Mặc dù vậy, do triển khai đồng bộ các biện pháp nên công tác KHQS, nhất là hoạt động nghiên cứu khoa học trong toàn quân đã đạt được thành tựu quan trọng, khá toàn diện trên tất cả các lĩnh vực.

Triển khai nhiều đề tài, nhiệm vụ khoa học và công nghệ thiết thực

Đánh giá về kết quả công tác quản lý và nghiên cứu khoa học của ngành KHQS năm 2020, Thiếu tướng, PGS, TS Ngô Văn Giao, Cục trưởng Cục KHQS, Bộ Quốc phòng (BQP) cho biết: Trong năm, cùng với việc tổ chức triển khai đồng bộ các chương trình, đề án KH&CN trọng điểm, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân còn triển khai một khối lượng lớn các đề tài, nhiệm vụ KH&CN độc lập cấp quốc gia và cấp BQP. Tính đến cuối năm 2020, toàn quân đã triển khai 12 đề tài độc lập, 6 đề tài thuộc chương trình KH&CN trọng điểm quốc gia, 105 đề tài, nhiệm vụ cấp BQP, trong đó, có 48 đề tài, nhiệm vụ mở mới. Song song với triển khai các đề tài, nhiệm vụ, năm qua, ngành KHQS cũng tăng cường công tác quản lý các đề tài, nhiệm vụ và tổ chức đánh giá, nghiệm thu các đề tài, nhiệm vụ đến hạn bảo đảm đúng quy trình, chặt chẽ, chất lượng. Toàn ngành đã tổ chức đánh giá nghiệm thu 4 đề tài, nhiệm vụ cấp quốc gia, trong đó có 3 nhiệm vụ đạt kết quả xuất sắc; 45 đề tài, nhiệm vụ, dự án KH&CN cấp BQP, trong đó có 18 đề tài đạt xuất sắc.

Một điểm đáng chú ý là, trong số các đề tài, nhiệm vụ, dự án cấp BQP được đánh giá, nghiệm thu, có rất nhiều đề tài thuộc lĩnh vực khoa học nghệ thuật quân sự và khoa học xã hội nhân văn quân sự, với 14 đề tài đạt xuất sắc. Các đề tài này đã tập trung vào nghiên cứu một số giải pháp thực hiện Chiến lược quốc phòng, Chiến lược quân sự Việt Nam, tổ chức, biên chế xây dựng Quân đội nhân dân tinh, gọn, mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới... Một số đề tài đã đi sâu nghiên cứu về LLVT tham gia phòng thủ dân sự trong khu vực phòng thủ (KVPT) tỉnh, thành phố; nghiên cứu lý luận bảo đảm kỹ thuật KVPT, công tác hậu cần KVPT... Qua đó, đáp ứng yêu cầu vận dụng hiệu quả vào xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận chiến tranh nhân dân, phục vụ nhiệm vụ SSCĐ và huấn luyện bộ đội. Đây cũng là tài liệu quý để làm cơ sở giảng dạy, nghiên cứu ở các học viện, nhà trường quân đội.

Học viện Quân y nghiên cứu thành công bộ kit chẩn đoán virus SARS-CoV-2. 

Đặc biệt, trước sự xuất hiện, lây lan, diễn biến hết sức phức tạp của đại dịch Covid-19, nhiều cơ quan, đơn vị trong BQP đã kịp thời nghiên cứu và sản xuất được nhiều sản phẩm chất lượng, có hiệu quả cao góp phần cùng cả nước phòng, chống dịch như: Bộ kit phát hiện virus SARS-CoV-2 của Học viện Quân y; robot hỗ trợ y tế trong khu cách ly của Học viện Kỹ thuật Quân sự; nghiên cứu, chế tạo cáng, giường, xe cách ly áp lực âm phục vụ công tác phòng, chống dịch của Viện Công nghệ (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng)...

Đổi mới quyết liệt trong công tác nghiên cứu khoa học quân sự

Thiếu tướng, PGS, TS Ngô Văn Giao nhận định, năm 2021, cơ chế quản lý về KHQS tiếp tục có sự thay đổi. Đây cũng là năm khối lượng các nhiệm vụ KHQS cần triển khai rất lớn, có những nhiệm vụ quan trọng. Do đó, toàn ngành xác định phải tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, trọng tâm là tổ chức thực hiện có hiệu quả cơ chế đặt hàng nghiên cứu, cơ chế quản lý và sử dụng ngân sách, kết quả nghiên cứu; đẩy mạnh nghiên cứu toàn diện trên các lĩnh vực và tăng cường quản lý hoạt động KHQS theo đúng phương châm “Thiết thực-khả thi-chất lượng-kịp thời-hiệu quả”. Một trong những biện pháp chủ yếu của Cục KHQS là sẽ tập trung đầu tư nghiên cứu tới ngưỡng nhằm tạo ra các sản phẩm mục tiêu; thực hiện đúng quy trình công tác xây dựng kế hoạch, bảo đảm tiến độ.

Ngày 31-12-2020 vừa qua, Cục KHQS đã tổ chức Hội nghị ký kết hợp đồng nghiên cứu đề tài KH&CN cấp BQP bắt đầu thực hiện từ năm 2021 bằng nguồn ngân sách quốc phòng thường xuyên đối với Trường Sĩ quan Chính trị và Binh chủng Pháo binh. Theo Thiếu tướng, PGS, TS Ngô Văn Giao, qua hội nghị này nhằm quán triệt rõ cho đơn vị chủ trì, cá nhân chủ nhiệm đề tài các quy định hiện hành về quy trình xây dựng, hoàn thiện hồ sơ, các bước triển khai thực hiện. Trong đó, có những nội dung như: Ngay khi hợp đồng nghiên cứu được ký có hiệu lực, căn cứ vào thuyết minh nhiệm vụ và kinh phí được cấp theo kỳ, đơn vị chủ trì phải xây dựng kế hoạch triển khai, tổ chức ký quyết định giao nhiệm vụ hoặc hợp đồng giao việc, hợp đồng thuê khoán chuyên môn với chủ nhiệm đề tài và các tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện các nội dung theo thuyết minh được phê duyệt. Sau khi hoàn thành các nội dung, đơn vị chủ trì phải tổ chức đánh giá, nghiệm thu kết quả thực hiện thông qua các hội đồng tư vấn do thủ trưởng đơn vị chủ trì quyết định thành lập... Chủ nhiệm đề tài phải lập sổ nhật ký nghiên cứu, lập hồ sơ hành chính lưu giữ toàn bộ các tài liệu trong quá trình triển khai đề tài; thực hiện chế độ báo cáo với cơ quan chủ quản và Cục KHQS theo định kỳ; cung cấp đầy đủ thông tin cho các cơ quan và cán bộ quản lý, kiểm tra...

Với cách làm này, tin rằng, chất lượng, tiến độ các đề tài KHQS sẽ ngày càng được nâng lên, bảo đảm thiết thực hơn, có thể áp dụng hiệu quả trong thực tiễn. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu phấn đấu xây dựng Quân đội ta tiến lên hiện đại.

Bài và ảnh: VĂN CHIỂN