Vượt qua thách thức, vững vàng trên mặt trận tư tưởng - văn hóa

Phát huy những kết quả đã đạt được và kinh nghiệm của công tác tư tưởng - văn hóa, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân đã phối hợp chặt chẽ với các ban, bộ, ngành Trung ương, cấp ủy, chính quyền, đoàn thể địa phương tuyên truyền, định hướng tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.

Các đại biểu dự Đại hội đại biểu Đảng toàn quân lần thứ II chụp ảnh lưu niệm với phóng viên báo chí Quân đội và truyền hình Quân đội (tháng 11-1976). Ảnh tư liệu  

Sau đại thắng mùa Xuân năm 1975, đất nước ta bước vào thời kỳ mới - thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam thống nhất. Cùng với niềm tự hào to lớn của dân tộc, đã xuất hiện tư tưởng chủ quan, thỏa mãn. Các thế lực thù địch ra sức chống phá cách mạng nước ta. Cùng với đó, bọn phản động quốc tế câu kết với nhau tiến hành chiến tranh xâm lược ở biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc hòng làm suy yếu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tình hình trên tác động không nhỏ đến tiến hành công tác tư tưởng - văn hóa.

Tuy nhiên, với kinh nghiệm quý báu rút ra sau hai cuộc kháng chiến, công tác tư tưởng - văn hóa tiếp tục ghi đậm dấu ấn trong xây dựng Quân đội về chính trị. Các đơn vị trong toàn quân đã mở đợt sinh hoạt chính trị, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc ý nghĩa chiến thắng lịch sử của dân tộc ta trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nguyên nhân của thắng lợi và quán triệt sâu sắc nhiệm vụ của Quân đội trong giai đoạn mới; chống tư tưởng công thần, kiêu ngạo, cục bộ địa phương, tính toán cá nhân, ý thức tổ chức kỷ luật kém, nhất là kỷ luật dân vận. Phát huy bản chất truyền thống của Quân đội trong giai đoạn cách mạng mới.

Khi kẻ thù mới xuất hiện, cuộc đấu tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và bảo vệ biên giới phía Bắc, công tác tư tưởng đã nhanh chóng khắc phục sự lúng túng ban đầu về đánh giá tình hình địch, ta. Khẩn trương tập trung giáo dục nâng cao cảnh giác đánh giá đúng bản chất, âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù, đối tượng tác chiến mới của Quân đội, chỗ mạnh, mặt hạn chế của ta, bồi dưỡng niềm tin vững chắc ở thắng lợi. Triển khai mạnh mẽ cuộc vận động: “Phát huy bản chất tốt đẹp, nâng cao sức mạnh chiến đấu của các lực lượng vũ trang nhân dân” theo chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng. Kiên quyết đấu tranh khắc phục tư tưởng hòa bình chủ nghĩa, say sưa với chiến thắng, mất cảnh giác, xem thường địch, không thấy hết âm mưu thủ đoạn của kẻ thù; giảm sút ý chí chiến đấu, tự do vô kỷ luật, tinh thần sẵn sàng chiến đấu không cao.

Công tác tư tưởng - văn hóa thời kỳ này cũng thường xuyên chú trọng giáo dục phát huy bản chất cách mạng, truyền thống tốt đẹp của Quân đội, làm cho bộ đội hiểu rõ bản chất, thủ đoạn “chiến tranh phá hoại nhiều mặt” của địch; kiên định, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng. Đấu tranh khắc phục các biểu hiện: Thiếu an tâm xây dựng Quân đội, ý chí chiến đấu, tinh thần cảnh giác, trách nhiệm chính trị, đoàn kết, dân chủ, kỷ luật kém.

Với những cố gắng không ngừng nghỉ, công tác tư tưởng - văn hóa trong Quân đội giai đoạn 1975-1986 có nhiều thành tựu, với sự phát triển đồng bộ, có hiệu quả, đã trực tiếp góp phần xây dựng Quân đội về chính trị.

Chủ động, sáng tạo, nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng - văn hóa

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sau 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới (1986-2026), đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử. Quá trình đổi mới toàn diện, Đảng và Nhà nước ta cũng có tư duy mới về xây dựng Quân đội. Từ xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại đến ưu tiên hiện đại hóa một số quân chủng, binh chủng, lực lượng. Sau khi chấn chỉnh lực lượng Quân đội “tinh, gọn, mạnh”, Đại hội XIV của Đảng xác định xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu chụp ảnh lưu niệm với cán bộ, nhân viên Cục Tư tưởng - Văn hóa (nay là Cục Tuyên huấn), tháng 3-1999. Ảnh tư liệu  

Bối cảnh và diễn biến của 40 năm đổi mới đã đặt ra những yêu cầu rất lớn và mới trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Với vai trò tiên phong, công tác tư tưởng - văn hóa đã vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm được tích lũy trong công cuộc giành và giữ vững độc lập tự do của Tổ quốc, trong xây dựng chủ nghĩa xã hội vào xây dựng Quân đội về chính trị thời kỳ đổi mới.

Công tác tư tưởng - văn hóa đã đề cao và đặt việc giáo dục chính trị ở vị trí trung tâm, góp phần quyết định nâng cao nhận thức của cán bộ, chiến sĩ về Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Luận giải rõ những giá trị bền vững, tính đúng đắn, giá trị khoa học và cách mạng của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định mục tiêu phấn đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vững tin vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ có nhận thức ngày càng đầy đủ, sâu sắc hơn về tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc của Quân đội; Quân đội phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, mà tập trung thống nhất vào Ban Chấp hành Trung ương, thường xuyên, trực tiếp là Bộ Chính trị, Ban Bí thư, thông qua hệ thống tổ chức Đảng, hệ thống tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị, cán bộ chính trị các cấp và tổ chức quần chúng trong Quân đội. Đất nước càng đổi mới, công tác tư tưởng - văn hóa càng coi trọng giáo dục giữ vững nguyên tắc Đảng lãnh đạo Quân đội và như vậy Quân đội mới vững mạnh về chính trị, mới bảo đảm cho Quân đội luôn trung thành với Đảng, với sự nghiệp cách mạng của nhân dân và mới có sức mạnh để chiến thắng mọi kẻ thù.

Giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ hiểu rõ mục tiêu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, về đối tác, đối tượng, về mối quan hệ giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; quan điểm về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ lúc nước chưa nguy... Công tác tư tưởng - văn hóa luôn chủ động, tích cực đẩy mạnh đấu tranh trên mặt trận lý luận, bảo vệ trận địa tư tưởng, đường lối, quan điểm của Đảng; chống các quan điểm sai trái, thù địch, âm mưu “diễn biến hòa bình”, "phi chính trị Quân đội". Gắn chặt với đấu tranh chống những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ Quân đội, góp phần xây dựng Quân đội luôn vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ.

Có thể thấy rõ 40 năm đổi mới, đất nước ta phát triển khá ổn định, mặc dù thế giới vẫn diễn biến phức tạp, Quân đội luôn sẵn sàng chiến đấu cao, có điều kiện để xây dựng vững mạnh toàn diện. Công tác tư tưởng - văn hóa đã tiếp tục phát huy kết quả và kinh nghiệm đạt được, vận dụng sáng tạo trong thực tiễn, khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng Quân đội về chính trị.

Đại biểu Cục Chính trị (Tổng cục Chính trị) tặng hoa chúc mừng Ban Chấp hành Đảng bộ Cục Tuyên huấn nhiệm kỳ 2025-2030 và đại biểu dự đại hội đảng bộ cấp trên (Tháng 5-2025). Ảnh: MINH KHÁNH 
Tập thể cán bộ, nhân viên Cục Tuyên huấn (năm 2026). Ảnh: VƯƠNG KHANG 

Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp. Ở trong nước, quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế sâu rộng, cùng với sự bùng nổ công nghệ thông tin và mạng xã hội, đã tạo môi trường thông tin đa chiều, vừa là điều kiện thuận lợi, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với việc giáo dục, định hướng tư tưởng trong Quân đội. Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, phương hướng xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn, nội dung rộng lớn hơn.

Tình hình trên đặt ra cho công tác tư tưởng - văn hóa thời gian tới cần phải: Tiếp tục kiên định và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, không ngừng đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp theo hướng hiện đại, thích ứng với không gian số; luôn lấy con người - cán bộ, chiến sĩ làm trung tâm trong công tác giáo dục, thường xuyên định hướng tư tưởng phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, giữ vững phẩm chất cao đẹp Bộ đội Cụ Hồ.

Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác tư tưởng - văn hóa có bản lĩnh vững vàng, có năng lực chuyên môn toàn diện đáp ứng với yêu cầu cao của công tác tư tưởng - văn hóa trong giai đoạn cách mạng mới. Trong tiến hành công tác tư tưởng - văn hóa, phải kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống, phải xem đây là phương châm, tư tưởng chỉ đạo trong tiến hành các hoạt động; phải hết sức chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch.

Phát huy kinh nghiệm hơn 80 năm, công tác tư tưởng - văn hóa trong Quân đội cần tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, xứng đáng là lực lượng chiến đấu trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.