QĐND - Tháng 7 năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn tổng phản công, nhiệm vụ tiến hành công tác Đảng, công tác chính trị trong quân đội cần phải tăng cường, ngày 11-7-1950, Hồ Chủ tịch đã ký Sắc lệnh số 121/SL, thành lập Tổng cục Chính trị thuộc Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Quốc gia và dân quân Việt Nam. Ngày 20-7-1950, Tổng Quân ủy mà trực tiếp là đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đã giao cho đồng chí Ngô Minh Loan tuyển chọn cán bộ để thành lập Cục Bảo vệ. Từ đó, ngày 20-7 trở thành ngày truyền thống của ngành Bảo vệ an ninh Quân đội.

Sự ra đời của Cục Bảo vệ (nay là Cục Bảo vệ an ninh Quân đội) đã mở ra một thời kỳ mới đối với công tác bảo vệ an ninh (BVAN) trong Quân đội ta. Đây là cơ quan, là lực lượng chuyên trách có nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo, chỉ huy các đơn vị tiến hành công tác BVAN trong quân đội, là một bộ phận không thể thiếu của cơ quan tiến hành CTĐ, CTCT trong QĐND Việt Nam.

Trong buổi đầu thành lập, lực lượng còn mỏng, kinh nghiệm chưa nhiều, nhưng Cục Bảo vệ lại phải đối phó với một đội quân thực dân cáo già, xảo quyệt trong lĩnh vực hoạt động tình báo, gián điệp bí mật chống phá ta. Nhưng nhờ có sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt, sâu sát của Tổng Quân ủy, Tổng cục Chính trị, cán bộ, chiến sĩ của Cục Bảo vệ đã quán triệt sâu sắc đường lối chính trị, quân sự của Đảng, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng, chủ động, sáng tạo khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. Cục Bảo vệ đã nhanh chóng củng cố về tư tưởng, tổ chức, chủ động nghiên cứu, cụ thể hóa các quan điểm, phương châm, nguyên tắc trong tiến hành BVAN trong quân đội, để làm tốt công tác bảo vệ trong chiến đấu và xây dựng lực lượng đối với các đơn vị trong toàn quân. Cán bộ, chiến sĩ của cục đã tiến hành bảo vệ an toàn các an toàn khu, căn cứ địa cách mạng, Bộ Tổng tư lệnh, cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến, đặc biệt là đã làm tốt công tác bảo vệ Bác Hồ, các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng, của quân đội. Các sở chỉ huy trong các Chiến dịch như: Trần Hưng Đạo, Hoàng Hoa Thám, Hòa Bình, Thượng Lào... nhất là trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, đều được cán bộ, chiến sĩ của cục tiến hành bảo vệ an toàn tuyệt đối, góp phần tích cực vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Lãnh đạo Cục Bảo vệ an ninh Quân đội phát biểu trong buổi nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học của Tổng cục Chính trị (năm 2012). Ảnh: Văn Thuận.

Hiệp định Giơ-ne-vơ được thi hành, nhưng với bản chất “sen đầm quốc tế”, đế quốc Mỹ đã nhảy vào xâm lược nước ta, dựng lên chính quyên tay sai Ngô Đình Diệm với cả một hệ thống tình báo, gián điệp khổng lồ, hoạt động điên cuồng, tàn bạo, hòng tiêu diệt cách mạng miền Nam. Công tác BVAN quân đội đặt ra những yêu cầu, trọng trách mới ngày càng nặng nề, gay go, quyết liệt. Cục Bảo vệ đã tham mưu cho Tổng Quân ủy, Bộ Tổng tư lệnh, Tổng cục Chính trị chỉ đạo tiến hành kiện toàn hệ thống cơ quan bảo vệ trong toàn quân. Đội ngũ cán bộ làm công tác BVAN quân đội được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ. Cán bộ, chiến sĩ không chỉ được đào tạo trong nước, trong quân đội mà đã vươn ra học tập kinh nghiệm của các nước bạn, tiếp thu kiến thức từ các nhà trường ngoài quân đội. Với sự chủ động, tích cực và được sự quan tâm của trên, nên ngành BVAN đã dần hình thành hệ thống tổ chức khá hoàn chỉnh từ cấp trung đoàn trở lên.

Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ngày càng gay go quyết liệt, vì vậy nhiệm vụ BVAN quân đội ngày càng nặng nề, phức tạp gấp bội. Một mặt ngành phải chiến đấu chống lại sự phá hoại của lực lượng gián điệp, biệt kích, tình báo của địch cài cắm vào lực lượng ta, một mặt phải đấu tranh chống lại các phần tử thoái hóa, biến chất theo chủ nghĩa xét lại, làm tay sai cho nước ngoài. Cuộc đấu tranh trên cả hai mặt trận đều căng thẳng, quyết liệt. Tuy nhiên với truyền thống tận tụy, trung thành, nhận thức sâu sắc về chủ trương, đường lối của Đảng, nhiệm vụ của quân đội, nên cán bộ, chiến sĩ Cục Bảo vệ đã vững vàng vượt qua mọi thử thách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên các mặt trận.

Sau Hiệp định Pa-ri năm 1973, Cục Bảo vệ đã cùng với các đơn vị khác tiến hành trao trả tù binh, đồng thời tham gia vào các phái đoàn quân sự liên hiệp ở Sài Gòn và các khu vực. Lực lượng này đã hoàn thành tốt nhiệm vụ đấu tranh buộc địch phải thi hành hiệp định và thực hiện thành công công tác bảo vệ cho các đoàn liên hiệp quân sự, chống địch cài cắm, móc nối. Cục cũng thực hiện tốt nhiệm vụ điều tra, thu thập tin tức của địch, ngăn chặn những sơ hở của ta, nhằm phòng gian, giữ bí mật. Những giải pháp của Cục Bảo vệ đã góp phần tích cực vào chiến thắng trong các Chiến dịch lớn như: Đường 14-Phước Long, Tây Nguyên, Huế-Đà Nẵng, nhất là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã tạo ra bước ngoặt trong lịch sử của dân tộc, mở ra một thời kỳ mới, thời kỳ cả nước xây dựng đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Cán bộ, chiến sĩ Cục Bảo vệ lại bắt tay vào thực hiện nhiệm vụ mới, đó là tăng cường cảnh giác, chống lại âm mưu, thủ đoạn phá hoại công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta. Chính trong thời kỳ này, Cục Bảo vệ đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng khác, phá tan các âm mưu chống phá của bọn phản động cả trong và ngoài nước đối với cách mạng Việt Nam.

Bước sang giai đoạn thực hiện công cuộc đổi mới, Cục BVAN Quân đội đã liên tục lớn mạnh, hoàn thiện về tổ chức, biên chế, kỹ năng, nghiệp vụ công tác bảo vệ không ngừng được nâng lên. Hệ thống văn bản pháp quy về công tác bảo vệ cũng ngày càng được hoàn thiện, bảo đảm cho công tác bảo vệ tiếp tục đi vào chiều sâu. Đội ngũ cán bộ của cục và toàn ngành Bảo vệ được bồi dưỡng, đào tạo cơ bản. Cho đến nay, cục đã phối hợp với Học viện An ninh nhân dân mở được hàng chục lớp đào tạo bậc đại học cho hơn 500 cán bộ, nhân viên toàn ngành. Nhiều cán bộ của cục có từ 2-3 bằng đại học, nhiều đồng chí đã được đào tạo bậc sau đại học. Cùng với đào tạo trong nước, cục cũng đề nghị với Bộ Quốc phòng gửi cán bộ đi đào tạo ở ngoài nước. Việc đào tạo, bồi dưỡng có tính chất cơ bản, toàn diện đã góp phần giúp Cục BVAN Quân đội có được đội ngũ cán bộ giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, vững vàng về bản lĩnh chính trị, đáp ứng với yêu cầu BVAN quân đội, bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Để tiếp tục củng cố, xây dựng ngành vững mạnh, thời gian tới, Cục BVAN Quân đội sẽ tập trung giáo dục cho mọi cán bộ, chiến sĩ luôn thấm nhuần chủ trương, đường lối của Đảng, nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, để từ đó cụ thể hóa vào công tác BVAN trong quân đội bảo đảm hiệu quả cao. Toàn ngành luôn quán triệt kỹ tư tưởng tiến công cách mạng của Đảng trong đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, phản cách mạng. Trong thực hiện nhiệm vụ, phải đề cao ý thức chính trị, nguyên tắc công tác, nghiêm túc, thận trọng, tỉ mỉ, chính xác. Phải tích cực dựa vào quần chúng, kết hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng trong tiến hành công tác BVAN. Thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, xây dựng Đảng bộ TSVM, đơn vị VMTD, sẵn sàng nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ.

BOX: Trong suốt 65 năm xây dựng chiến đấu và trưởng thành, Cục BVAN Quân đội đã xây nên truyền thống “Trung thành, tận tụy, mưu trí, sáng tạo, đoàn kết, kỷ luật, hiệp đồng, tích cực bảo vệ mình, chủ động tiến công địch”. Cục được Đảng, Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý. Năm 2000, Cục BVAN Quân đội được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân thời kỳ đổi mới. Cục cũng đã được tặng thưởng 1 Huân chương Quân công hạng hai, 2 Huân chương Quân công hạng ba, 1 Huân chương chiến công hạng nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Đã có 3 đơn vị trực thuộc cục được tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.  

Trung tướng LÊ THANH PHƯỢNG - Cục trưởng Cục Bảo vệ an ninh Quân đội