Vào những ngày đầu xuân 1946 cách đây 76 năm, khi cuộc chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn ác liệt, để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chiến đấu trong giai đoạn mới, ngày 10-1-1946, tại thị xã Lào Cai, Bộ tư lệnh Liên khu 10 đã quyết định thành lập Trung đoàn Lao Hà (Tiền thân của Trung đoàn 165, Sư đoàn 312, Quân đoàn 1 ngày nay). Ngày 19-1-1946, quyết định được công bố và trở thành ngày truyền thống của trung đoàn. Đây được xem là một trong những trung đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

leftcenterrightdel

Giờ thực hành huấn luyện bắn súng tiểu liên AK bài 1 của cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 165. Ảnh: ĐÌNH HIỆP

Ngay sau khi ra đời, Trung đoàn đã tập trung cho nhiệm vụ tiêu phỉ, trừ gian, giải phóng một vùng đất đai rộng lớn các tỉnh Lào Cai, Hà Giang, Yên Bái, nối liền vùng tự do Tây Bắc và Đông Bắc mở thông biên giới. Trung đoàn đã được Bộ tư lệnh Liên khu 10 tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu vẻ vang “Thành đồng Biên Giới”. Trung đoàn đã tham gia 9 chiến dịch, gồm: Lao Hà (1949), Sông Thao (1949), Cao Lạng (1950), Hoàng Hoa Thám (1951), Hòa Bình (1952), Tây Bắc (1952), Thu Đông (1952), Thượng Lào (1953), Điện Biên Phủ (1954). Đặc biệt trong chiến dịch Điện Biên Phủ, trung đoàn tham gia diệt 2 cứ điểm 506, 507, qua chiến dịch và có 39 tập thể, 98 cá nhân được tặng Huân chương Quân Công và Chiến Công.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trung đoàn vừa thực hiện nhiệm vụ xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, vừa huấn luyện bổ sung hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ cho chiến trường miền Nam. Tham gia nhiều chiến dịch, trận đánh lớn ở chiến trường miền Nam và trên đất bạn Lào giải phóng cánh đồng Chum-Xiêng Khoảng; tham gia chiến dịch Quảng Trị (7-1972). Tháng 4-1975, nằm trong đội hình của Sư đoàn 312, Trung đoàn tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh và ngày 17-4-1975, trung đoàn tiến công cứ điểm Phú Lợi và giành thắng lợi vào trưa ngày 30-4.

leftcenterrightdel
Tích cực chăm sóc vườn hoa chào mừng kỷ niệm ngày truyền thống trung đoàn. Ảnh: ĐÌNH HIỆP 

Tự hào là một trong những trung đoàn chủ lực ra đời sớm nhất của quân đội, trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ gian khổ và trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ của trung đoàn đã đồng cam cộng khổ, không sợ hy sinh, quyết đánh, biết đánh và giành chiến thắng. Trong điều kiện mới hiện nay, để đáp ứng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, Đảng ủy, chỉ huy Trung đoàn 165 đã có những chủ trương, biện pháp kịp thời, hiệu quả.

Để hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện dịch Covid-19 bùng phát và diễn biến phức tạp, song song với tổ chức chặt chẽ các biện pháp phòng, chống dịch, không để lây lan vào đơn vị đảm bảo sức khỏe cho bộ đội. Trong xây dựng đơn vị và huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, Đảng ủy, Chỉ huy trung đoàn đã quán triệt các yêu cầu của trên, tập trung lãnh đạo xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh làm cơ sở xây dựng trung đoàn vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Trong huấn luyện, trung đoàn đã quán phương châm “chia nhỏ, luyện nhiều” để tổ chức hiệu quả.

Cụ thể, các cơ quan, đơn vị đã làm tốt công tác giáo dục chính trị tư tưởng; cán bộ, chiến sĩ có nhận thức sâu sắc về chức trách, nhiệm vụ được giao; luôn đề cao tinh thần đoàn kết, thống nhất cao, quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trung đoàn đã tập trung đột phá nâng cao chất lượng huấn luyện, trọng tâm là huấn luyện theo tình huống, huấn luyện cơ động, huấn luyện đêm và huấn luyện thể lực. Kết quả kiểm tra các khoa mục 100% đạt yêu cầu, có hơn 83,5% khá, giỏi; chất lượng huấn luyện ngày càng tiến bộ đồng đều, vững chắc. Trung đoàn đã tổ chức và tham gia nhiều cuộc diễn tập đều hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Tham gia các cuộc hội thi, hội thao các cấp luôn giành kết quả cao. Đời sống vật chất, tinh thần của cán bộ, chiến sĩ ngày càng tốt hơn. Việc triển khai thực hiện Cuộc vận động “Quản lý khai thác vũ khí, trang bị kỹ thuật tốt, bền, an toàn, tiết kiệm và an toàn giao thông” và phong trào thi đua “Ngành hậu cần quân đội làm theo lời Bác Hồ dạy” và các cuộc vận động khác cũng ngày càng hiệu quả thiết thực.

Một trong những bí quyết để Trung đoàn 165 hoàn thành các nhiệm vụ trong năm qua đó là mở rộng và phát huy dân chủ trong nắm, quản lý tư tưởng cũng như tổ chức huấn luyện quân sự. Trong huấn luyện các đối tượng, công tác chuẩn bị kế hoạch, con người, mô hình, bài giảng được chuẩn bị công phu theo phương châm lấy “chiến sĩ được huấn luyện làm trung tâm”. Việc huấn luyện theo tình huống đã được đổi mới theo hướng đáp ứng yêu cầu chiến tranh hiện đại, vũ khí công nghệ cao, nổi bật là khả năng hiệp đồng ăn khớp và cơ động nhanh, tiêu diệt gọn. Khả năng khai thác, làm chủ vũ khí, trang bị trong biên chế và trang bị mới được chú trọng và có nhiều tiến bộ.  

Là trung đoàn chủ lực của Sư đoàn 312 (Quân đoàn 1), các cán bộ, chiến sĩ của trung đoàn luôn luôn xác định quyết tâm sống, huấn luyện và chiến đấu xứng đáng với truyền thống vẻ vang trung đoàn “Thành đồng Biên Giới”. Kết quả huấn luyện giỏi và chất lượng công tác năm 2021 vừa qua đã khẳng định sự lớn mạnh của trung đoàn để hướng tới quyết tâm “kẻ thù nào cũng đánh thắng”.

76 năm qua, Trung đoàn 165 đã vinh dự được Đảng, Nhà nước hai lần tuyên dương danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. 2 đồng chí được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”. Trung đoàn được tặng thưởng 4 Huân chương Quân công; 1 Huân chương Chiến công hạng Nhất; 1 Huân chương Chiến công hạng Nhì; 1 Huân chương Chiến công hạng Ba; 185 huân chương các loại, 470 huy chương và hàng nghìn cá nhân được tặng thưởng huân, huy chương cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

 HOÀNG ĐÌNH SƠN, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 165