“Giáo sư” tiếng Mông

“Thao Duy Lênh về thành phố làm “giáo sư” tiếng Mông đấy. Nhiều cán bộ trình độ cao cũng là học viên của nó đấy”. Bà con dân tộc Mông ở xã Pù Nhi (huyện Mường Lát, Thanh Hóa) nói với nhau như vậy. Từ nhiều năm nay, “sự kiện” Thượng úy Thao Duy Lênh, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Na Mèo (Thanh Hóa) tổ chức các lớp dạy tiếng Mông đã trở thành niềm tự hào của dòng họ và đồng bào quê hương anh.

Thượng úy Thao Duy Lênh

Năm 2001, tốt nghiệp Trường đại học Biên phòng (nay là Học viện Biên phòng), Lênh có nguyện vọng được trở về quê h­ương công tác. Nguyện vọng đó trở thành hiện thực khi anh được phân công về làm Đội trư­ởng Đội Vận động quần chúng thuộc Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Na Mèo. Ngay trong lần đầu đi dân vận, Lênh đã nhận thấy rõ những khó khăn đối với các đồng đội không biết tiếng Mông. Trong khi, ở địa bàn đơn vị Lênh đóng quân, đồng bào Mông chiếm khoảng 82% dân số. Không hiểu tiếng đồng bào, cán bộ làm công tác vận động quần chúng rất khó nắm đ­ược tình hình hoặc nắm không sâu, không chắc.

Từ thực tế đó, Lênh quyết tâm tự ôn luyện tiếng và chữ của đồng bào Mông. Lênh suy nghĩ: Trước hết là phục vụ cho nhiệm vụ chuyên môn của mình và nếu có điều kiện sẽ mở lớp dạy tiếng Mông cho đồng đội và cán bộ địa phư­ơng.

Sau hai năm tự học hỏi, Lênh có được kiến thức kha khá về ngôn ngữ dân tộc Mông. Anh mạnh dạn đề xuất mở lớp dạy tiếng Mông tại đơn vị. Được chỉ huy đơn vị đồng ý, Lênh bắt đầu “hành nghề” dạy học. Kết quả sau ba tháng, 70% cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị có thể nói chuyện với đồng bào bằng tiếng người Mông. Từ đó, hiệu quả công tác của đơn vị đư­ợc nâng cao, nhất là công tác vận động quần chúng.

Một lần, Lênh (dùng tiếng Mông) trực tiếp khai thác đối tư­ợng phạm tội ma túy. Qua khai thác, anh biết một nhóm buôn bán ma túy có vũ trang ngay trên địa bàn do đơn vị quản lý. Từ đầu mối ban đầu, chỉ huy đồn báo cáo tỉnh và Bộ Chỉ huy BĐBP Thanh Hóa lập chuyên án đấu tranh với nhóm tội phạm này. Trong chuyên án đó, Lênh đư­ợc giao làm tổ trưởng tổ phục kích ở mũi chủ yếu trên đư­ờng vận chuyển ma túy mà đối tư­ợng đi qua biên giới. Lênh đã chỉ huy tổ bắt gọn các đối t­ượng, thu 40kg thuốc phiện và 2 bánh hê-rô-in.

Một thời gian sau, tại các bản ngư­ời Mông của tỉnh Thanh Hóa nổi lên hiện tư­ợng truyền đạo trái pháp luật vào đồng bào dân tộc. Địa bàn của Lênh phụ trách có ba bản ngư­ời Mông sinh sống. Nhờ cả đội biết tiếng dân tộc Mông, nên Lênh và đồng đội kịp thời tuyên truyền đồng bào không nghe theo kẻ xấu, không bỏ phong tục, tập quán của tổ tiên (thờ ma nhà, ma cửa) để đi theo tà đạo. Vì vậy, địa bàn do đơn vị Lênh phụ trách gồm 212 hộ/1.096 khẩu vẫn giữ đ­ược phong tục, tập quán văn hóa của ngư­ời Mông.

Cán bộ, chiến sĩ đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Na Mèo luyện tập phương án bắt tội phạm, bảo vệ biên giới

Thấy rõ hiệu quả từ lớp học của Lênh, Đảng ủy, Bộ Chỉ huy BĐBP Thanh Hóa báo cáo với Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh cho phép mở các lớp dạy tiếng Mông cho các đơn vị bộ đội và cán bộ, công chức một số ngành ở 5 huyện biên giới. Lớp học đầu tiên khai giảng có 43 học viên, với ba thầy giáo là cán bộ biên phòng do Thượng úy Thao Duy Lênh phụ trách. Sau ba tháng học tại lớp và đi thực tế, kết quả kiểm tra và thi tốt nghiệp có 76% học viên đạt khá, giỏi. Đó thật sự là “liều thuốc tinh thần” giúp Lênh say mê hơn trong nghiên cứu, tìm hiểu ngôn ngữ Mông.

Từ thành công của lớp học đầu tiên, UBND tỉnh Thanh Hóa giao cho Sở Nội vụ phối hợp với Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh tiếp tục mở các lớp dạy tiếng Mông. UBND tỉnh Thanh Hoá cũng quyết định dùng chứng chỉ tốt nghiệp lớp tiếng Mông do Lênh đảm nhiệm thay chứng chỉ ngoại ngữ chuyên viên chính của cán bộ, công chức tỉnh Thanh Hoá công tác trên địa bàn biên giới.

Với “uy tín” của mình, Lênh đư­ợc mời làm Tổ trư­ởng Tổ biên soạn giáo trình dạy tiếng dân tộc Mông tại Sở Nội vụ tỉnh Thanh Hóa. Sau 5 tháng nghiên cứu, nhờ kiến thức có sẵn và tìm tòi tài liệu tham khảo, Lênh và một số đồng đội soạn được 76 bộ giáo trình hoàn chỉnh về cấu trúc ngữ pháp, từ đơn giản đến phức tạp có phiên âm La tinh Mông Đơ, Mông Lành và Mông Đu. Sau nhiều lần hội thảo giữa Bộ Chỉ huy BĐBP, Sở Nội vụ và Sở Giáo dục và Đào tạo, tập giáo trình của Lênh và đồng đội biên soạn đ­ược trình lên Bộ Giáo dục và Đào tạo phê chuẩn, dùng làm tài liệu giảng dạy các lớp bồi dưỡng tiếng Mông trên toàn quốc.

Đến nay, Lênh cùng đồng đội đã trực tiếp giảng dạy tiếng Mông cho 276 học viên đã tốt nghiệp. Đối tư­ợng chủ yếu mà Lênh giảng dạy là công chức và cán bộ trong LLVT tỉnh Thanh Hóa. Thành công ấy khiến ai cũng khâm phục, gọi Lênh bằng biệt danh trìu mến: “Giáo sư tiếng Mông”. Còn Lênh thì nói rằng, anh chỉ muốn đóng góp một phần nhỏ bé của mình vào nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ biên giới quê hư­ơng.

Bài và ảnh: HỒNG HẢI