàng (đoàn Đà Nẵng) đặt câu hỏi và đề nghị chưa quy định việc mang thai hộ vào luật, cần thu thập thêm ý kiến đóng góp của xã hội.

Đại biểu Nông Thị Lâm (đoàn Lạng Sơn) cho rằng, việc chung sống như vợ, chồng giữa những người cùng giới tính là không phù hợp với đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục Việt Nam và không đảm bảo chức năng của gia đình về vấn đề duy trì nòi giống. Cần khảo sát xem hiện nay ở nước ta tỷ lệ người cùng giới tính sống chung? Tuy chia sẻ với những người cùng giới tính nhưng cũng cần cẩn thận, cân nhắc khi đưa những vấn đề này vào trong luật.

NGUYÊN MINH