Thế trận PK-KQ hiện nay không đơn thuần là bố trí lực lượng, vũ khí, trang bị, mà là sự tổ chức tổng hợp, liên hoàn của nhiều yếu tố trên không gian rộng lớn, nhiều chiều, nhiều tầng, nhiều lớp. Thế trận PK-KQ là một bộ phận hợp thành thế phòng thủ chung của đất nước, được chuẩn bị từ thời bình trên phạm vi cả nước và điều chỉnh, bổ sung kịp thời theo yêu cầu chiến tranh. Do đó, khi tổ chức xây dựng thế trận phải căn cứ vào đường lối quân sự của Đảng, chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự; nghệ thuật quân sự Việt Nam; ý định tác chiến của cấp chiến dịch, chiến lược; hệ thống mục tiêu phải bảo vệ; đặc điểm, điều kiện chiến trường; đặc điểm hoạt động tác chiến của địch và khả năng của lực lượng PK-KQ của ta.

Xây dựng thế trận PK-KQ phải phù hợp với ý định tác chiến, với thế trận chiến tranh nhân dân trên phạm vi cả nước, thế bố trí các lực lượng trên từng chiến trường và gắn liền với thế trận khu vực phòng thủ tỉnh, thành phố. Đây là yêu cầu có sự phát triển so với chiến tranh giải phóng trước đây; kết hợp chặt chẽ giữa thế đánh địch trong phạm vi chủ quyền lãnh thổ với thế chủ động tiến công địch từ sớm, từ xa; phải tạo được thế trận vững chắc, hiểm hóc, liên hoàn, có chiều sâu, bảo đảm đánh địch từ xa đến gần, trên nhiều hướng, nhiều độ cao; phát huy tối đa khả năng, sức mạnh tác chiến của từng binh chủng, từng lực lượng tạo sức mạnh tổng hợp đánh địch; bảo đảm tính cơ động, chuyển hóa linh hoạt, kịp thời...

Lực lượng không quân Sư đoàn 371, Quân chủng Phòng không-Không quân huấn luyện chiến đấu. 

Quân chủng PK-KQ gồm 4 lực lượng: Không quân, tên lửa, pháo phòng không và radar. Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, thế trận PK-KQ từng bước được xây dựng, củng cố và phát triển, đạt nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống quản lý, giám sát, kiểm soát vùng trời quốc gia ngày càng hoàn thiện; năng lực sẵn sàng chiến đấu của các lực lượng PK-KQ không ngừng được nâng cao; công tác huấn luyện, diễn tập, hiệp đồng tác chiến giữa PK-KQ với các quân chủng, binh chủng, lực lượng địa phương ngày càng sát thực tế chiến tranh hiện đại.

Để đáp yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ vùng trời Tổ quốc trong tình hình mới, ngoài việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, cần tiếp tục phát triển lý luận về tác chiến PK-KQ trong chiến tranh hiện đại, làm rõ đặc điểm tiến công đường không công nghệ cao, chiến tranh phi truyền thống, từ đó bổ sung, hoàn thiện lý luận xây dựng thế trận PK-KQ.

Thường xuyên nghiên cứu nắm chắc đối tượng tác chiến, dự báo, đánh giá đúng âm mưu, lực lượng, phương thức và thủ đoạn tác chiến của địch trên từng chiến trường (hướng chiến lược). Trên cơ sở đó, tiếp tục triển khai xây dựng, không ngừng củng cố thế trận PK-KQ trên phạm vi cả nước và trên từng chiến trường; xây dựng cách đánh và các phương án tác chiến cơ bản của từng lực lượng cho phù hợp với sự phát triển của tình hình và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Kíp chiến đấu của Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không-Không quân thực hành bắn tên lửa tại Trường bắn TB1. 

Thực hiện nghiêm các quyết định, đề án của Bộ Quốc phòng về chấn chỉnh tổ chức, biên chế Quân chủng theo hướng tinh, gọn, mạnh. Cùng với đó, đẩy mạnh triển khai xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho Quân chủng, nhất là đội ngũ phi công, kỹ sư, sĩ quan điều khiển đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật có chất lượng tốt, đồng bộ cho nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và các nhiệm vụ khác. Đổi mới, nâng cao chất lượng công tác huấn luyện, tập trung huấn luyện làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, cải tiến. Chủ động nghiên cứu, đề xuất, tham mưu cho Chính phủ, Bộ Quốc phòng để có kế hoạch hợp lý trong việc mua sắm, sửa chữa các chủng loại vũ khí, trang bị, tránh lệ thuộc vào một nguồn.

Tiếp tục nghiên cứu, phát triển nghệ thuật tác chiến PK-KQ, trong đó có tác chiến hiệp đồng quân, binh chủng trong các loại hình tác chiến chiến dịch, chiến lược. Đẩy mạnh xây dựng thế trận tác chiến điện tử, tác chiến không gian mạng, bảo vệ an toàn hệ thống chỉ huy, thông tin; nâng cao khả năng đối phó với chiến tranh thông tin, chiến tranh mạng gắn với tiến công đường không.

Kết hợp chặt chẽ xây dựng thế trận PK-KQ với phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong quy hoạch hạ tầng, sân bay, công trình trọng điểm, bảo đảm vừa phục vụ phát triển đất nước, vừa sẵn sàng cho nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ vùng trời, biển đảo của Tổ quốc./.