Sáng tạo cách đánh, vận dụng linh hoạt các hình thức tác chiến không quân

QĐND - Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” tháng 12-1972 là một trong những đỉnh cao về trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam. Trong 12 ngày đêm của chiến dịch, quân và dân miền Bắc, nòng cốt là bộ đội Phòng không-Không quân, đã bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 chiếc máy bay B-52; tiêu diệt và bắt sống nhiều giặc lái Mỹ. Trong chiến công chung đó, lực lượng Không quân đã có những đóng góp quan trọng và phát triển sáng tạo nghệ thuật tác chiến để giành thắng lợi.

Không quân nhân dân ta tuy mới được xây dựng, nhưng đã phát triển nhanh chóng, có cách đánh sáng tạo, độc đáo, táo bạo và hiệu qủa, trở thành lực lượng thiện chiến, đột kích mạnh trên không, gây cho không quân Mỹ sự bất ngờ lớn và thất bại nặng nề. Trong suốt 2 cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân và hải quân của địch, không quân ta đã cất cánh chiến đấu, bắn rơi hàng trăm chiếc với hàng chục kiểu loại máy bay của địch. Để có được chiến công đó là do không quân ta đã có sự chuẩn bị chu đáo về chiến lược, chiến dịch và chiến thuật, xây dựng được cách đánh phù hợp, sáng tạo và hiệu qủa.

Phi công Trung đoàn Không quân Sao Đỏ trao đổi kinh nghiệm, cách đánh máy bay B-52 của Mỹ. Ảnh tư liệu

Từ nửa đầu những năm 60 của thế kỷ trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã chỉ đạo quân và dân ta, đặc biệt là Quân chủng Phòng không - Không quân chủ động chuẩn bị mọi mặt, nghiên cứu tìm cách đánh máy bay B-52. Theo đó đầu năm 1968, Binh chủng Không quân tổ chức nghiên cứu cách đánh B-52, đưa cán bộ tham mưu và phi công vào Quảng Bình, Vĩnh Linh, lên đỉnh đèo Mụ Giạ, trực tiếp quan sát, tìm hiểu đội hình và quy luật hoạt động của máy bay B-52 cả ngày lẫn đêm. Đến năm 1971, không quân ta đã rút được kinh nghiệm trong trinh sát, phát hiện, nắm vững quy luật hoạt động của máy bay B-52 và nghiên cứu xây dựng phương án tác chiến, cách đánh và huấn luyện phi công lái máy bay MIG chuyên đánh máy bay B-52. Đồng thời, ngay từ khi địch mở rộng chiến tranh bằng không quân ra miền Bắc, trong điều kiện vừa đánh địch, ta chủ động về lực lượng; xây dựng mới, nâng cấp, sửa chữa và bảo vệ hệ thống sân bay trên miền Bắc, bảo đảm cho máy bay ta hoạt động thuận lợi, đúng ý đồ tác chiến.

Cuộc chiến đấu của không quân ta với không quân Mỹ là cuộc chiến không cân sức, song ta đã thắng nhờ có cách đánh độc đáo, sáng tạo và ý chí quyết tâm, bản lĩnh chiến đấu vững vàng của bộ đội. Trong chiến dịch phòng không 12 ngày đêm tháng 12-1972, dù bị máy bay tiêm kích địch khống chế, uy hiếp nhiều tầng, nhiều lớp và bị gây nhiễu nặng, nhưng không quân ta vẫn cất cánh đánh được địch, cùng với các lực lượng phòng không chống trả các đợt không kích của máy bay B-52 và các loại máy bay khác của Mỹ. Khi các sân bay bị đánh bom, làm hỏng, ta nhanh chóng tu sửa hoặc không quân ta cất cánh từ đường lăn, sân bay dự bị, sân bay dã chiến. Khi ta cơ động ban ngày bị địch phát hiện thì tổ chức chuyển trường vào ban đêm, dùng trực thăng cẩu máy bay tiêm kích đi sơ tán hay đến sân bay bí mật...

Quá trình diễn ra chiến dịch, lực lượng không quân đã cất cánh, xuất kích liên tục, nhiều lần, bắn rơi 2 máy bay B-52 và một số máy bay chiến thuật. Sự xuất hiện của không quân đã làm giãn đội hình, giảm cường độ nhiễu và phân tán sự đối phó của địch, tạo điều kiện tốt cho lực lượng phòng không lập công. Mặt khác, để nhanh chóng tiếp cận, công kích nhanh, thoát nhanh, đánh được địch, bảo vệ an toàn, ta chỉ sử dụng 2 chiếc, khi cần tăng cường nghi binh để kéo máy bay tiêm kích của địch ra hướng khác, còn hướng đánh máy bay B-52 ta phải giữ bí mật, bất ngờ, tiếp cận trực tiếp mục tiêu chính. Trong từng trận đánh của không quân ta đều chuẩn bị rất công phu, tỷ mỉ, hiệp đồng chặt chẽ giữa các bộ phận, các lực lượng. Ta đã sáng tạo về phương án cất cánh đánh máy bay B-52 từ các sân bay vòng ngoài và sân bay dã chiến. Cả 2 trận bắn rơi máy bay B-52 của không quân ta đều cất cánh từ sân bay vòng ngoài. Để làm được như thế, ta phải tận dụng tất cả các yếu tố, các nguồn tình báo và các trạm ra-đa dẫn đường được bố trí rất linh hoạt, phối hợp với nhau để có những tham số dẫn đường chính xác.

Tác chiến với lực lượng không quân Mỹ hùng mạnh với vũ khí trang bị kỹ thuật hiện đại, bộ đội Không quân ta đã nghiên cứu, tìm ra những điểm yếu; phân tích, phán đoán chính xác âm mưu, thủ đoạn của địch, xử lý linh hoạt các tình huống trên không và mặt đất, đồng thời luôn luôn hiệp đồng tác chiến chặt chẽ giữa các lực lượng trong từng khâu, từng bước. Ta đã vận dụng nhiều cách đánh sáng tạo, độc đáo như đánh quần, đánh gần, kéo địch đến khu vực có lợi để đánh, chủ động đánh chặn từ xa, sử dụng tất cả các số trong đội hình đều có thể tham gia công kích khi xuất hiện thời cơ, tổ chức đội hình chiến đấu phù hợp. Khi tiếp cận máy bay B-52 của địch, phi công ta áp dụng và phát triển các hình thức chiến thuật từ “bay thấp, kéo cao” đến “bay cao, tiếp cận nhanh” rất có hiệu quả và đã thành công trong 2 trận bắn rơi liên tiếp 2 chiếc máy bay B-52 trong các đêm 27 và 28-12-1972. Kinh nghiệm và nghệ thuật tác chiến không quân qua chiến dịch phòng không 12 ngày đêm tháng Chạp-1972 tiếp tục được nghiên cứu, vận dụng vào huấn luyện, diễn tập, nâng cao trình độ sẵn sàng chiến đấu, tạo nên sức mạnh tổng hợp, xử lý tốt mọi tình huống và chiến đấu giành thắng lợi.

VŨ QUANG TUẤN - Khoa Quân sự, Học viện Kỹ thuật quân sự