Phương tiện bay không người lái với nhiệm vụ xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc - Bài 2: Làm chủ phương thức tác chiến, tổ chức huấn luyện chặt chẽ

Phòng, chống phương tiện bay không người lái

Trung tướng Lê Văn Hướng, Phó tổng Tham mưu trưởng cho biết, từ thực tiễn chiến tranh hiện đại, phương thức tác chiến phòng, chống UAV được tổ chức theo nguyên tắc: Phát hiện sớm, cảnh báo nhanh, chế áp kịp thời, đánh chặn nhiều lớp, bảo vệ mục tiêu trọng yếu là trung tâm, hiệp đồng thống nhất.

Xác định phòng, chống UAV là nhiệm vụ quan trọng, Bộ Tổng Tham mưu yêu cầu các cơ quan, đơn vị tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, nghiên cứu nắm chắc chủng loại, tính năng, hoạt động của các loại UAV; chú trọng xây dựng thế trận, lực lượng từ thời bình, kịp thời chuyển hóa, huy động khi có tình huống tác chiến. Đặc biệt, nhiều đơn vị đã triển khai các phương thức tác chiến điện tử, xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều lớp (lớp phát hiện; lớp chế áp; lớp tiêu diệt); sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ phân tích tín hiệu ra-đa; nhận dạng mục tiêu bay nhỏ; dự đoán quỹ đạo bay... 

Huấn luyện máy bay không người lái tại Tiểu đoàn Trinh sát (Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội). Ảnh: TUẤN HUY

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ UAV, cùng với đó là những phương thức, thủ đoạn tác chiến mới, đặc biệt là chiến thuật tiến công cảm tử, kiểu bầy đàn, đặt ra nhiều thách thức trong phát hiện, chế áp. Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu và tinh thần chủ động của các cơ quan, đơn vị, đến nay, việc nhận diện, phát hiện, thông báo, báo động, phối hợp xử lý UAV được các cấp thực hiện với quy trình bài bản, góp phần quản lý chặt chẽ vùng trời Tổ quốc, không phận được giao.

Thiếu tướng Bùi Đức Hiền, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không-Không quân khẳng định, với lực lượng và thế bố trí các đài, trạm ra-đa như hiện nay, các đơn vị trong Quân chủng cơ bản thiết lập trường ra-đa quản lý vùng trời ở các độ cao và cự ly xa. Tại các khu vực trường ra-đa không khép kín ở độ cao thấp và cực thấp, sử dụng các đài quan sát phòng không, vọng quan sát mắt, các đài ra-đa bắt thấp, tầm gần, kết hợp tình báo ra-đa của hải quân để quản lý, thông báo. 

Hiện nay, trên hệ thống tự động hóa chỉ huy của Quân chủng cho phép thông báo, báo động tuần tự hoặc vượt cấp từ sở chỉ huy Quân chủng đến cấp phân đội. Quân chủng đã triển khai hệ thống cảnh giới vùng trời quốc gia giai đoạn 3 (VQ2-M3) tăng khả năng phát hiện trong không phận được giao 24/24 giờ. Đối với các đơn vị quân khu, quân đoàn, quân, binh chủng đã thiết lập trạm đầu cuối nhận tin về “bức tranh tình huống trên không”, kịp thời phát hiện và thông báo, báo động để xử lý tình huống.

Huấn luyện máy bay không người lái tại Tiểu đoàn Trinh sát  (Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội). Ảnh: TUẤN HUY

Về khả năng hỏa lực, Quân chủng Phòng không-Không quân đã bố trí thế trận và sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật, hình thành các vùng hỏa lực phòng không 3-4 lớp, bảo vệ các mục tiêu trọng yếu và công trình trọng điểm quốc gia. Kết hợp với thông báo, báo động của các ban chỉ huy phòng thủ khu vực, ban CHQS cấp xã, các đơn vị hiệp đồng trong khu vực, nhằm cung cấp hỗ trợ thông tin tình báo quan trọng cho các hoạt động tác chiến phòng, chống UAV, bảo đảm phát hiện và đánh trả từ xa tới gần, nhất là UAV tự chế, hoạt động bầy đàn, cảm tử. 

Phó đô đốc Trần Thanh Nghiêm, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân chủng Hải quân thông tin: Để đối phó với các loại UAV, Quân chủng đã chỉ đạo các đơn vị tăng cường xây dựng hệ thống trinh sát, hệ thống thông báo, báo động, các trận địa phòng không, nâng cao khả năng phát hiện, tiêu diệt UAV trên các hướng dự kiến địch sẽ bay vào đánh phá; xây dựng khu vực công trình phòng tránh, sơ tán bí mật cho lực lượng; bảo đảm đủ số trận địa cần thiết để triển khai, cơ động dịch chuyển trận địa và cơ động trong chuyển hoá thế trận phòng không chung khi chiến tranh xảy ra và có điều kiện luyện tập nâng cao khả năng chiến đấu.

Tăng cường lực lượng, nâng cao nhận thức, phát huy trách nhiệm bộ đội

Tổ chức lực lượng phòng, chống UAV chuyên trách đủ khả năng đối phó với các mối đe dọa ngày càng tăng của UAV ở tất cả các cấp chiến lược, chiến dịch, chiến thuật là nhiệm vụ quan trọng trong tình hình mới. Trung tướng Lê Văn Hướng cho biết, Bộ Tổng Tham mưu đã và đang triển khai, chỉ đạo các đơn vị nghiên cứu thành lập lực lượng chuyên trách phòng, chống UAV theo hướng tinh, gọn, chuyên môn hóa cao, có khả năng linh hoạt chuyển đổi theo yêu cầu, nhiệm vụ khi cần thiết. Về con người, xây dựng cơ cấu đội ngũ cán bộ, nhân viên hợp lý, có trình độ chuyên môn phù hợp và đủ khả năng khai thác, làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật. Đặc biệt, nghiên cứu, nhận định, dự báo tổng hợp về UAV, như: Khả năng và xu hướng phát triển khoa học-công nghệ UAV, quy mô và khả năng sử dụng, những khó khăn và thách thức đặt ra; nghiên cứu, xây dựng các phương thức, phương pháp phòng, chống UAV; đề xuất trang bị vũ khí, khí tài; đồng thời, thực hiện nhiệm vụ phòng, chống UAV ở mọi tốc độ, độ cao, cự ly, bảo vệ các mục tiêu quan trọng của đất nước.

Bộ CHQS tỉnh Gia Lai tập huấn sử dụng thiết bị chế áp phương tiện bay không người lái. Ảnh: DŨNG PHÚC

Theo chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu, các đơn vị đang từng bước đầu tư mua sắm, nghiên cứu, chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật chuyên dụng, hiện đại, có cự ly tác chiến sâu rộng, phòng, chống UAV từ tầm gần tới tầm xa, có khả năng trinh sát, phát hiện và tiến công tất cả các loại UAV và tiến công điện tử tất cả các kênh điều khiển bay, dẫn đường, kênh truyền dữ liệu, các ra-đa trinh sát, chỉ thị mục tiêu, các hệ thống trinh sát laser, hồng ngoại, quang học... Nghiên cứu, phát triển nghệ thuật, phương thức, phương pháp tác chiến trong phòng, chống UAV; từng bước hoàn thiện hệ thống lý luận phòng, chống UAV; tổ chức hội nghị, hội thảo, chia sẻ kinh nghiệm trong thực hiện nhiệm vụ phòng, chống UAV.

Phòng, chống UAV không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng phòng không mà là nhiệm vụ tổng hợp, đòi hỏi sự tham gia của lực lượng trinh sát, tác chiến điện tử, thông tin, công binh... Do đó, cần xây dựng cơ chế hiệp đồng chặt chẽ, thống nhất chỉ huy, phân rõ trách nhiệm và quy trình xử trí, bảo đảm phản ứng nhanh, linh hoạt, hiệu quả. Phát huy thế trận phòng không nhân dân, phòng không 3 thứ quân, tạo thế đánh rộng khắp, chiều sâu khu vực hỏa lực để tiêu diệt UAV từ xa đến gần. Cùng với đó, coi trọng giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm để cán bộ, chiến sĩ, nhân dân hiểu rõ về đối tượng tác chiến, âm mưu, thủ đoạn, nhất là thủ đoạn sử dụng UAV trong các cuộc chiến tranh gần đây. Qua đó, thống nhất về nhận thức chính trị, tư tưởng và hành động, xây dựng cho bộ đội, nhân dân có tinh thần cảnh giác cao, sẵn sàng đánh bại mọi cuộc tiến công bằng UAV của địch...

Tổ chức huấn luyện khoa học, sát thực tế

Theo dõi huấn luyện đánh địch đột nhập đường không của Đại đội 73, Trung đoàn 280 (Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không-Không quân), trên đài chỉ huy, Thượng tá Nguyễn Công Vĩnh, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 280 chỉ thị cho kíp chiến đấu nhanh chóng bám bắt và tiêu diệt tốp UAV bay thấp từ hướng Đông. Sau mệnh lệnh của Trung đoàn trưởng, các pháo thủ tập trung cao độ xử lý tình huống. Thay vì sục sạo mục tiêu trên tiêu đồ, tốp UAV được hệ thống VQ2 xử lý, lọc nhiễu và tự động tính toán phương án gần như tức thời truyền đến trận địa, các pháo thủ nhanh chóng đưa nòng pháo về hướng Đông chờ lệnh nổ súng từ đại đội trưởng.

Thượng tá Nguyễn Công Vĩnh cho biết, để đối phó hiệu quả với các loại UAV, đơn vị xây dựng kế hoạch, chương trình, nội dung, phương pháp huấn luyện; diễn tập tác chiến phòng, chống UAV khoa học, chặt chẽ, sát thực tế. Kết hợp giữa huấn luyện với nâng cao trình độ sẵn sàng chiến đấu, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong mọi tình huống. Trong đó, tập trung nâng cao chất lượng huấn luyện, diễn tập; cập nhật những thông tin tài liệu, giáo trình mới về các loại UAV và cách phòng, chống; hoàn chỉnh các phương án tác chiến phòng, chống UAV và tăng cường luyện tập các phương án. Cùng với đó, theo chỉ đạo của trên, đơn vị tập trung làm tốt công tác ngụy trang, nghi binh, cơ động phòng tránh...

Theo Phó đô đốc Trần Thanh Nghiêm, để đối phó với các loại UAV, Quân chủng Hải quân đã chỉ đạo các đơn vị xây dựng các phương án huấn luyện, gắn với các cuộc diễn tập vòng tổng hợp của các đơn vị trong điều kiện bị tác chiến điện tử chế áp mạnh từ đối phương. Hoàn thiện phương pháp tổ chức chỉ huy, hiệp đồng và thực hiện các dạng bảo đảm tác chiến phù hợp với điều kiện mới của chiến tranh, làm cơ sở bổ sung vào lý luận. Đồng thời, tập trung nâng cao trình độ, năng lực tổ chức chỉ huy các cấp trong tổ chức diễn tập, hiệp đồng chiến đấu giữa các đơn vị; diễn tập bắn đạn thật đánh UAV theo mô hình cụm phòng không bảo vệ mục tiêu điểm và cụm phòng không, không quân bảo vệ mục tiêu diện.

Thực hiện nhiệm vụ tác chiến “Vòm phòng không bền vững”, đến nay, nhiều đơn vị cấp chiến dịch đã hoàn thành và đang triển khai cho các đơn vị cấp chiến thuật. Một số đơn vị chủ động triển khai mô phỏng thao trường huấn luyện, diễn tập phòng, chống và sử dụng UAV; xây dựng các tình huống, tổ chức diễn tập thực hành đối kháng, các kịch bản địch sử dụng UAV trong tập kích hỏa lực đường không; xây dựng các phương pháp phòng, chống UAV để bổ sung vào kế hoạch, phương án tác chiến và làm cơ sở cho công tác huấn luyện, diễn tập của các lực lượng.

(còn nữa)