QĐND - Vụ một nhà ngoại giao Ấn Ðộ bị còng tay công khai tại Niu Y-oóc vì tội gian lận hộ chiếu được Niu Đê-li coi là sự sỉ nhục nặng nề. Vụ việc đang biến thành tranh cãi ngoại giao nảy lửa giữa Mỹ và Ấn Độ và có nguy cơ đẩy mối quan hệ hai bên rơi vào căng thẳng.

Nhà ngoại giao Ấn Ðộ, người đang khiến quan hệ ngoại giao giữa Ấn Ðộ và Oa-sinh-tơn ở đỉnh điểm của sự gia tăng căng thẳng, là bà Đê-vi-a-ni Khơ-bra-ga-đê (Devyani Khobragade), 39 tuổi, phó Tổng lãnh sự tại lãnh sự quán Ấn Ðộ ở Niu Y-oóc. Bà bị bắt giữ hôm 12-12 tại Niu Y-oóc trong lúc đưa con đến trường học. Bà Khơ-bra-ga-đê bị các cơ quan chức năng Mỹ cáo buộc gian lận visa, bóc lột sức lao động của người giúp việc và trông trẻ. Các công tố Mỹ cho biết, bà Khơ-bra-ga-đê đã trả công cho người giúp việc thấp hơn mức lương tối thiểu quy định, tức thấp hơn rất nhiều so với khoản tiền trả xấp xỉ 4.500USD/tháng mà bà khai trên đơn xin hộ chiếu. Tuy nhiên, bà mẹ 39 tuổi này đã bác bỏ các cáo buộc trên.

Theo thông tin từ báo chí Mỹ, nhà ngoại giao Ấn Độ đã bị còng tay, sau đó bị kiểm tra và giam giữ ngắn hạn trong tù cùng với những kẻ nghiện ma túy. Tại Ấn Ðộ, sự tức giận bùng nổ sau khi những thông tin về việc bà Khơ-bra-ga-đê bị đối xử thô bạo được công bố.

Bà Khơ-bra-ga-đê bật khóc trong lúc trả lời báo chí sau khi được thả khỏi nhà tù. Ảnh: AP

Ngay lập tức, Chính phủ Ấn Độ đã cho triển khai một loạt biện pháp “cứng rắn” nhằm vào Mỹ. Thời báo Ấn Độ hôm 18-12 đưa tin, một loạt hành động của giới chức trách Ấn Độ được cho là nhằm “trả đũa” Mỹ bao gồm: Đề nghị tất cả các nhà ngoại giao và nhân viên lãnh sự Mỹ đóng tại Ấn Độ trả lại thẻ căn cước do Ấn Độ cấp; rút quy chế miễn trừ đối với tất cả phái viên ngoại giao Mỹ trên toàn quốc; ngừng cấp phép các khoản mua miễn thuế của Đại sứ quán Mỹ… Các rào chắn an ninh xung quanh Đại sứ quán Mỹ ở Niu Đê-li cũng đã được dỡ bỏ.

Chính quyền Ấn Độ tuyên bố họ "lấy làm sốc” và “thất kinh” trước cách hành xử đối với bà Khơ-bra-ga-đê ở Mỹ. Các nhà lãnh đạo cấp cao Ấn Độ, trong đó có Chủ tịch Hạ viện M.Cu-ma (Meira Kumar), Cố vấn an ninh quốc gia S.Mơ-non (Shivshankar Menon), Bộ trưởng Nội vụ X.Sin-đê (Sushil Kumar Shinde), Phó chủ tịch đảng Quốc đại R.Gan-đi (Rahul Gandhi), Thủ hiến bang Gujarat N.Mo-đi (Narendra Modi), đã từ chối gặp phái đoàn Quốc hội Mỹ đang ở thăm Ấn Độ. Bộ trưởng Nội vụ X.Sin-đê còn lên tiếng, gọi việc làm của Oa-sinh-tơn là “không thể chấp nhận được”.

Trong khi phía Ấn Độ “sục sôi”, Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định mọi thủ tục tiêu chuẩn đã được tuân thủ trong vụ bắt giữ nhà ngoại giao Khơ-bra-ga-đê. Tuy nhiên, trước phản ứng giận dữ từ phía Ấn Độ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ M.Háp (Marie Harf) tuyên bố, nước này đang xem xét lại các chi tiết xung quanh vụ bắt giữ. Trong khi đó, nhằm làm giảm căng thẳng sau vụ bắt giữ, Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri (John Kerry) hôm 18-12 đã điện đàm với cố vấn an ninh quốc gia Ấn Độ S.Mơ-nân (Shivshankar Menon). Ông Ke-ri nói “lấy làm tiếc” về vụ việc và hy vọng điều này sẽ không làm ảnh hưởng đến quan hệ giữa hai nước. Tại Mỹ, công tố viên P.Bha-ra-ra (Preet Bharara), người phụ trách vụ việc, đã lên tiếng làm rõ một số thông tin mà ông nói là sai lệch trong vụ bắt giữ bà Khơ-bra-ga-đê. Ông khẳng định bà này bị bắt theo cách “kín đáo nhất” có thể và không bị còng tay.

Thực tế, các nhà phân tích cho rằng, Mỹ và Ấn Độ có một "tình hữu nghị rộng mở và sâu xa" nên vụ việc trên chỉ là vấn đề đơn lẻ, khó ảnh hưởng lớn tới quan hệ bang giao giữa hai quốc gia. Dù Ấn Độ không phải là đồng minh truyền thống của Mỹ nhưng với nền kinh tế tăng trưởng nhanh bậc nhất ở châu Á, dân số đông và nền kinh tế tự do, đất nước này ngày càng có sức hút lớn hơn với các nhà đầu tư Mỹ nói riêng và thế giới nói chung. Trong thập kỷ qua, xuất khẩu quốc phòng của Mỹ sang Ấn Độ đã tăng kỷ lục, từ khoảng 100 triệu USD lên hàng tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, Ấn Độ cần Mỹ như một điểm tựa quan trọng giúp Niu Đê-li bảo đảm sự cân bằng về an ninh trong khu vực. Trước mối quan hệ cốt yếu như vậy, rõ ràng Mỹ và Ấn Độ không vì vụ việc trên để ảnh hưởng tới lợi ích lâu dài của cả hai bên.

Một ngày sau “bày tỏ” của Ngoại trưởng Giôn Ke-ri, Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Xan-man Khu-xít (Salman Khurshid) phát biểu nước này muốn đảm bảo vụ bắt giữ và khám xét bà Khơ-bra-ga-đê không gây tổn hại cho “mối quan hệ giá trị” với Mỹ. Trả lời mạng truyền hình CNN-IBN của Ấn Độ ngày 19-12, Ngoại trưởng Khu-xít khẳng định cả Ấn Độ và Mỹ đều không muốn mối quan hệ hữu hảo giữa hai nước trong nhiều năm qua bị tổn hại. Theo ông, đây là một vụ tranh cãi ngoại giao giữa những nước là bạn bè của nhau. Ngoại trưởng Ấn Độ bày tỏ hy vọng tình hữu nghị sẽ giúp hai bên nhanh chóng vượt qua thử thách này và Mỹ nên khép lại vụ việc này. Hiện Ấn Độ chuyển bà Khơ-bra-ga-đê sang phái đoàn thường trực của nước này tại LHQ để bà được hưởng đặc quyền ngoại giao miễn trừ truy tố. Nước này cũng cho biết sẽ nỗ lực hết sức để đưa bà Khơ-bra-ga-đê về nước.

Có thể thấy, cho dù quan hệ Oa-sinh-tơn - Niu Đê-li đang bị bao trùm bởi một vùng “thời tiết” xấu, thì chỉ một vụ bắt giữ bà Khơ-bra-ga-đê cũng không thể phá vỡ được một mối quan hệ mà hai nước đã dày công xây dựng trong nhiều thập kỷ qua.

NGỌC HÀ