QĐND - Một Thiếu tướng lục quân Mỹ đã thiệt mạng trong vụ xả súng kinh hoàng xảy ra tại một cơ sở huấn luyện quân sự ở thủ đô Ca-bun, Áp-ga-ni-xtan, vào ngày 5-8. Vụ việc xảy ra khi chỉ còn 5 tháng nữa là tới thời hạn quân đội Mỹ và liên quân quốc tế triệt thoái khỏi Áp-ga-ni-xtan một lần nữa cho thấy mối đe dọa từ các cuộc tấn công nội bộ và những nghi vấn về khả năng xâm nhập của Ta-li-ban trong lực lượng quân sự Áp-ga-ni-xtan.

Phát biểu tại buổi họp báo vào sáng sớm 6-8 (theo giờ Việt Nam), Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ, Giôn Cơ-bi (John Kirby) xác nhận một cá nhân được tin là binh sĩ Áp-ga-ni-xtan đã xả súng vào các sĩ quan cấp cao thuộc Lực lượng Hỗ trợ an ninh quốc tế (ISAF) do NATO cầm đầu, đang có mặt tại Học viện Quốc phòng Marshal Fahim ở Ca-bun.

Tướng H.Grin bị bắn chết hôm 5-8, tại Áp-ga-ni-xtan. Ảnh: Los Angeles Times

Hãng tin AFP dẫn nguồn Bộ Quốc phòng Mỹ xác nhận quan chức Mỹ thiệt mạng là Thiếu tướng Ha-rôn J.Grin (Harold J. Greene), một quan chức cao cấp thuộc Bộ chỉ huy Quân sự quốc tế thuộc ISAF. Như vậy, đây là sĩ quan cấp cao nhất của Mỹ thiệt mạng tại Áp-ga-ni-xtan, kể từ khi Oa-sinh-tơn phát động cuộc chiến chống Ta-li-ban sau sự kiện 11-9-2001. Trong khi đó, quân đội Đức thông báo, tướng nước này Mai-cơn Bát-chơ (Michael Bartscher), cố vấn lực lượng ISAF tại Bộ Quốc phòng Áp-ga-ni-xtan, bị trọng thương cùng với 14 người khác, song không nguy hiểm tới tính mạng và đã được chăm sóc y tế kịp thời. Hai viên tướng trên gặp nạn khi tới làm việc ở học viện trên.

Theo mô tả của các nhân chứng tại hiện trường, nghi phạm mặc đồng phục của quân đội Áp-ga-ni-xtan, trên tay cầm một khẩu súng tự động đã bước vào Học viện Quốc phòng Marshal Fahim rồi xả đạn vào các quan chức và binh lính phương Tây cũng như đồng đội của mình. Đài NBC News dẫn nguồn tin cấp cao tiết lộ tay súng có khả năng là một vệ sĩ của thống đốc tỉnh Paktia. Ngoài ra có tin người này có liên hệ với Ta-li-ban. Kẻ xả súng bị binh sĩ Áp-ga-ni-xtan giết chết ngay tại hiện trường. Theo Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Áp-ga-ni-xtan, hiện chưa rõ đối tượng xả súng là binh sĩ hay một phần tử cải trang binh sĩ để trà trộn vào trung tâm huấn luyện.

Từ mấy năm nay ở Áp-ga-ni-xtan vẫn thường xảy ra những vụ tấn công gọi là “green-on-blue” (quân ta bắn quân mình) khi những thành viên của các lực lượng vũ trang Áp-ga-ni-xtan quay súng bắn vào binh lính Mỹ và liên quân nước ngoài. Những vụ tấn công này đã làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin giữa quân đội hai bên, trong khi NATO phải đảm nhận trọng trách huấn luyện 350.000 binh sĩ Áp-ga-ni-xtan để họ có thể đương đầu với Ta-li-ban sau khi quân đội Mỹ và NATO rút đi.

Năm 2012, hàng chục vụ tấn công như vậy đã khiến lực lượng NATO phải có những biện pháp quyết liệt để hạn chế tiếp xúc với quân đội Áp-ga-ni-xtan. Kể từ đó, số vụ tấn công do lính Áp-ga-ni-xtan gây ra nhắm vào binh sĩ NATO giảm đáng kể, chỉ còn 15 vụ năm 2013 so với 48 vụ một năm trước đó. Tuy nhiên, chính sự dè chừng và đề phòng lẫn nhau này đã ảnh hưởng đến việc hợp tác giữa liên quân và binh sĩ Áp-ga-ni-xtan, khiến cho các chiến dịch quân sự chống Ta-li-ban càng trở nên khó khăn gấp bội.

Vụ xả súng vào đồng đội nêu trên được cho là vụ việc nghiêm trọng nhất kể từ khi ISAF triển khai hoạt động ở Áp-ga-ni-xtan. Vụ tấn công này khiến dư luận đặt câu hỏi về khả năng của NATO trong việc huấn luyện và cố vấn cho lực lượng an ninh Áp-ga-ni-xtan, trong bối cảnh quân đội phương Tây đang dần rút ra khỏi nước này. Dù Ta-li-ban không lên tiếng nhận trách nhiệm về vụ tấn công nhưng người ta cũng không thể không nghĩ đến khả năng lực lượng này đã cài cắm được nhiều người vào quân đội và các tổ chức an ninh Áp-ga-ni-xtan.

Chính Lầu Năm Góc cũng thừa nhận rằng, họ không thể loại trừ được nguy cơ xảy ra các vụ tấn công nội bộ “hèn nhát” như vậy, bởi Áp-ga-ni-xtan từ trước tới nay “vẫn là một vùng chiến sự”. Đến cuối năm nay, khi toàn bộ lực lượng liên quân rút đi, quân đội Áp-ga-ni-xtan được họ dày công xây dựng từ năm 2001 sẽ phải tự mình đương đầu với các thách thức về huấn luyện, hậu cần và tác chiến, đặc biệt là trước đối thủ Ta-li-ban ngày càng lớn mạnh.

A.Co-đi-xman (Anthony Cordesman), nhà phân tích quân sự kỳ cựu của Tổ chức Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận xét các vụ “quân ta bắn quân mình” và các vụ tấn công nhắm vào đội ngũ chính khách Áp-ga-ni-xtan cho thấy quân nổi dậy đã hồi phục. Theo ông Co-đi-xman, đây là một thực tế hiển nhiên, mặc dù hiện chưa rõ bao nhiêu vụ là do người của Ta-li-ban cài cắm thực hiện và bao nhiêu vụ là do sự trút giận của lính Áp-ga-ni-xtan vào các lực lượng Mỹ và ISAF.

Ngày 6-8, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ch.Hây-gơ (Chuck Hagel) đã có cuộc điện đàm với tướng Giâu Đăn-phót (Joe Dunford), chỉ huy lực lượng quân đội Mỹ và binh sĩ quốc tế tại Áp-ga-ni-xtan về vụ việc nói trên. Trong khi đó, Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ Cơ-bi cũng cho biết vụ tấn công này đang được các quan chức Áp-ga-ni-xtan và lực lượng quân sự quốc tế tại đó tiến hành điều tra. Còn Tư lệnh quân đội Mỹ Rây Ô-đi-ê-nô (Ray Odierno) tuyên bố Mỹ sẽ phối hợp với các cộng sự Áp-ga-ni-xtan nhằm đảm bảo an toàn, an ninh cho binh sĩ liên minh cũng như người dân nước này.

Thế nhưng, việc một viên tướng bị giết chết như vậy càng khiến cho binh lính Mỹ ở đất nước Nam Á này thêm căng thẳng và người ta lo ngại có thể xảy ra những hậu quả đáng tiếc, như những hành động mang tính trút giận. Hôm 5-8, một vụ tấn công tương tự xảy ra ở tỉnh Paktia, miền đông Áp-ga-ni-xtan khi một cảnh sát địa phương nổ súng vào lực lượng quốc tế khiến nhiều người bị thương. Như đổ thêm dầu vào lửa, một vụ không kích do NATO thực hiện lại nhắm đúng vào một chiếc xe chở dân thường ở tỉnh Herat, khiến 4 thành viên của một gia đình thiệt mạng khi đang trên đường đi ăn cưới trở về nhà, trong đó có 2 trẻ em.

NGỌC HÀ